باشگاه خبرنگاران جوان؛ کیمیا قلی‌پور - در سال‌های اخیر، افزایش قابل توجه مصرف برق و شکاف میان تولید و تقاضا، مدیریت شبکه برق را به یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های صنعت انرژی تبدیل کرده است. در چنین وضعیتی، استفاده از تکنولوژی‌های هوشمند برای کنترل منبع و بار شبکه به‌صورت چشم‌گیری مورد توجه قرار گرفته است؛ کنتور‌های هوشمند به‌عنوان یکی از کلیدی‌ترین ابزارها می‌توانند در این راستا کارآمد باشند.
کنتور هوشمند به‌طور قابل ملاحظه‌ای در مقایسه با کنتور‌های سنتی، قابلیت ثبت و انتقال اطلاعات مصرف برق را به شکل دقیق‌تر و در بازه‌های زمانی کوتاه‌تر برای کاربران فراهم می‌کند. این فناوری به شرکت‌های توزیع این امکان را می‌دهد که الگوی مصرف مشترکان را بهتر شناسایی کرده و در زمان‌هایی که شبکه با بار بیشتری روبرو می‌شود، مدیریت مصرف را به‌صورت هدفمند انجام دهند.
۷ میلیون و ۲۵۰ هزار کنتور هوشمند نصب شد
در این راستا، عباس علی‌آبادی، وزیر نیرو، با اشاره به گسترش کنتور‌های هوشمند در کشور اعلام کرد که ۷ میلیون و ۲۵۰ هزار کنتور در حال حاضر نصب شده است و امیدواریم این تعداد تا سال آینده به ۱۵ میلیون افزایش یابد.
افزایش کنتور‌های هوشمند به معنای پیشرفت تدریجی شبکه برق از مدیریت سنتی به مدیریت مبتنی بر داده‌ها محسوب می‌شود. در این الگو، اطلاعات مصرف مشترکان می‌تواند مبنای تصمیم‌گیری‌های دقیق‌تر برای کنترل بار و کاهش فشار بر شبکه قرار گیرد.
یکی از برجسته‌ترین مزایای این طرح، ایفای نقش در ایجاد عدالت در خاموشی‌ها است. زمانی که به دلیل کمبود تولید یا افزایش ناگهانی مصرف، اعمال محدودیت در شبکه الزامی باشد، برخورد یکنواخت با تمامی مشترکان الزاما نمایان‌گر عدالت نیست. کنتور‌های هوشمند می‌توانند با ارائه اطلاعات دقیق از میزان و زمان مصرف، عملکرد یک مدیریت هدفمندتر بار را تسهیل کنند.
عبور از خاموشی‌های عمومی با کنتور‌های هوشمند
بسیاری از متخصصان در حوزه انرژی بر این باورند که گسترش کنتور‌های هوشمند می‌تواند به عنوان یکی از زیرساخت‌های بنیادین برای ختم خاموشی‌های عمومی و حرکت به سوی مدیریت هوشمند مصرف شناخته شود؛ در شرایطی که میزان مصرف و رفتار مشترکان به‌طور دقیق قابل سنجش باشد، شناسایی مشترکان پرمصرف و اعمال برنامه‌های تشویقی یا محدودیت‌های متناسب با شرایط امکان‌پذیرتر می‌شود.
با این حال، کنتور هوشمند به تنهایی نمی‌تواند مشکل ناترازی برق را مرتفع کند و باید در کنار افزایش ظرفیت تولید، توسعه شبکه، اصلاح الگوی مصرف و اجرای تدابیر مدیریت تقاضا به کار گرفته شود.
از سوی دیگر، این کنتور‌ها می‌توانند امکان قرائت از راه دور، کاهش اشتباهات در قرائت، شناسایی برخی مصارف نامتعارف و بهبود مدیریت اطلاعات مشترکان را نیز فراهم آورند. با بهره‌مندی از زیرساخت‌های ارتباطی و نرم‌افزاری کامل، شرکت‌های توزیع قادر خواهند بود از این داده‌ها برای برنامه‌ریزی دقیق‌تر شبکه بهره‌مند شوند.
در پایان، قابل ذکر است که توسعه کنتور‌های هوشمند را می‌توان به عنوان یکی از اقدامات بنیادی در راستای اصلاح شیوه مدیریت مصرف برق در نظر گرفت. در صورتی که تعداد این کنتور‌ها از ۷ میلیون و ۲۵۰ هزار به ۱۵ میلیون برسد، پوشش قابل توجهی از مشترکان وارد مرحله نوینی از مدیریت مصرف می‌شود. مهم‌ترین دستاورد این طرح زمانی واضح می‌شود که اطلاعات مصرف به تصمیمات عادلانه و دقیقی تبدیل گردد؛ به‌نحوی که در زمان افزایش تقاضا، فشار مدیریت مصرف تنها بر یک گروه از مشترکان متمرکز نگردد و هر مشترک بر اساس میزان مصرف و شرایط شبکه، سهمی عادلانه در مدیریت بحران داشته باشد. در این حالت، کنتور هوشمند تنها یک ابزار اندازه‌گیری نخواهد بود، بلکه می‌تواند به یکی از ارکان تحقق عدالت در مدیریت خاموشی‌ها تبدیل شود.