باشگاه خبرنگاران جوان؛ کیمیا قلی‌پور - احمد سلامت، مدیرعامل شرکت فاضلاب تهران، در گفت‌وگویی جامع با خبرنگار اقتصادی این رسانه، جزئیاتی را در مورد تصفیه‌خانه فاضلاب فیروزبهرام مطرح کرد.
سوال: بفرمایید در مورد تصفیه‌خانه فاضلاب فیروزبهرام؛ در چه وضعیتی قرار دارد و مراحل کنونی آن چیست؟
سلامت: تصفیه‌خانه فاضلاب غرب تهران، که به فیروزبهرام شناخته می‌شود، حدود ۲ میلیون و ۱۰۰ هزار نفر از ساکنان مناطق غربی تهران را تحت پوشش قرار داده و به‌عنوان یکی از پروژه‌های حیاتی در عرصه زیرساخت‌های فاضلاب پایتخت تلقی می‌شود.
این مجموعه قابلیت تصفیه سالانه حدود ۱۹۰ میلیون مترمکعب پساب را دارد که می‌توان از آن در بخش‌های مختلفی مانند کشاورزی، صنعت و فضای سبز بهره برد. این تصفیه‌خانه می‌تواند نقش مهمی به‌عنوان منبعی پایدار برای تأمین آب در شهر تهران ایفا کند.
بخشی از پساب این تصفیه‌خانه برای آبیاری نزدیک به ۹ هزار هکتار از زمین‌های کشاورزی در ناحیه پایین‌دست استفاده می‌شود.
پس از آغاز فعالیت، تصفیه‌خانه به‌مدت اولیه به‌صورت آزمایشی کار کرد تا نواقص رفع و فرآیندهای فنی تکمیل شود، که این روند از سوی شرکت سازنده خارجی انجام می‌گرفت و سرانجام پس از پایان این دوره، به شرکت فاضلاب تهران واگذار گردید.
با توجه به ماهیت بین‌المللی این پروژه و حضور پیمانکار خارجی، فرآیند تحویل‌گیری آن مستلزم رعایت الزامات فنی و اجرایی خاصی است. با این حال، با همکاری و تعامل موثر پیمانکار، مشاور و کارفرما، این فرآیند با کیفیت و سرعت مناسبی به انجام رسید.
سوال: ظرفیت ۱۹۰ میلیون مترمکعب پساب فیروزبهرام در چه زمینه‌هایی مورد استفاده قرار خواهد گرفت؟
سلامت: این پساب با توجه به کیفیت و استانداردهای تعیین‌شده، قابلیت استفاده در حوزه‌های کشاورزی، صنعت و فضای سبز را داراست.
سیستم تصفیه این مرکز براساس فناوری A۲O طراحی شده که امکان حذف همزمان آلاینده‌های آلی، نیتروژن و فسفر را فراهم می‌آورد و در نهایت پسابی با کیفیت مطلوب تولید می‌شود که مطابق با استانداردهای تخلیه به آب‌های سطحی است.
این استاندارد دارای الزامات دقیقی است و کیفیت بالاتری نسبت به بسیاری از استانداردهای معمول در تولید پساب دارد.
سوال: برنامه‌های اصلی شرکت برای بهبود و بهره‌برداری از تصفیه‌خانه در آینده چیست؟
سلامت: تحویل این تصفیه‌خانه به‌هیچ‌وجه پایان کار نیست؛ بلکه آغاز یک مسئولیت جدید است. از این لحظه، کار اصلی ما آغاز می‌شود و نباید تنها به لحظه تحویل بسنده کنیم.
برای تصفیه‌خانه فیروزبهرام برنامه‌های بسیاری در دست اقدام داریم. هدف ما این است که این مرکز به یک الگو در کشور تبدیل شود؛ نه تنها در خصوص کیفیت پساب تولیدی و رعایت استانداردهای زیست‌محیطی، بلکه همچنین در زمینه ظرفیت‌های آموزشی و پژوهشی برای پژوهشگران و دانشجویان و همچنین از نظر زیبایی، نظم و کیفیت محیطی.
ما به تلاشی خواهیم پرداخت تا فیروزبهرام به مرکزی تبدیل شود که علاوه بر تأمین منابع آبی پایدار، به‌عنوان یک نمونه و شاخص در صنعت آب و فاضلاب کشور شناخته شود.
سوال: چه میزان از نیاز آبی تهران می‌تواند از طریق پساب این تصفیه‌خانه تأمین گردد؟
سلامت: تهران، به‌عنوان بزرگ‌ترین جمعیت و کانون اقتصادی ایران، نمونه‌ای بارز از لزوم توسعه بهره‌برداری از منابع آب غیرمتعارف است. پایتخت کشور سال‌هاست با افت سطح آب‌های زیرزمینی، افزایش عمق چاه‌ها و مسئله فرونشست زمین روبروست.
تداوم تأمین آب برای فضای سبز، صنایع و دیگر مصارف غیرشرب از منابع زیرزمینی نه تنها منطقی از نظر اقتصادی نیست، بلکه از جنبه‌های زیست‌محیطی نیز غیرقابل توجیه است.
توسعه شبکه جمع‌آوری و تصفیه فاضلاب در تهران امکان تأمین بخش قابل توجهی از نیاز آب صنایع، نیروگاه‌ها، کاربری‌های خدماتی، فضای سبز و حتی برخی طرح‌های احیای محیط‌زیست را از طریق پساب استاندارد فراهم کرده است. این رویکرد می‌تواند به‌طور مستقیم فشار بر منابع آب زیرزمینی را کاهش داده و به تعادل‌بخشی آبخوان‌های دشت تهران کمک کند.
استفاده هدفمند از پساب تصفیه‌شده نیز می‌تواند مدیریت بهتری در مصرف آب در بخش‌های صنعتی، کشاورزی، زیست‌محیطی و به ویژه فضاهای سبز و پارک‌های شهری به همراه داشته باشد و نقش مؤثری در کاهش فشار بر منابع آبی متعارف و زیرزمینی ایفا کند. این امکان وجود دارد که نیاز کامل صنایع شهر تهران از طریق پساب تصفیه‌شده تأمین شود و از استفاده آب‌های باکیفیت برای مصارف غیرشرب جلوگیری گردد.
سوال: منابع مالی لازم برای تکمیل و ارتقای تصفیه‌خانه از کجا تأمین شد؟
سلامت: منابع مالی مورد نیاز برای تکمیل و ارتقای این پروژه از محل تسهیلات بانک توسعه اسلامی و منابع داخلی شرکت تأمین شده است.
سوال: لطفاً درباره اهمیت و ویژگی‌های بارز این پروژه بفرمایید.
سلامت: یکی از ویژگی‌های کلیدی تصفیه‌خانه فاضلاب فیروزبهرام، وجود نیروگاه زیست‌توده و تولید انرژی از بیوگاز است. با راه‌اندازی این نیروگاه، مجموع ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر و بیوگاز در طرح فاضلاب تهران، با احتساب نیروگاه‌های تصفیه‌خانه فاضلاب جنوب تهران، به ۱۴.۶ مگاوات رسید.
نیروگاه بیوگاز فیروزبهرام با ظرفیت اسمی ۷.۲ مگاوات و شامل ۶ دستگاه CHP، امکان تولید همزمان برق و حرارت را فراهم می‌آورد. این نیروگاه می‌تواند سالانه حدود ۶۰ هزار مگاوات‌ساعت برق تولید نماید که معادل تأمین نیاز برق یک شهرک مسکونی با جمعیت نزدیک به ۸۰ هزار نفر است و در عین حال گرمای مورد نیاز مجموعه نیز تأمین می‌شود.
فعالیت‌های این نیروگاه همچنین به کاهش مصرف سوخت‌های فسیلی معادل حدود ۷۵ هزار بشکه نفت خام یا ۲۴ میلیون مترمکعب گاز طبیعی در سال می‌انجامد و می‌تواند انتشار گازهای گلخانه‌ای را به میزان تقریبی ۲۲۵ هزار تن دی‌اکسیدکربن در سال کاهش دهد؛ رقمی که از نظر جذب دی‌اکسیدکربن، برابر با ظرفیت حدود ۳ هزار هکتار فضای سبز است.
تولید برق مجموع نیروگاه‌های فاضلاب تهران به ۱۴.۶ مگاوات می‌رسد و مجموع تولید سالانه برق آنها حدود ۱۳۰ هزار مگاوات‌ساعت است؛ ظرفیتی که می‌تواند نیاز برق یک شهر با جمعیت تقریباً ۱۷۰ هزار نفر را تامین کرده و نمونه‌ای از حرکت صنعت آب و فاضلاب این شهر به سمت تولید انرژی پاک و بهره‌برداری بهینه از منابع موجود در فرآیند تصفیه فاضلاب باشد.