به نقل از ایسنا، سیاهخروس قفقازی بهعنوان یکی از گونههای مهم پرندگان در ایران شناخته میشود که دامنه زندگی این پرنده به منطقه ارسباران واقع در آذربایجان شرقی محدود است. این واقعیت، باعث افزایش اهمیت حفاظت از این زیستگاه در برنامههای حمایتی از این گونه شده است.
در این راستا، برنامه عملیاتی ملی سیاهخروس قفقازی که قبلاً تدوین شده بود، بهروز شده و کمیته ملی اجرای این برنامه نیز با همکاری ادارهکل حفاظت محیطزیست آذربایجان شرقی تأسیس گردیده است.
نسیبهالسادات میرباقر - رئیس گروه پرندگان دفتر حفاظت و مدیریت حیاتوحش سازمان حفاظت محیطزیست - در خصوص اولویتهای حفاظت از پرندگان در خطر، اعلام میکند که هدف از بهروزرسانی برنامه عملیاتی سیاهخروس قفقازی، افزایش انسجام در اجرای اقدامات حفاظتی و همزمان ارتقاء سطح حفاظت از این گونه و زیستگاه آن است.
به گفته او، بررسی وضعیت جمعیت، مشخص کردن محدوده زیستگاهی، مطالعه رفتارشناسی و تحلیل ویژگیهای اکولوژیکی سیاهخروس قفقازی از جمله محورهای علمی و پژوهشی این برنامه به شمار میآید.
کمیته ملی حفاظت از سیاهخروس قفقازی تنها مختص به نهادهای دولتی نمیباشد و همچنین شامل تیمهای تخصصی استانی و ستادی، تشکلهای مردمی، اساتید دانشگاهی و سازمانهای غیر دولتی نیز میباشد.
سرشماری دشوار یک پرنده مرموز
از جمله چالشهای برجسته در راستای حفظ سیاهخروس، دستیابی به آمار دقیق از جمعیت آناست. معصومه صفایی - معاون دفتر حفاظت و مدیریت حیاتوحش سازمان حفاظت محیطزیست - با بیان این مطلب به ایسنا میافزاید: تخمینهای فعلی حاکی از آن است که در حدود ۱۵۰ تا ۱۹۰ پرنده سیاهخروس در ایران وجود دارد.
او تصریح میکند که پیش از انقلاب اسلامی، طی مطالعات درک اسکات - متخصص پرندهشناسی - تعداد جمعیت سیاهخروس در ایران در حدود ۲۰۰ قطعه تخمین زده شده بود، و تأکید میکند که وضعیت کنونی این گونه در ایران چندان نگرانکننده نیست.
با این حال، برای رقم زدن عدد دقیقی از جمعیت سیاهخروس کار آسانی نیست. صفایی توضیح میدهد که این پرنده بیشتر وقت خود را در محیطهای جنگلی میگذراند و تنها در فصل جفتگیری، که در ماه اردیبهشت اتفاق میافتد، برای جلب توجه ماده، از جنگل خارج و به بوتهزارها میآید.
در همین مرحله است که نرها با آوازخوانی و انجام رفتارهای نمایشی در جلب ماده، فرصت مناسبتری برای دیده شدن و شمارش برای کارشناسان فراهم میکنند، بنابراین پایش جمعیت این پرنده تنها در این بازه زمانی امکانپذیر است.
ارسباران؛ آخرین پناهگاه سیاهخروس در ایران
صفایی اشاره میکند که تنها زیستگاه سیاهخروس در ایران در واقع ارسباران است و به همین دلیل دبیرخانه کمیته فنی سیاهخروس در استان آذربایجان شرقی مستقر شده است.
کوههای ارسباران همچنین بهعنوان جنوبیترین محدوده پراکنش سیاهخروس در سطح جهانی محسوب میشوند، بنابراین حراست از این منطقه نه تنها حفاظت از یک زیستگاه محلی به شمار میآید بلکه دارای اهمیت جهانی نیز میباشد.
حفاظت تنها از طریق پایش ممکن نیست
در برنامه جدید، علاوه بر تحقیقات مربوط به جمعیت و زیستگاه، به نقش جوامع محلی نیز توجه ویژهای شده است. میرباقر بر این باور است که طراحی الگوهای آموزشی استاندارد برای جوامع هدف و تعیین شاخصهای آموزشی دقیق برای ساکنان محلی و دیگر ذینفعان میتواند به تسریع در دستیابی به اهداف حفاظتی کمک کند.
برگزاری کارگاههای آموزشی برای جوامع محلی نیز از دیگر فعالیتهایی است که در این برنامه مدنظر قرار گرفته است؛ این رویکرد گویای این است که حفاظت از سیاهخروس بهتنهایی با حضور محیطبانان و متخصصان در زیستگاه محقق نمیشود و همکاری با ساکنان محلی نیز جزء مهمی از فرایند بقای این گونه به شمار میآید.
قرارداد استقرار پایش مداوم، بهروزرسانی شاخصهای برنامه عملیاتی و ایجاد مدلهای استاندارد برای بررسی و سرشماری نیز از جمله اولویتهای کاری کمیته ملی خواهد بود؛ اقداماتی که میتواند به شناختهشدن بهتر وضعیت جمعیت سیاهخروس و ارزیابی تغییرات آن کمک نماید.
اکنون سیاهخروس قفقازی، با جمعیتی که بر اساس برآوردهای موجود کمتر از ۲۰۰ قطعه در ایران تخمین زده میشود، بار دیگر در کانون توجه برنامههای حفاظتی قرار گرفته است؛ پرندهای که برای مشاهده آن باید منتظر اردیبهشت ماند و برای حفظ آن، بیش از همه ضرورت دارد که زیستگاه منحصر بهفردش در ارسباران حفظ گردد.
انتهای پیام
نظرات کاربران