یک منبع مطلع در مسقط به المانیتور بیان کرد: «ما در حیرتیم... [ترامپ] در پی یافتن یک قربانی برای توجیه شکستهایش در جنگ است. با صراحت بگویم، ما این موضوع را به طور جدی نمینگریم.»
به نقل از فرارو و المانیتور، مقامهای عمان تهدیدهای اخیر دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا برای حمله به عمان را با بیاعتنایی رد کردهاند؛ این تهدیدها همزمان با مذاکرات مسقط و تهران پیرامون نحوه عبور کشتیها از تنگه هرمز مطرح شده است.
بر اساس گزارش این رسانه، زمانی که ترامپ برای نخستین بار عمان را به بمباران تهدید کرد، مقامهای این کشور دچار شوک شدند و حتی در ابتدا گمان کردند که رئیسجمهور آمریکا در صحبتهایش دچار اشتباه شده باشد. اما تهدید دوباره ترامپ در این هفته، واکنشهایی از سر سردرگمی را در کشوری که سالها خود را به عنوان میانجی بیطرف در خاورمیانه معرفی کرده، به همراه داشت.
ترامپ روز دوشنبه در گفتوگویی تلفنی با «تری یینگست»، خبرنگار فاکسنیوز، اشاره کرد که اگر عمان «در مسیر قرار گیرد»، آمریکا این کشور را به شدت بمباران خواهد کرد. او سپس در گفتوگویی با خبرنگاران مدعی شد که عمان «رفتار خوبی نداشته» و ایالات متحده میتواند به سادگی با این کشور برخورد نماید.
المانیتور مینویسد به نظر میرسد تهدید ترامپ در ارتباط با مذاکرات موازی عمان و ایران درباره مسیرهای کشتیرانی در تنگه هرمز باشد؛ آبراه حیاتی که پیش از شدت گرفتن بحران، حدود ۲۰ درصد از محمولههای نفتی جهان از آن عبور میکرد.
ایران که مایل است عوارضی بر عبور کشتیهای تجاری از مسیر شمالی مدنظر خود وضع کند، به برخی کشتیهایی که از تنگه هرمز و از یک کریدور تحت حفاظت نیروی دریایی آمریکا بهره میبرند، حمله کرده است.
در عین حال، سخنگوی وزارت خارجه ایران اعلام کرده بود که تهران و مسقط در مورد این آبراه به یک «تفاهم» رسیدهاند و در حال تلاش برای نهایی کردن یک بیانیه مشترک هستند.
اختلاف آمریکا با توافق احتمالی ایران و عمان
به گزارش المانیتور، برخی از مقامهای آمریکایی نگرانند که توافق میان تهران و مسقط شامل دریافت «هزینه خدمات» از کشتیهای عبوری باشد؛ اقدامی که میتواند به نظر واشنگتن، نفوذ ایران بر تنگه هرمز را تقویت کند.
با این حال، عمان هرگونه برنامه برای ایجاد نظام مشترک دریافت عوارض از کشتیها را رد کرده است.
قبلا، پس از انتشار خبرهایی درباره مذاکرات ایران و عمان پیرامون دریافت هزینه عبور کشتیها، ترامپ در ماه مه به مسقط هشدار داده بود که باید «رفتار مناسبی» داشته باشد، و گرنه ایالات متحده ممکن است اقدامات ضد عمانی را انجام دهد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، نیز هشدار داده بود که همکاری عمان با ایران برای دریافت هزینه عبور احتمالاً به تحریم این کشور منجر خواهد شد.
«ما این موضوع را جدی نمیگیریم»
المانیتور با استناد به گفتوگوهایی که با چند مقام کنونی و سابق عمانی صورت گرفته، گزارش کرده است که تهدید اخیر ترامپ در مسقط به خواست جدی نرسیده است.
این مقامها در حالی که از موضع ترامپ تعجب کردهاند، تصریح کردهاند که عمان دولت آمریکا را در جریان مذاکرات خود با ایران قرار داده بود.
یک منبع در مسقط که با نظرات مقامهای عمانی آشناست، اظهار داشت:
«ما در تعجب هستیم. ترامپ در حال تلاش برای یافتن یک قربانی به منظور توجیه شکستهای جنگ است. صادقانه بگویم، ما این موضوع را جدی نمیگیریم.»
یک دیپلمات سابق عمانی نیز اذعان داشت که مسقط به تدریج به شنیدن اینگونه تهدیدات عادت میکند.
روابط قدیمی واشنگتن و مسقط
المانیتور یادآور میشود که روابط آمریکا و عمان به سال ۱۸۳۳ شمسی بازمیگردد؛ زمانی که آمریکا اولین پیمان خود را با یکی از کشورهای عرب منطقه خلیج فارس به امضا رساند.
دو کشور در سال ۲۰۰۹ توافق تجارت آزاد امضاء کردند و از سال ۲۰۱۹، عمان دسترسی رسمی نیروی دریایی آمریکا به بنادر دُقم و صلاله را فراهم ساخت.
با این حال، در مقایسه با برخی کشور دیگر منطقه، روابط دفاعی و اقتصادی عمان با آمریکا محدودتر است.
آنا جیکوبز، پژوهشگر غیرمقیم مؤسسه کشورهای عرب خلیج فارس، به المانیتور گفت عمان در موقعیتی «بین یک صخره و یک جای سخت» گرفتار است.
وی تأکید کرد که عمان به طور مداوم به دنبال حفظ روابط خوب با آمریکا بوده و سالها در زمینه حمایت از میانجیگری با واشنگتن همکاری کرده است، اما مسقط نمیتواند «کورکورانه از خواستههای واشنگتن پیروی کند.»
«سوئیس خاورمیانه» میان ایران و آمریکا
این گزارش عمان را به عنوان کشوری که به سبب موقعیت راهبردی و سیاستهای سنتیاش در اجتناب از اختلافات منطقهای، اغلب با عنوان «سوئیس خاورمیانه» شناخته میشود، توصیف میکند.
مسقط در سالهای اخیر بارها محل مذاکرات پشتپرده میان ایران و آمریکا بوده و در موضوع یمن نیز نقش میانجی را ایفا کرده است.
روابط رسمی عمان و ایران کمی پس از به قدرت رسیدن سلطان قابوس در سال ۱۹۷۰ برقرار گردید و پس از وقوع انقلاب ایران در سال ۱۹۷۹ نیز ادامه یافت.
عبدالله باعبود، استاد و پژوهشگر عمانی در دانشگاه واسدا ژاپن، درباره مناسبات مسقط و تهران اظهار نمود که این روابط «انتخابی نیست، بلکه یک ضرورت است.»
او همچنین تأکید کرد که ایران همسایه عمان و کشوری حیاتی است که میتواند در تنگه هرمز «آشوب به پا کند.»
سیاست موازنه عمان تحت فشار قرار گرفته است
المانیتور گزارش میدهد که روابط تاریخی عمان با ایران نتوانسته این کشور را از پیامدهای جنگ فعلی در امان نگاه دارد. مناطق صنعتی و بنادر عمان در ماههای اخیر هدف حملات پهپادی و موشکی ایران قرار گرفتهاند؛ با وجود این، عمان نسبت به دیگر کشورهای عرب خلیج فارس کمتر هدف قرار گرفته و تا حدود زیادی از مقصر دانستن مستقیم ایران خودداری کرده است.
از سوی دیگر، نارضایتی ترامپ از عمان از مدتی پیش عیان شده است. این مسئله پس از آن مشهودتر شد که ترامپ در یک سخنرانی تلویزیونی، از شش شریک آمریکا در خاورمیانه به خاطر پشتیبانی از جنگ تشکر کرد، اما نام عمان را در میان آنها به زبان نیاورد.
این نکته با اهمیت است، چرا که عمان سالها یکی از کانالهای اصلی ارتباط ایران و آمریکا بوده است.
دولت باراک اوباما برای راهاندازی مذاکرات هستهای ایران که در نهایت به توافق سال ۲۰۱۵ منجر شد، به کانال ارتباطی عمان با تهران اتکا کرده بود. دولت جو بایدن نیز در تلاش برای احیای آن توافق از همان کانال بهره برد.
یک مقام سابق آمریکایی که ارتباط نزدیکی با عمان داشت، این مقامات عمانی را «پیامآوران قابل اعتماد» دانست؛ افرادی که در ماههای نخست دولت دوم ترامپ نیز با فراهم آوردن زمینهای برای دیدار میان مقامهای ایرانی و استیو ویتکاف، نماینده آمریکا در امور خاورمیانه، برای خود سرمایهای از حسننیت ایجاد کردند.
عمان همچنین در ماه فوریه میزبان سه دور مذاکرات غیرمستقیم میان ایران و آمریکا بود؛ مذاکراتی که پیش از کنار گذاشته شدن مسیر دیپلماتیک به وسیله ترامپ انجام شد.
با این حال، به گفته همان مقام سابق آمریکایی، با طولانی شدن جنگ، این احساس در واشنگتن شکل گرفت که عمان بیش از حد به مواضع ایران نزدیک شده است.
تلاش عمان برای حفظ نقش میانجی
ترامپ در ادامه، پاکستان و قطر را به عنوان میانجیگران اصلی برای تلاش به سازش میان آمریکا و ایران انتخاب کرد؛ تلاشی که روز دوشنبه رسماً پایان یافت.
در همین حال، بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، تلاش کرده است که از طریق دیپلماسی از گسترش جنگ جلوگیری کند. او در مصاحبهای با شبکه CBS اظهار داشت که دستیابی به توافق هستهای همچنان ممکن است، به شرط آنکه فضایی برای دیپلماسی فراهم شود.
ترامپ روز بعد به جنگ وارد شد.
البوسعیدی چند هفته بعد نیز در مطلبی برای اکونومیست نوشت که ایالات متحده «کنترل سیاست خارجی خود را از دست داده است.»
المانیتور در پایان مینویسد که تهدیدهای اخیر ترامپ احتمالاً به آسیب جدی در روابط نزدیک به ۲۳۰ ساله واشنگتن و مسقط منجر نخواهد شد، لیکن این تهدیدات فشار بر سیاست پیچیده «موازنه» عمان را افزایش داده است.
عبدالله باعبود در این زمینه گفت عمان برای رابطه بلندمدت خود با آمریکا ارزش قائل است، اما در شرایطی که رویکرد «یا با ما هستید یا علیه ما» حاکم شده، حفظ چنین موضعی برای مسقط بسیار دشوار است.
نظرات کاربران