طبق گزارشی از خبرآنلاین، اولین گام برای پاسخ به این سوالات علمی این است که رفتار گوشی‌های هوشمند را در شرایط عملیاتی مختلف بررسی کنیم؛ این شرایط شامل حالت آماده به کار، استفاده فعال و فرآیند شارژ می‌باشد. هر یک از این وضعیت‌ها تغییرات خاصی را در «میدان‌های الکترومغناطیسی» گوشی به وجود می‌آورند.

یورونیوز اشاره می‌کند که میدان‌های الکترومغناطیسی (EMF) به انرژی‌هایی اطلاق می‌شود که در پیرامون دستگاه‌های الکتریکی و تجهیزات بی‌سیم به وجود می‌آیند. این میدان‌ها می‌توانند فرکانس‌های متفاوتی را دارا باشند؛ از میدان‌های با فرکانس پایین گرفته تا امواج رادیوفرکانسی (RF) با فرکانس بالا که گوشی‌های همراه و دیگر وسایل بی‌سیم برای برقراری ارتباط میان خود به کار می‌برند.

واقعیت این است که حتی وقتی از گوشی‌های خود استفاده نمی‌کنیم، این دستگاه‌ها مقداری میدان‌های الکترومغناطیسی را منتشر می‌کنند؛ زیرا آن‌ها به برج‌های مخابراتی اطراف متصل هستند، اپلیکیشن‌های خود را به‌روزرسانی می‌کنند یا پیام‌ها را دریافت می‌نمایند. البته در این حالت، مقدار EMF که منتشر می‌شود به مراتب کمتر از وضعیت «استفاده فعال از تلفن» است.

در چه موقعی میدان‌های الکترومغناطیسی در بیشترین مقدار خود قرار می‌گیرند؟

زمانی که به پخش برنامه‌های آنلاین، تماشای فیلم یا بازی‌های آنلاین مشغول هستیم یا در حال مکالمه تلفنی هستیم، دستگاه با قدرت بیشتری فعالیت می‌کند. در این مواقع، آنتن‌ها اطلاعات بیشتری را ارسال و دریافت می‌کنند، پردازنده‌ها داغ‌تر می‌شوند و سطح انتشار RF افزایش می‌یابد، چرا که نیاز دستگاه به انرژی و حفظ ارتباطات بیشتر می‌شود.

زمانی که گوشی را به شارژ وصل می‌کنیم، فرآیند اصلی شارژ از طریق جریان الکتریکی ایجاد شده بین کابل، آداپتور و مدار شارژ گوشی صورت می‌گیرد و نه به‌طور مستقیم از «خود گوشی»؛ لذا اتصال گوشی به شارژر لزوماً سبب افزایش قابل ملاحظه‌ای در انتشار RF نمی‌شود و این تصور که وصل شدن گوشی به برق به شدت انتشار امواج را افزایش می‌دهد، نادرست است.

«کمیسیون بین‌المللی حفاظت در برابر پرتوهای غیریون‌ساز» ICNIRP و همچنین «کمیسیون ارتباطات فدرال» در ایالات متحده، FCC نیز تأیید کرده‌اند که مقدار قرارگیری در معرض امواج الکترومغناطیسی حین شارژ، به‌مراتب کمتر از سطح مجاز است و به‌طور معمول، هیچ خطر شناخته‌شده‌ای برای سلامتی وجود ندارد.

استفاده از گوشی در زمان شارژ

اگر در حین شارژ گوشی از آن استفاده کنیم، در این حالت هم میدان‌های فرکانس پایین و هم فرکانس بالا به‌طور همزمان تولید می‌شوند. با این وجود، گوشی‌های مدرن طراحی شده‌اند تا بتوان در حین شارژ هم از آن‌ها استفاده کرد و این کار بی‌خطر است.

نکته مهم این است که این کار تنها زمانی ایمن است که شارژر و کابل گوشی شما از کیفیت و امنیت لازم برخوردار باشند و از قطعات معتبر و تأیید شده ساخته شده باشند. شارژرها و کابل‌های دارای گواهی، آزمون‌های ایمنی سختگیرانه‌ای از جمله تست‌های ایمنی در برابر آتش‌سوزی و شوک الکتریکی را گذرانده‌اند. در مقابل، شارژرهای ارزان و غیرمجاز می‌توانند خطرات جدی ایجاد نمایند.

یک شارژر بی‌کیفیت می‌تواند مسائل متعددی همچون نقص عایق، کنترل نادرست ولتاژ و جریان، اتصال کوتاه، و گرمای بیش از حد را به وجود آورد که همه این موارد می‌تواند منجر به گرم شدن بیش از حد گوشی، آسیب به باتری یا حتی وقوع آتش‌سوزی شود.

در مورد پاوربانک‌ها نیز تفاوت اصلی آنها با پریزهای برق، در «نوسانات» برق و همچنین در میزان ذخیره‌سازی انرژی می‌باشد. زمانی که گوشی به پریز برق متصل می‌شود، در واقع به شبکه جریان متناوب آن ساختمان وصل شده و همانند سایر دستگاه‌های برقی فعال در آن ساختمان از جمله آسانسورها، لامپ‌ها یا کامپیوترها ممکن است تحت تأثیر نوسانات کوتاه‌مدت برق قرار گیرد.

اما پاوربانک‌ها که از باتری‌های لیتیومی داخلی تغذیه می‌شوند، به جای جریان متناوب، یک جریان مستقیم و بدون نوسان را (البته برای مدت محدودی) ارائه می‌دهند. با این حال، تبدیل‌های موجود در پاوربانک‌ها همچنان مقداری میدان‌های الکترومغناطیسی را تولید می‌کنند.

نکته منفی در مورد پاوربانک‌ها این است که به دلیل قابلیت حمل، معمولاً گوشی و منبع شارژ را به بدن نزدیک‌تر می‌کنند و این تماس طولانی‌مدت به‌ویژه زمانی که پاوربانک کیفیت مطلوب و ایمنی را نداشته باشد، می‌تواند خطرناک باشد.

آیا گوشی با «شارژ بسیار کم‌» می‌تواند تابش بیشتری تولید کند؟

این تصور وجود دارد که وقتی باتری گوشی کم‌ قدرت است، گوشی انرژی بیشتری برای ارتباط با دکل مخابراتی مصرف می‌کند و به همین دلیل ممکن است تابش بیشتری داشته باشد.

تجزیه و تحلیل یک تحقیق در سال ۲۰۱۹ این فرضیه را تأیید کرد. پژوهشگران نوسان توان امواج در فاصله ۵ سانتی‌متری از یک گوشی (مدل HTC One E9+ با باتری Li-Po با ظرفیت ۲۸۰۰ میلی‌آمپرساعت) را در وضعیت‌های مختلف به‌خصوص وضعیتی «با شارژ تنها ۱ درصد» اندازه‌گیری کردند.

  •     هنگام مکالمه، گوشی با «شارژ بسیار کم» قادر است تابش بیشتری تولید کند،
  •     در حالت عادی و بدون تماس فعال، انتشار امواج گوشی تقریبا نزدیک به صفر و مشابه تابش زمینه محیط است؛ بنابراین این ادعا که «گوشی‌ همیشه با قدرت زیاد در حال انتشار امواج است» صحت ندارد.
  •     «افزایش تابش» لزوماً به معنی «آسیب بیشتر به سلامتی» نیست.

آیا امواج تلفن همراه می‌توانند موجب سرطان شوند؟

مؤسسه ملی سرطان آمریکا (NCI) در گزارشی، نتایج مطالعات چندین دهه در کشورهای مختلف در زمینه ارتباط تلفن همراه، امواج رادیوفرکانسی و سرطان به‌ویژه سرطان مغز را خلاصه کرده است. این گزارش می‌گوید که هنوز ارتباط مشخص و قابل‌اعتمادی میان استفاده از تلفن همراه و سرطان یافت نشده است.

به‌طور کلی، افراد نگران این هستند که گوشی موبایل امواج رادیوفرکانسی منتشر می‌کند و در حین مکالمه نیز معمولاً نزدیک سر قرار دارد از این رو ممکن است خطرناک باشد؛ با این حال نکته حیاتی این است که امواج گوشی از نوع غیریون‌ساز (Non-ionizing) هستند و مشابه امواج اشعه ایکس نیستند.

این گزارش همچنین بیان می‌کند که اگرچه بدن انسان مقداری از امواج RF منتشر شده توسط گوشی را جذب می‌کند، اما اثرات زیستی شناخته شده و قطعی آن در انسان فقط به گرم شدن جزیی بافت بدن در نزدیکی گوشی (دست یا سر) مرتبط می‌شود و این گرم شدن به حدی نیست که دمای مرکزی بدن را به شکل قابل‌توجهی افزایش دهد.

در ادامه به تحقیقی که در دانمارک انجام شده و داده‌های بیش از ۳۵۸ هزار مشترک تلفن همراه و اطلاعات ثبت سرطان آنان را مقایسه کرده، اشاره شده و تأکید شده است که هیچ ارتباطی بین استفاده از تلفن همراه و ایجاد تومورهای سیستم عصبی مرکزی و درون جمجمه‌ای مانند گلیوما، مننژیوم یا نوروم آکوستیک وجود ندارد.

خطر اصلی در هنگام شارژ گوشی: گرما و باتری

اگر بخواهیم میان «خطر ناشی از میدان‌های الکترومغناطیسی» و «خطرات ناشی از استفاده نادرست از شارژر» اولویت‌بندی کنیم، مورد دوم به‌طور عملی اهمیت بیشتری دارد.

در حال حاضر گوشی‌های مدرن معمولاً از باتری‌های لیتیوم‌یونی بهره می‌برند. این باتری‌ها در شرایط نامساعد، همچون آسیب فیزیکی، نقص، دماهای بالا یا برخی خطاهای شارژ می‌توانند به فرار حرارتی (thermal runaway) مبتلا شوند و خطر آتش‌سوزی یا سوختن را به وجود آورند.

بنابراین اگر گوشی شما حین شارژ بیشتر از حد معمول داغ می‌شود، باتری متورم شده، یا کابل یا آداپتور آسیب دیده، در این شرایط نگرانی اصلی به امواج مربوط نمی‌شود بلکه گرما و نقص الکتریکی نگران‌کننده‌تر هستند.

آیا خوابیدن در کنار گوشی در حال شارژ خطرناک است؟

از منظر پزشکی، برای شارژ عادی یک گوشی سالم نیازی نیست که تنها به خاطر ترس از آسیب به بدن، گوشی را در فاصله‌ای چند متری قرار دهیم و بر اساس شواهد کنونی، صرف اینکه گوشی در کنار تخت و در حال شارژ باشد، دلیلی برای نگرانی ایجاد نمی‌کند.

با این حال، قرار دادن گوشی یا کابل زیر بالش، پتو یا بدن توصیه نمی‌شود زیرا ممکن است گرما محبوس شود و خطراتی مانند سوختگی یا آتش‌سوزی به وجود آورد؛ نه اینکه در این حالت گوشی ناگهان به منبع «اشعه‌های خطرناک» تبدیل شود.

۵۸۵۸