شما در حال خرد کردن مرغ خام هستید که آب مرغ روی تخته پخش شده است، ممکن است حاوی سالمونلا باشد، باکتریای که میتواند شما و خانوادهتان را به شدت بیمار کند. شما یک ضدعفونیکننده شناختهشده را برداشته، سریعاً اسپری کرده و سطح را پاک میکنید و سپس ادامه میدهید.
آیا میکروبهایی که با آنها مبارزه کردید، کشته شدند؟
با لبخندی شیطنتآمیز، کودک شما دوباره شامش را از صندلی بلند به زمین میریزد. شما از دستمال ضدعفونیکننده برای تمیز کردن کثیفی استفاده میکنید تا اجازه دهید کودک شما از آشپزخانه عبور کند.
آیا استفاده از ضدعفونیکننده در این حالت لازم بود؟
در هر دو مورد، پاسخ منفی است. ریختن مواد غذایی معمولاً نیاز به صابون و آب دارد، نه مواد شیمیایی قوی که ممکن است برای سلامت خطرناک باشند.
استفاده از ضدعفونیکننده روی سطحی که هنوز چربی، کثیفی یا مواد چسبنده مرغ دارد، مانع از رسیدن مواد شیمیایی به میکروبها و کشتن آنها میشود مگر اینکه ابتدا سطح به طور کامل تمیز شود.
«ضدعفونیکننده مستقیماً با میکروب تماس ندارد زیرا توسط آلودگی و کثیفی محافظت شده است. ماده شیمیایی باید مستقیماً با میکروب تماس داشته باشد تا آن را بکشد»، آلیسیا مککارتی، دانشمند ارشد ایمنی شیمی در موسسه کاهش استفاده از مواد سمی دانشگاه ماساچوست لاول گفت.
«ضدعفونی کردن قبل از تمیز کردن مانند جارو کردن کفپوش پوشیده از خرده نان قبل از تی کشیدن است. تی نمیتواند به درستی کف را تمیز کند تا زمانی که خردهها و کثیفیها برداشته شوند»، مککارتی افزود.
حتی اگر اول تمیز هم کرده باشید، اسپری کردن و سریع پاک کردن ضدعفونیکننده بیفایده است، هدر تنی، مدیر سیاست و علوم موسسه TURI گفت.
«بسیاری از مردم مواد شیمیایی را روی سطح اسپری میکنند و فوراً پاک میکنند. اگر این کار را انجام دهید، به اندازه کافی ضدعفونیکننده روی سطح نمیماند که کار کند. عملاً از آن استفاده نکردهاید»، تنی گفت. «برچسب را بخوانید: ضدعفونیکنندهها باید بین یک تا ده دقیقه مرطوب روی سطح بمانند تا موثر باشند.»
صابون و آب معمولاً کافی هستند
یک شستوشوی خوب با صابون و آب کافی است.
ضدعفونیکنندهها در دوران پاندمی نماد حفاظت شدند، اما متخصصان میگویند اولین گام در برابر بسیاری از میکروبهای خانگی باید سادهترین باشد: شستن آنها.
«برخی از انواع آنفلوآنزا ممکن است سختتر از کووید-19 کشته شوند، که با صابون و آب قابل شکستن و شستشو است»، مککارتی گفت. «اما حتی برای آنفلوآنزا هم باید دسته درها، کلیدهای روشنایی و مناطق پرتردد را با صابون و آب تمیز کنید قبل از اینکه از ضدعفونیکننده استفاده کنید.»
با این حال، افراد اغلب ابتدا به دنبال ضدعفونیکننده میروند بدون اینکه بدانند ممکن است غیرضروری یا بیاثر باشد، اریکا هارتمن، میکروبیولوژیست و استادیار مهندسی عمران و محیط زیست دانشگاه نورثوسترن در ایوانستون، ایلینوی، که تعامل میکروبها و مواد شیمیایی را مطالعه میکند، گفت.
«بسیاری تفاوت تمیز کردن و ضدعفونی کردن را نمیدانند یا نمیدانند کی فقط تمیز کردن کافی است»، هارتمن گفت. «اگر با مرغ خام کار میکنید یا در خانه عامل بیماریزا وجود دارد، ممکن است نیاز به ضدعفونی باشد. اما در بیشتر موارد، فقط تمیز کردن با صابون و آب کافی است.»
زیرا شستن خوب با صابون و آب پیوند شیمیایی بین ویروسها و باکتریها با سطوح را میشکند و وقتی صابون شسته میشود، میکروبها هم از بین میروند.
«مردم فکر میکنند کشتن میکروبها ضروری است، اما نیست»، ربکا فوکو، مدیر ارتباطات علمی موسسه سیاستهای علمی سبز، یک سازمان غیرانتفاعی که مواد شیمیایی مضر را بررسی میکند، گفت.
«بسیاری از اینها صرفاً روانشناسی است»، فوکو افزود. «شما نیازی به کشتن بیشتر میکروبها ندارید، فقط باید آنها را حذف کنید. ضدعفونیکنندهها فقط باید زمانی استفاده شوند که کاملاً ضروری باشد، به دلیل تأثیرشان روی سلامت انسان و محیط زیست.»
مایک گربر، مدیر موقت انجمن محصولات خانگی و تجاری به سیانان گفت مصرفکنندگان باید برچسب محصولات را با دقت قبل از استفاده بررسی کنند.
«تمیز کردن و ضدعفونی کردن اهداف متفاوتی دارند»، گربر گفت. «ضدعفونیکنندهها اگر اشتباه یا بیش از حد استفاده شوند یا به روشهای غیرمطابق با برچسب مصرف شوند، میتوانند خطرناک باشند. به همین دلیل، انجمن از آموزش مصرفکنندگان درباره استفاده مسئولانه حمایت میکند.»
خطرات احتمالی ضدعفونیکنندهها
ضدعفونیکنندهها جای خود را دارند. هنگام وجود بیماری واگیر در خانه و بعد از آمادهسازی غذا باید استفاده شوند.
ترکیبات آمونیوم چهارظرفیتی، یا QAC، از رایجترین مواد در ضدعفونیکنندهها هستند که در خانهها، مدارس، مهدکودکها، دفاتر، مراکز مراقبت از سالمندان و محیطهای پزشکی استفاده میشوند. مطالعات اولیه QACها را در سرم خون، شیر مادر، ادرار و مدفوع انسان یافتهاند.
«ترکیبات آمونیوم چهارظرفیتی ممکن است داستان بزرگ بعدی مواد شیمیایی سمی باشند»، فوکو قبلاً به سیانان گفته بود. «نگران این هستیم که مردم هیچ اطلاعی از این خطرات نداشته باشند.»
مطالعات آزمایشگاهی و حیوانی در دهه گذشته نگرانیهایی درباره تأثیر QACها روی التهاب، سیستم ایمنی و تنفسی، مغز در حال رشد، هورمونهای تولیدمثلی و باروری ایجاد کردهاند.
جنینهای موشهایی که ناگهان در معرض QACها قرار گرفتند دچار نقصهای عصبی مشابه اسپینا بیفیدا در انسان شدند. باروری در موشهای ماده به شدت کاهش یافت. موشهای نر پس از تجمع QACها در بیضهها، تعداد و تحرک اسپرم کمتری داشتند.
مطالعات انسانی و حیوانی همچنین نشان دادهاند که QACها باعث تضعیف میتوکندری، نیروگاه سلول، و آسیب به الیگودندروسیتها میشوند؛ سلولهای مغزی که غلاف محافظ مییلین را تولید میکنند و به ارتباط نورونها کمک میکند.
استفاده بیش از حد از QACها و ضدعفونیکنندههای دیگر همچنین به محیط زیست آسیب میرساند و به مشکل مقاومت میکروبی رو به رشد کمک میکند. سطوح بالای QACها و سفیدکننده کلر برای جلبکها، ماهیها، موجودات آب کوچک و همچنین گیاهان میوه و سبزیجات سمی است.
«باید گفت کار سختی نیست که بگوییم نگرانیها آنقدر زیاد است که باید استفاده از این مواد شیمیایی را متوقف کنیم. استفاده از QACها مزیت کافی ندارد که ریسکها را توجیه کند»، فوکو گفت.
انجمن پاککنندههای آمریکا، سازمانی غیرانتفاعی که صنعت را نمایندگی میکند، به سیانان گفت برخلاف محصولات خانگی معمولی، ضدعفونیکنندهها باید توسط آژانس حفاظت محیط زیست آمریکا ثبت شوند و برای ایمنی و اثربخشی بررسی شوند.
«EPA دادههایی درباره ماده فعال، محصول نهایی، احتمال تماس و عملکرد محصول ارزیابی میکند»، دن سِلچنیک، مدیر سلامت محیط زیست انجمن در ایمیلی نوشت. «ضدعفونیکننده تنها زمانی میتواند بازاریابی شود که دادهها نشان دهند استفاده طبق برچسب ایمن و موثر است.»
گزینههای طبیعیتر برای ضدعفونی
الکل و پراکسید هیدروژن دو ماده پاککننده طبیعیتر هستند که ضدعفونی هم میکنند.
سه مرحله برای حذف میکروبها از خانه وجود دارد. ابتدا تمیز کردن: آب برای خردهها و ریختن ساده غذا مناسب است، اما اگر چربی، چسبندگی یا کثیفی شدید باشد، بهترین گزینه صابون و آب است.
طبق مراکز کنترل و پیشگیری بیماری آمریکا: «تنها تمیز کردن، اکثر انواع میکروبهای مضر (ویروسها، باکتریها، انگلها یا قارچها) را از سطح حذف میکند.»
گام دوم ممکن است استفاده از ضدعفونیکننده روی اشیای پرتردد مانند دستگیره توالت، دستگیره در، تلفن همراه و کنترل تلویزیون باشد، مککارتی گفت.
«کار ضدعفونیکنندهها همیشه کشتن کامل همه چیز روی سطح نیست، بلکه کاهش باکتریها به سطح ایمنتر است که اغلب کافی است»، او گفت. «با این حال، بسیاری از این محصولات شامل QACها هستند.»
استفاده از ضدعفونیکنندهها مرحله سوم است که برای از بین بردن باکتریهای بیماریزای مرغ و گوشت یا از بین بردن میکروبهای واگیردار هنگام بیماری لازم است.
اما گزینههای کمسمیتر— اسید سیتریک، اسید لاکتیک، پراکسید هیدروژن و الکل— وجود دارند که به اندازه QACها در کشتن باکتریها و ویروسها موثرند.
«چندین سازمان هستند که محصولات طبیعیتر و دوستدار محیط زیست را بررسی و تایید میکنند»، مککارتی گفت. «به دنبال نشانهایی از EPA Safer Choice، Ecologo و Green Seal روی برچسبها باشید.»
اسید سیتریک (از میوهها)، اسید کاپریلیک (از روغن نارگیل یا پالم) و اسید L-لاکتیک (از تخمیر) همگی کشتن میکروبهای طبیعی موثر هستند. با این حال، در غلظتهای بالا میتوانند خورنده باشند.
الکل ایزوپروپیل یا الکل مالشی نشان داده که در کمتر از یک دقیقه ایکولی و باکتریهای استاف را میکشد، در حالی که الکل اتیل و مالشی ویروسهای آنفلوآنزا، HIV، هپاتیت B و هرپس را هم میکشند، طبق CDC. الکل همچنین ویروس SARS-CoV-2، عامل کووید-19 را از بین میبرد.
ترجیحاً از الکل 70 درصد استفاده کنید و حداقل یک دقیقه روی سطح باقی بگذارید—الکل 99 درصد خیلی سریع تبخیر میشود. الکل محدودیتهایی هم دارد: در برابر ویروسهای سرماخوردگی کمتر موثر است، نمیتواند هاگ باکتریها را بکشد و برخی پوششهای چوبی، پلاستیک و لاستیک را تغییر رنگ میدهد یا ترک میاندازد.
پاککنندههای پراکسید هیدروژن اما پوستههای سخت هاگ باکتریها را میشکنند، بیوفیلم را از سطح جدا میکنند و روی ویروسهای سرماخوردگی و نوروویروس که مشکلات گوارشی ایجاد میکنند، اثر دارند.
«سفیدکننده بدون کلر همان پراکسید هیدروژن است—این را با سفیدکننده کلر معمولی اشتباه نگیرید»، مککارتی گفت. «سفیدکننده کلر پاککننده خوبی نیست و برای این منظور ساخته نشده است. ممکن است با ترکیبات دیگری مثل سرکه، آمونیاک و الکل مخلوط شود و بخارات سمی ایجاد کند.»
وقتی از پراکسید هیدروژن استاندارد 3 درصد استفاده میکنید، سطح باید حدود پنج دقیقه مرطوب بماند تا میکروبها کشته شوند، طبق کلینیک کلیولند. برخی محصولات تا 12 درصد پراکسید هیدروژن دارند که باید رقیق شوند تا از تحریک یا سوختگی شیمیایی جلوگیری شود.
در واقع، خواندن دستورالعمل هر محصول برای استفاده ایمن و به حداکثر رساندن اثرگذاری آن ضروری است، مککارتی گفت.
روش دیگر کمتر واضح برای تمیز کردن و ضدعفونی بدون مواد شیمیایی: سیستمهای بخار خشک. با استفاده از حرارت بالا (بیش از 200 تا 300 درجه فارنهایت یا 93 تا 149 درجه سانتیگراد) و کمتر از 5 درصد آب، بخار خشک میکروبها، کنههای گرد و غبار و کپک را بدون مواد شیمیایی قوی میکشد. باید مراقب بود چون حرارت بالا میتواند پوست را تاول بزند، پلاستیک و رنگ را آسیب بزند یا موم و پوششهای چوبی و سنگی را خراب کند.
راهنمایی برای تمیز کردن ایمنتر:
• ابتدا با صابون تمیز کنید و سپس خوب آبکشی کنید
• بعد از برش گوشت یا مرغ ضدعفونی کنید
• هنگام بیماریهای واگیردار ضدعفونی کنید
• گزینههای کمسم مانند الکل، اسید سیتریک، پراکسید هیدروژن و بخار را انتخاب کنید
• اجازه دهید ضدعفونیکنندهها به اندازه کافی مرطوب روی سطح بمانند تا اثر کنند
• همیشه دستورالعملها را بخوانید، رقیق کنید و دستکش بپوشید
نظرات کاربران