باشگاه خبرنگاران جوان؛ محبوبه‌کباری - سقاب اصفهانی جعاون، رئیس جمهور و رئیس سازمان بهینه‌سازی مصرف انرژی، در برنامه گفت‌وگوی ویژه خبری تأکید کرد که در حل مشکل ناترازی بنزین صرفاً با تغییر قیمت یا اعمال سهمیه‌بندی، نتیجه مطلوب حاصل نخواهد شد. وی بیان داشت که بخش عمده‌ای از بنزینی که در حال حاضر در کشور استفاده می‌شود، در خودروهایی مصرف می‌شود که در بسیاری از کشورها نمونه مشابهی ندارند و لازم است که در راستای اصلاح صنعت خودروسازی فراتر از توصیه‌ها و اخطارها برویم.
سقاب اصفهانی اشاره کرد که برای درک صحیح موضوع انرژی، می‌بایست به‌طور همزمان سه حوزه تولید، مصرف و مدیریت را مدنظر قرار داده شود و افزود: اگر تنها به یکی از این حوزه‌ها پرداخته شود و دو بخش دیگر نادیده گرفته شود، دیدگاه ناصحیحی به واقعیت ارائه شده است.
وی تأکید کرد: اگر مصرف سوخت خودروهای ما مشابه خودروهای مدرن و روز دنیا بود، می‌توانستیم شاهد مصرف حدود ۷.۵ لیتر سوخت به جای ۱۰ تا ۱۲ لیتر باشیم؛ هرچند انتظار ندارم مصرف به پنج یا شش لیتر برسد. اگر چنین وضعیت به وجود می‌آمد، امروز با بحران کسری بنزین مواجه نمی‌شدیم و به راحتی می‌توانستیم سوخت را مدیریت کنیم بی‌آنکه نگران سقف و سهمیه‌ها باشیم.
معاون رئیس‌جمهور خاطرنشان کرد که اصلاح ۲۵ میلیون خودروی موجود در کشور فرایندی سریع نخواهد بود و نیازمند زمان و همکاری مردم است.
سقاب اصفهانی با انتقاد از کیفیت و مصرف سوخت خودروهای داخلی گفت: خودروهای ناکارآمد و پرمصرف هزینه‌های زیادی را به مردم و بیت‌المال تحمیل کرده‌اند؛ یک‌بار در قیمت خرید خودرو، بار دیگر در مصرف بنزین و همچنین در بحث سهمیه‌بندی به مشکلات جدیدی دامن زده‌اند.
وی ادامه داد: خودروسازان خودروها را به بازار عرضه می‌کنند و می‌روند، اما هزینه‌های بنزین برای مردم و بیت‌المال باقی می‌ماند و باید به این معضل پایان داد؛ در غیر این صورت، داستان دوباره تکرار خواهد شد و یک یا دو سال دیگر باز هم در همین موضوع مباحثه خواهیم کرد.
رئیس سازمان بهینه‌سازی مصرف انرژی همچنین به تأثیر خودروهای ناایمن بر تصادفات جاده‌ای پرداخت و گفت: آیا مشکل ما فقط مصرف سوخت است؟ نرخ مرگ‌ومیر در جاده‌های ما حدود سه برابر کشور همسایه، ترکیه، است در حالی که جمعیت و تعداد خودروهای دو کشور تقریباً مشابه است.
وی جزئیات بیشتری ارائه داد و اضافه کرد: موضوع صرفه‌جویی در سوخت تنها یکی از ابعاد ماجراست؛ در هر سال، حدود ۲۰ هزار خانواده عزیزان خود را در حوادث رانندگی از دست می‌دهند. هنگام بررسی علل تصادفات، معمولاً تنها به رفتار راننده اشاره می‌شود و هرگز به کیفیت خودرو رسماً پرداخته نمی‌شود. این غفلت منجر به داغدار شدن خانواده‌های بسیاری می‌شود.
سقاب اصفهانی همچنین انتقاداتی را متوجه روند واردات خودرو کرد و گفت: در زمانی که به واردات روی می‌آوریم، معمولاً به خودروهای چینی بی‌کیفیت و پرمصرف توجه داریم؛ هرچند بر اساس تجربه، بهتر بود خودروهای کاملاً ژاپنی را وارد می‌کردیم تا مبلغ نهایی برای کشور کاهش یابد.
وی اصرار داشت: هر تغییری که در سهمیه‌ها یا قیمت‌ها به وجود آوردیم، مادامی که موتورهای پرمصرف همچنان فعال باشد، تنها مسکنی برای مشکلی خواهد بود که بدون حل ریشه‌ای، باقی خواهد ماند.
معاون رئیس‌جمهور تصریح کرد که بخش عمده‌ای از بنزینی که در حال حاضر در کشور استفاده می‌کنیم نسبت به بسیاری از کشورها بالا بوده و در موتور خودروهایی سوخت می‌سوزد که در هیچ‌کجای دنیا مشابه آنها نیست، اما این مسأله را به عنوان «مصرف مردم» می‌نامیم.
سقاب اصفهانی تأکید کرد که در مورد حمایت از خودروسازان باید به مرحله‌ای بالاتر از توصیه برسیم و اعمال اقداماتی فوری نیاز است. رئیس‌جمهور نیز باید به صورت جدی در این زمینه اقدام کند.
وی اضافه کرد: سال پیش، رئیس‌جمهور با جدیت نسبت به خودروسازان هشدار داده بودند، اما به نظر می‌رسد که این هشدارها بی‌نتیجه مانده است. لذا امروز باید از توصیه و تذکر فراتر برویم.
رئیس سازمان بهینه‌سازی مصرف انرژی همچنین به تعیین تکلیف شماره‌گذاری خودروها اشاره کرد و گفت: در بسته‌ای که برای این موضوع آماده شده، راهکارهایی ارائه شده است. نباید هزینه‌های اضافی ناشی از بنزین که به مردم تحمیل می‌شود، به حساب غیرخودروسازان گذاشته شود.
وی خاطرنشان کرد: نکته دیگر تعیین تکلیف در خصوص رقابت و واردات است. تعرفه‌ای که بر روی خودروها اعمال می‌کنیم، در واقع نوعی مالیات به شمار می‌آید و ما حق نداریم این بار را بر دوش مردم گذاشته و به نفع صنعت منتقل کنیم.
سقاب اصفهانی بار دیگر بر این نکته تأکید کرد که دوره حمایت بی‌قید و شرط و بدون محدودیت از صنعت خودروسازی به پایان رسیده و این حمایت‌ها باید مشروط به زمان و شرایط خاصی باشد.
وی همچنین درباره یکی از مدل‌های پیشنهادی برای مدیریت توزیع ۱۲۰ میلیون لیتر بنزین گفت: پیشنهاد شده است که این میزان بنزین در پمپ‌بنزین‌ها توزیع شده و عرضه تا زمانی که این مقدار تمام نشده، ادامه یابد و پس از آن عرضه متوقف شود.
سقاب اصفهانی مزایای این مدل را تأکید کرد و افزود: یکی از این مزایا، عدم تغییر قیمت فعلی بنزین است که در عین حال شفافیت و سادگی اجرای آن نیز از نقاط قوت به شمار می‌رود.
او در عین حال به ایرادات این مدل اشاره کرد و اذعان داشت که ممکن است به شکل‌گیری صف‌های طولانی منجر شود و همچنین با ایجاد بازار سیاه نابرابری و بی‌عدالتی را به همراه داشته باشد.
سقاب اصفهانی با اشاره به بازارهای غیررسمی خاطرنشان کرد: این بازار همواره وجود دارد و نمی‌توان از شکل‌گیری آن پیشگیری کرد، اما می‌توان فضای مناسبی برای معاملات واقعی میان مردم ایجاد کرد.
وی همچنین تأکید کرد که باید پلتفرمی طراحی شود که در آن افرادی که بنزین اضافی دارند و افرادی که به آن نیاز دارند، ارتباط برقرار کرده و بتوانند تبادل کنند.
سقاب اصفهانی بر این نکته پافشاری کرد که قیمت این بازار باید توسط دولت یا گروه‌ها با منافع مشخص تعیین نشود و مبادله باید در بین افراد به صورت آزادانه صورت گیرد. به طور طبیعی ممکن است که قیمت‌ها در مناطق مختلف متفاوت باشد.
معاون رئیس‌جمهور بر لزوم اطلاع‌رسانی پیش از اجرای هر طرحی تأکید کرد و خاطرنشان کرد که به مردم قول می‌دهد که در صورت نهایی شدن هر کدام از الگوهای پیشنهادی، قبل از اجرا با مردم در این زمینه گفت‌وگو خواهد شد و جزئیات را به آنها توضیح خواهد داد.
سقاب اصفهانی درباره وضعیت حمل‌ونقل عمومی نیز اظهار کرد: منابع مالی کشور به طور نامناسبی در اولویت‌های دیگری هزینه شده و این باعث شده است که توسعه حمل‌ونقل عمومی در وضعیت فعلی قرار گیرد.
وی همچنین به مبارزه با قاچاق سوخت اشاره کرد و تأکید کرد که میلیاردها دلار در این مسیر هزینه شده است و این در حالی است که می‌توانستیم با این منابع، ناوگان اتوبوسرانی را نوسازی کنیم.
سقاب اصفهانی همچنین از وضعیت نامناسب حمل‌ونقل عمومی ابراز تأسف کرد و بر ضرورت اقدام جدی در این زمینه تأکید نمود.
رئیس سازمان بهینه‌سازی مصرف انرژی درباره مدل دیگری از مدیریت بنزین که در فضای مجازی تحت عنوان «مدل کرمان» شناخته می‌شود، توضیح داد و افزود که این مدل به عنوان «مدل آدمی» یا «مدل آهنی» شناخته می‌شود و بر اساس آن، ۱۲۰ میلیون لیتر بنزین موجود میان خودروها توزیع خواهد شد.
او اشاره کرد که بر اساس پژوهش‌های انجام‌شده در کرمان، ۸۸ درصد از مردم قادر به تأمین نیاز خود با همان سهمیه تعیین شده بودند و تنها ۱۲ درصد به خرید بنزین اضافی نیاز داشتند.
سقاب اصفهانی درباره تأمین بنزین مازاد تأکید کرد که بخش از نیاز کشور از روش‌های مختلف تأمین می‌شود و در صورت امکان واردات، می‌توان نرخ آزاد را برای بنزین مازاد تعیین کرد.
وی گفت: کشور باید به سرعت ظرفیت‌های خود را تقویت کند، چه در حوزه صنعت و چه در بخش‌های دیگر.
معاون رئیس‌جمهور همچنین بی‌عدالتی را یکی از بزرگ‌ترین ایرادات سهمیه‌بندی بر مبنای خودرو دانست و افزود: این مدل شفاف است، اما به افراد مختلف وابسته به وضعیت خودروی خود تقسیم می‌شود.
سقاب اصفهانی خاطرنشان کرد که حدود ۴۷ درصد مردم کشور خودرو ندارند و تنها ۱۳ درصد دارای دو خودرو یا بیشتر هستند که این مسئله موجب بی‌عدالتی در توزیع سهمیه‌ها می‌شود.
وی همچنین به آثار روانی قیمت بنزین اشاره کرد و گفت که انتظار افزایش قیمت سایر کالاها و خدمات با افزایش قیمت بنزین در ذهن مردم شکل می‌گیرد.
وی افزود: حتی اگر تنها حدود ۱۲ یا ۱۵ درصد مردم استفاده کنند، قیمت آزاد بنزین به یک نشان برای انتظارات تورمی تبدیل می‌شود.
سقاب اصفهانی یکی دیگر از مشکلات مدل سهمیه‌بندی را وضعیت موتورسیکلت‌های فاقد کارت سوخت دانست و تأکید کرد که این موضوع بی‌عدالتی را افزایش می‌دهد و دخالت درآمد افراد در دسترسی به سوخت را به دنبال خواهد داشت.
معاون رئیس‌جمهور در انتها بر اهمیت تعیین تکلیف صنعت خودرو تأکید کرده و اعلام کرد که باید نسبت به خودروسازان از مرحله هشدار عبور کرده و به موضوعات شماره‌گذاری، رقابت و اصلاح حمایت‌ها با جدیت اقدام شود. وی گفت: تعرفه خودرو در حقیقت به نوعی مالیات محسوب می‌شود و نباید این بار بر دوش مردم باشد و در خدمت صنعت گذاشته شود. حمایت از صنعت خودرو باید ادامه یابد، اما باید دارای شرایط و زمان‌بندی مشخصی باشد.