طبق گزارش خبرآنلاین، در دو روز اخیر، رسانههای آمریکایی بهطور مداوم از راهاندازی یک کریدور تحت کنترل آمریکا برای انتقال نفتکشها به دور از نفوذ ایران در تنگه هرمز سخن گفتهاند. وزیر انرژی آمریکا هفته گذشته ادعا کرد که با حمایت نظامی ایالات متحده، روزانه ۱۵ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز عبور میکند. اما آیا این ادعاها واقعیت میدانی را منعکس میکنند؟ در ادامه، ادعاهای رسانههای غربی در سه بخش اصلی مورد بررسی و راستیآزمایی قرار گرفتهاند.
۱. ادعای تأسیس «کریدور ایمن آمریکایی» و سهم ۸۰ درصدی مسیر عمانی (۱۰ تا ۲۹ مرداد)
پایگاه اکسیوس به نقل از منابع آمریکایی اعلام کرده است: «نیروی دریایی ایالات متحده در هفتههای اخیر یک کریدور ناوبری در قسمت جنوبی تنگه هرمز و سواحل عمان تأسیس کرده و تقریباً ۱۰ میلیون بشکه نفت در روز از این مسیر عبور میکند.» همچنین، شبکه سیانان با استناد به تحلیل همایون فلکشاهی، کارشناس ارشد Kpler، اظهار داشته است: «بیش از ۸۰ درصد ترددهای مایعات در دو هفته اخیر از مسیر عمانی یا بهصورت ترددهای غیرقابل ردیابی صورت گرفته که نشاندهنده کاهش حداقل جزئی کنترل ایران بر تنگه است.»
راستیآزمایی: غلط و گمراهکننده
بر اساس دادههای معتبر مؤسسه رهگیری Kpler، از ۱۰ تا ۲۹ مرداد (۱ تا ۱۹ اوت)، در مجموع تعداد ۲۳۶ شناور از تنگه هرمز عبور کردهاند. از این تعداد، ۸۳ شناور بهطور واضح از مسیر شمالی (زیر نظر ایران) تردد کردهاند و تنها ۳ فروند از شناورها از مسیر رسمی عمانی عبور کردهاند. ۱۴۸ شناور باقیمانده (تقریباً ۶۰ درصد کل ترددها) سیستمهای ردیابی خود را خاموش کردهاند (تردد غیرقابل ردیابی).
ارجاع به تمام «ترددهای غیرقابل ردیابی» به یک کریدور آمریکایی، تحریف آماری محسوب میشود؛ زیرا قسمت قابل توجهی از این کشتیهای غیرقابل ردیابی بهویژه در حال حمل نفت ایران و اجتناب از تحریمها و محاصره هستند. مارک ایوب، پژوهشگر و مشاور سیاستگذاری انرژی، در این زمینه تأکید میکند: «برخی از شناورهای ایرانی نیز از طریق مسیر عمانی و بیشتر با انجام انتقالهای کشتیبهکشتی (STS) در حال عبور هستند تا از تحریمهای ایالات متحده و محاصره بگریزند. آنها محمولههای خود را به عمان میفرستند، اسناد بار را تغییر میدهند تا بهعنوان صادرات عمان به نظر برسد و سپس به بازار نفت عرضه میکنند.»
همچنین محمد رفیق حالیتیم، مدیر ارشد در مؤسسه Kpler در مصاحبه با الجزیره تأکید کرده است: «بهدلیل ماهیت ترددهای غیرقابل ردیابی، شناسایی سهم دقیق آنها از مسیر عمانی دشوار است و تأیید مسیر واقعی آنها با دادههای موجود ممکن نیست.»
طبق گفته مارک ایوب: «ایران همچنان قابلیت قابل توجهی برای ایجاد اختلال در ترافیک دریایی داشته و در شرایط فعلی کنترل خود را از دست نداده است.»
۲. ادعای صادرات ۱۰ تا ۱۵ میلیون بشکه نفت در روز و بازگشت به وضعیت عادی
کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، اخیراً در شبکه اجتماعی ایکس ادعا کرده است: «مجموع نفت عبوری از تنگه و سایر مسیرها به حدود ۱۵ میلیون بشکه در روز رسیده است که به میانگین ۲۰ میلیون بشکهای پیش از جنگ نزدیک میشود.» اکسیوس همچنین ادعا کرده است که در برخی شبها بین ۱۵ تا ۲۰ میلیون بشکه نفت از خلیج فارس خارج میشود.
راستیآزمایی: مبالغهآمیز و متناقض با دادههای میدانی
دادههای مؤسسات Kpler و Vortexa نشان میدهد که میانگین واقعی عبور نفت خام و فراوردهها از تنگه هرمز پس از آغاز درگیریها بهطور قابل توجهی کمتر از ارقام اعلام شده است. طبق دادههای Kpler، در بازه زمانی ۱۰ تا ۲۹ مرداد تنها ۱۱۲ فروند شناور حامل نفت و گاز از تنگه عبور کردهاند که در حقیقت بهطور روزانه کمتر از ۶ فروند شناور میشود، در حالی که پیش از جنگ بهطور میانگین روزانه حدود ۱۳۰ فروند شناور از این تنگه عبور میکردند.
مت اسمیت، مدیر تحقیقات کالا در مؤسسه Kpler میگوید: «برقراری تطابق میان آنچه ما در دادهها مشاهده میکنیم و آمارهایی که وزیر انرژی آمریکا اعلام کرده، غیرممکن است.»
۳. ادعای تأمین امنیت کامل و خنثیسازی تهدیدها
اکسیوس به نقل از مقامات آمریکایی ادعا کرده است: «سیستمهای راداری ایران تضعیف شده و نیروی دریایی آمریکا توانسته است تعداد بیشتری از حملات پهپادی و موشکی را منهدم کند.»
راستیآزمایی: غلط و متناقض با وضعیت بازار
واکنش بازار جهانی انرژی به این ادعاها کاملاً متفاوت بوده است. قیمت نفت برنت به ۹۲.۹ دلار افزایش یافته و هزینه بیمه ریسک جنگی برای نفتکشها از ۰.۲۵ درصد ارزش کشتی به ۷.۵ تا ۱۰ درصد (معادل ۱۰ تا ۱۳ میلیون دلار برای هر سفر) جهش کرده است.
شرکت ملی نفت ابوظبی (ADNOC) اعلام کرده که از زمان آغاز جنگ، ۱۵ فروند از شناورهایش هدف حملات موشکی و پهپادی قرار گرفتهاند. خاموش کردن فرستندهها توسط شناورها نه تنها نشاندهنده اعتماد به حمایت آمریکا نیست، بلکه ناشی از ترس مالکان از مورد هدف قرار گرفتن میباشد.
نیل کوئیلیام، پژوهشگر ارشد اندیشکده چتم هاوس میگوید: «خاموش کردن فرستندهها ایمنی دریانوردی را تحت تأثیر قرار میدهد، اما صاحبان کالا ریسک آن را پذیرفتهاند تا از هدف قرار گرفتن توسط سامانههای نظامی اجتناب کنند.»
۴۲/۴۲
نظرات کاربران