مرتضی مکی، تحلیلگر مسائل اروپا، در گفت‌وگویی با ایلنا به تشدید درگیری‌ها میان اوکراین و روسیه و همچنین هشدارهای مسکو به ترکیه و کشورهای غربی در خصوص حمایت از کی‌یف اشاره کرد. او توضیح داد که تحولات کنونی اوکراین و نبردی که بین مسکو و کی‌یف در حال شکل‌گیری است، به‌وضوح می‌تواند در قالب یک جنگ نیابتی میان روسیه و ناتو نیز مورد بررسی قرار گیرد. جنگی که در ماه‌های اخیر، به دلیل حملات آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران و تمرکز جهانی بر این تحولات، به نوعی از مرکز توجه خارج شده بود. با این حال، اوکراین با هدف قرار دادن زیرساخت‌های حیاتی روسیه، بخصوص در حوزه نفت و انرژی، سعی در افزایش فشار بر این کشور داشته و روسیه نیز در پاسخ به این اقدامات، اقدامات متقابلی را انجام داده است. اما در این جنگ زیرساختی، اوکراین به وضوح آسیب‌پذیرتر از روسیه به شمار می‌آید؛ زیرا از نظر اندازه جغرافیایی و به لحاظ توان اقتصادی و نظامی، این دو کشور فاصله معناداری دارند. روسیه، به عنوان یکی از بزرگ‌ترین دارندگان منابع نفت و انرژی در جهان، در برابر فشارهای ناشی از این نبرد زیرساختی، تاب‌آوری بیشتری نسبت به اوکراین از خود نشان می‌دهد.

وی افزود: با وجود این، روس‌ها هم در این جنگ تحت فشار قرار دارند و به همین علت، خواست‌ها برای برقراری دور جدیدی از مذاکرات از سوی مسکو افزایش یافته است. در این مدت، تحولات دیگری نیز صورت گرفته که یکی از بارزترین آنها افزایش ارسال تسلیحات از سوی آمریکا، ناتو و ترکیه به اوکراین است. این اقدام موجب شده که دولت روسیه به ویژه نسبت به رویکردهای ترکیه واکنش نشان دهد. ترکیه در تلاش است تا در بحران‌های اطراف خود، با اتخاذ مواضع حداکثر بهره‌برداری سیاسی، اقتصادی و تجاری را برای خود تضمین نماید. آنکارا توانسته با هر دو کشور یعنی اوکراین و روسیه روابط سازنده‌ای برقرار کند و به دنبال برقراری توازن در این روابط است. علاوه بر این، توافقی به منظور صادرات غلات اوکراین با همکاری روسیه از طریق دریای سیاه نیز به امضاء رسید که نشان‌دهنده تلاش ترکیه برای ایفای نقش میانجی و افزایش اعتبار تجاری‌اش در تحولات منطقه است.

این تحلیلگر مسائل سیاسی تصریح کرد: در حال حاضر، به نظر می‌رسد که ترکیه در حال تقویت روابط خود به سمت اوکراین است. افزایش صادرات تسلیحات این کشور به اوکراین موجب بروز واکنش‌های روسی شده و مسکو هشدارهایی را به مقامات ترکیه مطرح کرده است. اینکه این هشدارها چقدر می‌تواند مواضع ترکیه را تحت تأثیر قرار دهد، به تحولات آتی روسیه بستگی دارد؛ اما به نظر می‌رسد که ترکیه به دلیل فشارهای وارده از جانب روسیه و نیز شکل‌گیری مجدد اجماعی میان اروپا و آمریکا برای اعمال فشار بیشتر بر مسکو، احساس می‌کند که در این وضعیت، با توجه به موقعیتش در ناتو و شرایط جغرافیایی کشورش، باید روابطش با اوکراین را تقویت نماید تا بتواند فعال‌تر در عرصه منطقه‌ای عمل کند. در عین حال، در مناسبات بین اروپا و آمریکا در رابطه با جنگ اوکراین، مجدداً شاهد نگرانی‌های دولت‌های انگلیس، فرانسه و آلمان از سیاست‌های یک‌جانبه‌گرایانه واشنگتن نسبت به روسیه هستیم. این کشورها در تلاشند با اتخاذ مواضع مشترک، جایگاه اوکراین و حمایت از آن را در برابر رویکردهای متفاوتی که آمریکایی‌ها برای خاتمه جنگ اوکراین در نظر دارند، تقویت کنند.

وی خاطرنشان کرد: در هفته‌های اخیر، به‌خصوص آمریکایی‌ها به اوکراینی‌ها توصیه کرده‌اند که از هدف‌گیری زیرساخت‌های روسیه پرهیز کنند. همچنین، طرح ترامپ برای پایان جنگ اوکراین همچنان مطرح است؛ طرحی که می‌توان به اختصار در ایده «زمین در برابر صلح» خلاصه کرد. با این حال، اروپایی‌ها و اوکراینی‌ها هنوز این پیش‌شرط را نپذیرفته‌اند. در این میان، سفرهایی به واشنگتن انجام شده، اما نتایج ملموسی که نویدبخش تقویت روابط آمریکا و اوکراین در مقابل روسیه باشد، به دست نیامده است. هرچند در مقایسه با گذشته، آمریکایی‌ها توجه بیشتری به زلنسکی نشان داده‌اند و سعی کرده‌اند از نظر سیاسی، توازن را میان روسیه و اوکراین حفظ کنند و همچنان در جست‌وجوی راهی برای پایان دادن به این جنگ از طریق ابتکارات مختلف هستند. نکته حیاتی دیگر این است که با نزدیک شدن به پایان فصل تابستان، وضعیت زیرساخت‌های انرژی اوکراین به مشکلی جدی برای کی‌یف تبدیل شده و این زیرساخت‌ها به شدت آسیب دیده‌اند. بنابراین، اگر اوکراین وارد فصل سرد زمستان شود، این شرایط می‌تواند به طرز چشمگیری توان اقتصادی و نظامی این کشور در مقابل روسیه را کاهش دهد.

مکی در پایان تاکید کرد: در حال حاضر، شرایط منطقه در وضعیتی پایدار قرار ندارد؛ وضعیتی مشابه با آنچه که در تنگه هرمز و منطقه خلیج فارس دیده می‌شود. در شرایط کنونی، روس‌ها پیشنهاداتی را مطرح می‌کنند که نشان‌دهنده تمایلی به اهداف حداکثری نیست. در عوض، کشورهای اروپایی با تشدید تحریم‌های اقتصادی و تجاری در تلاش‌اند تا فشار بر روسیه را افزایش دهند. آمریکا نیز به دلیل درگیری‌ها و تحولات در خلیج فارس و تنگه هرمز به نظر می‌رسد در وضعیت بلاتکلیفی قرار گرفته است. به همین دلیل، تا زمانی که وضعیت در این منطقه روشن نشود، نمی‌توان انتظار داشت که آمریکا بتواند تمرکز لازم را بر روسیه و جنگ اوکراین داشته باشد. در هفته‌های آتی نیز در غرب اروپا تحولات بیشتری انتظار می‌رود که همچنان با درجه بالایی از ابهام همراه است. نگرانی اصلی این است که ادامه این جنگ فرسایشی ممکن است آسیب‌های بیشتری به اوکراین و ناتو تحمیل کند. جنگ اوکراین به پنجمین سال خود وارد می‌شود و تاکنون بخش عمده‌ای از معادلات امنیتی اروپا را دستخوش تغییر کرده و بسیاری از ترتیبات امنیتی این قاره را به هم ریخته است؛ در حالی که هنوز پیش‌نهاد جایگزینی مشخص برای آینده این منطقه ارائه نشده است.

انتهای پیام/