کودکان و نوزادان در برابر موجهای گرما آسیبپذیرتر از بزرگسالان سالم هستند. با بالا رفتن دوباره دما، این سؤال مطرح میشود که چگونه میتوان آنها را از خطر گرمای شدید محافظت کرد؟
چرا کودکان در برابر گرما آسیبپذیرترند؟
سامانههای زیستی که دمای بدن انسان را تنظیم میکنند، تحت کنترل بخشی از مغز به نام هیپوتالاموس هستند. این بخش را میتوان ترموستات اصلی بدن دانست که تلاش میکند دمای داخلی را در حدود ۳۷ درجه سانتیگراد نگه دارد. هیپوتالاموس همچنین تشخیص میدهد چه زمانی بدن به مایعات بیشتری نیاز دارد.
وقتی هیپوتالاموس افزایش دمای بدن را تشخیص میدهد، واکنشهایی مانند تعریق را فعال میکند. تبخیر عرق به خنک شدن بدن کمک میکند. همچنین رگهای خونی نزدیک سطح پوست گشاد میشوند تا خون گرم به سطح بدن برسد و گرما راحتتر دفع شود.
اما در کودکان، بهخصوص زیر پنج سال، هیپوتالاموس هنوز بهطور کامل رشد نکرده است. آنها کمتر عرق میکنند و ممکن است بهموقع متوجه تشنگی خود نشوند.
از طرف دیگر، به دلیل جثه کوچکتر کودکان، نسبت سطح بدن به وزن آنها بیشتر از بزرگسالان است و در نتیجه گرما را سریعتر جذب میکنند.
کودکان معمولاً فعالیت بدنی بیشتری هم دارند و کمتر از بزرگسالان سرعت فعالیت خود را با شرایط محیط تنظیم میکنند. همین موضوع باعث میشود بدن آنها گرمای بیشتری تولید کند.
مجموع این عوامل باعث میشود دمای مرکزی بدن کودکان سریعتر از بزرگسالان بالا برود و مدت بیشتری در سطح بالا باقی بماند.
اگر کودک بیش از حد گرم شود چه اتفاقی میافتد؟
اگر کودک مدت زیادی در معرض آفتاب یا گرمای شدید قرار بگیرد، ممکن است دچار گرمازدگی خفیف یا فرسودگی گرمایی شود.
نشانهها میتواند شامل تعریق زیاد، رنگپریدگی و مرطوب شدن پوست، سرگیجه، تحریکپذیری و تشنگی شدید باشد.
در موارد جدیتر، گرفتگی عضلات، حالت تهوع و حتی استفراغ نیز ممکن است ایجاد شود.
در این مرحله باید سریع اقدام کرد. کودک را به محل خنک و سایه منتقل کنید، به او نوشیدنی خنک بدهید و با استفاده از حوله مرطوب یا آب، بدنش را خنک کنید.
دلیل اهمیت این اقدام آن است که مرحله بعدی، یعنی گرمازدگی شدید یا Heatstroke، بسیار خطرناکتر است.
بر اساس توصیه صلیب سرخ بریتانیا، گرمازدگی شدید زمانی رخ میدهد که بدن آنقدر داغ شود که سامانه تنظیم دمای مغز دیگر نتواند بهدرستی کار کند.
کودک مبتلا ممکن است پوست داغ، قرمز و خشک داشته باشد، دچار سردرد، گیجی و بیقراری شود و دمای بدنش از ۴۰ درجه سانتیگراد بالاتر برود. حتی ممکن است هوشیاری خود را از دست بدهد.
این وضعیت یک اورژانس پزشکی است.
گرمای بیش از حد برای کودکان زیر پنج سال خطر ویژهای دارد و در نوزادان حتی میتواند خطر سندرم مرگ ناگهانی نوزاد (SIDS) را افزایش دهد.
برای محافظت از کودک در موج گرما چه کار کنیم؟
در موج گرمای ماه ژوئن در بریتانیا، بر اساس پژوهش فعالان حوزه مسکن، از هر شش نوزاد یک نفر در خانهای با دمای بیش از حد بالا زندگی میکرد. بعضی والدین حتی برای خنک نگه داشتن نوزادشان، اتاق هتل مجهز به سیستم تهویه مطبوع رزرو کرده بودند.
دکتر جسیکا می، متخصص فیزیولوژی گرما در دانشگاه ووستر، میگوید در روزهای بسیار گرم باید چند نکته را جدی گرفت:
کودکان باید مایعات کافی دریافت کنند، در محیطهای خنک و سایه استراحت کنند، لباسهای سبک و گشاد بپوشند و والدین نیز مراقب علائمی مانند خستگی، سرگیجه یا حالت تهوع باشند.
نوزادان به مراقبت بیشتری نیاز دارند، زیرا تقریباً بهطور کامل به بزرگسالان وابستهاند.
در هوای بسیار گرم ممکن است لازم باشد تعداد دفعات شیردهی یا شیر خوردن با شیشه افزایش پیدا کند.
نوزاد را نباید برای مدت طولانی داخل کالسکه خواباند، زیرا فضای کالسکه ممکن است بهسرعت گرم و کمهوا شود. هنگام خواب نیز باید مطمئن شد که هوا بهخوبی در اطراف نوزاد جریان دارد.
برای نوزادان تازهمتولدشده، سرویس سلامت ملی بریتانیا توصیه میکند دمای اتاق خواب در حدود ۱۶ تا ۲۰ درجه سانتیگراد نگه داشته شود.
اگر از پنکه استفاده میکنید، آن را مستقیماً به سمت نوزاد نگیرید؛ هدف باید به گردش درآوردن هوای اتاق باشد.
اگر پنکه ندارید و هوا بسیار گرم است، میتوانید پارچهای خنک و مرطوب روی بدن نوزاد قرار دهید، اما باید مرتب او را بررسی کنید تا بیش از حد سرد نشود.
نظرات کاربران