باشگاه خبرنگاران جوان؛ محبوبه‌کباری - انوشیر رحمانی، معاون ارزیابی انطباق صنایع پایه و زیربنایی در سازمان ملی استاندارد ایران، در گفت‌وگو با رادیو اقتصاد به اهمیت استانداردها در زندگی روزانه مردم اشاره کرد و گفت: سازمان ملی استاندارد ایران یکی از مؤسسات برجسته جهانی به شمار می‌آید و موقعیت ایران در اسناد و ارزیابی‌های سازمان بین‌المللی استاندارد (ISO) به وضوح تعریف شده است.
او در ادامه به تاریخچه فعالیت این سازمان اشاره کرد و افزود: کار این سازمان از سال ۱۳۰۴ آغاز گردید و این نهاد اکنون بیش از ۱۰۰ سال سابقه فعالیت دارد. در این مدت، افراد بسیاری تلاش کرده‌اند تا سطح استانداردها را ارتقاء بخشند و آگاهی‌رسانی کنند، و امروزه حوزه‌های مرتبط با اندازه‌شناسی، استانداردسازی و ارزیابی انطباق به صورت تخصصی از یکدیگر تفکیک شده‌اند.
رحمانی با بیان مفهوم ارزیابی انطباق گفت: این فرآیند شامل بررسی میزان انطباق کالاها، خدمات و سیستم‌ها با الزامات، استانداردها و قوانین مربوطه است و در زمینه صنایع پایه و زیربنایی، بخش عمده‌ای از کالاها و خدماتی را شامل می‌شود که در زندگی روزمره مردم به کار می‌روند.
او تصریح کرد: اقلام خوراکی و آشامیدنی، محصولات آرایشی و بهداشتی، پارچه، مواد سلولزی، محصولات شیمیایی و همچنین کالاهای ساختمانی و معدنی که در زیرساخت‌های کشور برای ساخت پل و ساختمان به کار می‌روند، از جمله اقلامی هستند که ارزیابی ایمنی آن‌ها برای حفاظت از مردم ضروری است.
این مقام مسؤول تأکید کرد که استانداردها بر اساس توافقات تخصصی تدوین می‌شوند و در کمیته‌های فنی، کارشناسان، صنعتگران، نهادهای نظارتی، وزارتخانه‌ها و سازمان‌های اجرایی مربوطه حضور دارند که هنگام تنظیم استانداردها، جنبه‌های فنی و علمی به دقت مورد بررسی قرار می‌گیرد.
رحمانی همچنین بر اهمیت استانداردهای بین‌المللی تأکید کرد و افزود: استانداردهای ملی به همراه استانداردهای بین‌المللی تدوین می‌شوند که تحت عنوان زبان تجارت جهانی تلقی می‌شوند.
او ادامه داد: هر کالایی که از مرزها عبور کرده و در دیگر کشورها به مصرف می‌رسد، باید از نظر استاندارد و به ویژه گواهی‌های مربوط به استانداردها، اعتماد مصرف‌کنندگان را کسب کند؛ بنابراین همترازی استانداردهای ملی با معیارات بین‌المللی برای ما بسیار حائز اهمیت است.
رحمانی در ادامه خاطرنشان کرد: البته در تدوین استانداردهای بین‌المللی، به توجه به شرایط بومی کشورهای مختلف، برخی جوانب باید محلی‌سازی شوند.
تحلیل اهمیت بومی‌سازی استانداردها متناسب با شرایط مصرف
رحمانی برای تشریح اهمیت بومی‌سازی استانداردها به سطح مصرف برنج و حد مجاز آرسنیک اشاره کرد و بیان داشت: در استانداردهای بین‌المللی، حدی برای آرسنیک در برنج تعیین گردیده است که برای بسیاری از کشورها با توجه به میزان مصرف سالانه برنج، مناسب است.
او افزود: در برخی از کشورهای آسیای جنوبی مانند مالزی و تایلند و همچنین در ایران، مصرف برنج به صورت قابل توجهی بالا است و به طور متوسط در ایران، مصرف سرانه برنج تقریبا ۳۸ کیلوگرم در سال تخمین زده می‌شود؛ به همین دلیل اگر همان میزان مصرف کشورهای دیگر را ملاک قرار دهیم، مقدار آرسنیک وارد بدن مردم بیشتر خواهد بود.
معاون ارزیابی انطباق صنایع پایه و زیربنایی سازمان ملی استاندارد ایران گفت: به همین خاطر، با توجه به سطح مصرف و وضعیت بومی، می‌توان مقادیر سخت‌گیرانه‌تری را در نظر گرفت. این نکات در راستای حفظ ایمنی مردم و با توجه به سبد کالایی کشور و ارزیابی ریسک از سوی نهادهای اجرایی مشخص می‌شود و معیارها و حدود استانداردهای بین‌المللی بر اساس شرایط بومی کشور تنظیم می‌گردد.
فعالیت نزدیک به ۳ هزار آزمایشگاه و ۲۵۰ شرکت بازرسی
رحمانی به نظام ارزیابی انطباق در کشور اشاره کرد و گفت: در جمهوری اسلامی ایران، تقریباً ۳ هزار آزمایشگاه با سازمان ملی استاندارد در همکاری هستند و همچنین حدود ۲۵۰ شرکت بازرسی در زمینه بازرسی و نمونه‌برداری با این سازمان تعامل دارند.
او اضافه کرد: برای اطمینان از صحت نتایج امتحانات آزمایشگاهی، تأیید صلاحیت از اهمیت زیادی برخوردار است و در کشور ما تأیید صلاحیت نهادهای ارزیابی انطباق به مرکز ملی تأیید صلاحیت ایران واگذار شده است.
رحمانی در مورد مبنای اعتماد به مرکز ملی تأیید صلاحیت ایران توضیح داد: این اعتماد ناشی از ارزیابی‌های همترازی در سطح بین‌المللی است. نهاد نظارتی در آسیا و اقیانوسیه، ارزیابی‌های همترازی مرکز تأیید صلاحیت ایران را انجام می‌دهد و این مرکز نیز به مراجع بین‌المللی متصل است که نهادهای ارزیابی و تأیید صلاحیت کشورهای مختلف دنیا را در سطح یکسان قرار می‌دهد.
وی یادآور شد: خوشبختانه امروز نتایج ارزیابی‌ها در کشور به سطح جهانی قابل ردیابی است و در حوزه آزمون، نتایجی که در ایران صادر می‌شود، علاوه بر اتحادیه اروپا، در بسیاری از نقاط دنیا نیز قابل پذیرش است.
زنجیره‌ای از اعتماد بر اساس استانداردهای بین‌المللی
معاون ارزیابی انطباق صنایع پایه و زیربنایی سازمان ملی استاندارد ایران تأکید کرد: این فرآیند بر مبنای یک زنجیره اعتماد انجام می‌شود که اصول آن بر اساس استانداردهای بین‌المللی بنیاد گذاشته شده و به طور مستمر تحت پایش قرار دارد.
رحمانی درباره تغییرات استانداردها و نظارت بر کالاها نیز گفت: در زمینه نشان استاندارد، مصرف‌کنندگان می‌توانند با بهره‌گیری از کد ۱۰ رقمی درج‌شده بر روی محصول، اصالت نشان را از طریق سامانه‌های سازمان ملی استاندارد تأیید کنند.
او ادامه داد: تغییرات در نظام نظارت نیز بر اساس سطح ریسک کالاها انجام می‌شود؛ هرچه ریسک یک کالا بیشتر باشد، فراوانی پایش و نظارت سازمان ملی استاندارد بر آن نیز افزایش پیدا می‌کند.
رحمانی در پایان گفت: هدف نهایی این فرآیندها، اطمینان از کیفیت، ایمنی و انطباق کالاها و خدمات با استانداردهای تعریف‌شده و نهایتاً افزایش رضایت و اعتماد مصرف‌کنندگان است.