کوزه‌ای کوچک، گنجی بزرگ؛ بیش از ۲٬۶۰۰ سکه نقره‌ای از دوران قرون وسطی در روسیه کشف شد

بر اساس گزارش هریتیج دیلی، باستان‌شناسان در پی کاوش‌های نجات‌بخش در هسته تاریخی کولومنا واقع در روسیه، موفق به کشف بیش از ۲,۶۰۰ سکه نقره‌ای از دوره قرون وسطی شده‌اند. این مجموعه به عنوان بزرگ‌ترین گنجینه دست‌نخورده سکه‌های روسی تعلق‌دار به نیمه اول قرن پانزدهم به حساب می‌آید.

این گنجینه در نتیجة کاوش‌های تیم اعزامی از منطقه مسکو تحت نظر مؤسسه باستان‌شناسی آکادمی علوم روسیه کشف شد. رهبری این گروه بر عهده آنا انگواتووا و مسئولیت مستقیم حفاری در محل کشف را میخائیل آفونین برعهده داشته است.

این سکه‌ها در داخل یک کوزه سفالی کوچک قرار داشتند که با نقاشی انگوب زینت داده شده بود. صاحب این کوزه آن را در یک حفره طبیعی کم‌عمق در محله مسکونی کولومنا و خارج از محدوده دفاعی اصلی شهر دفن کرده بود. نقطه دفن در نزدیکی کرملین کولومنا واقع شده است.

در این کوزه بیش از ۲,۶۰۰ سکه نقره‌ای به نام «دنگا» وجود داشت؛ یکی از واحدهای پول اصلی آن زمان. تعداد زیاد سکه‌ها و وضعیت حفظ آنها به باستان‌شناسان این امکان را می‌دهد تا تصوری دقیق و کم‌نظیر از پول رایج در کولومنا و مناطق اطراف آن در دهه ۱۴۲۰ میلادی شکل دهند.

بیشترین بخش این گنجینه شامل سکه‌هایی است که در دوران حکومت واسیلی یکم دیمیتریویچ و پسرش واسیلی دوم واسیلیویچ تولید شده‌اند. واسیلی یکم از سال ۱۳۸۹ تا ۱۴۲۵ بر مسکو سلطنت کرد و بعدها واسیلی دوم که به لقب «واسیلی تاریک» شناخته می‌شد، تا سال ۱۴۶۲ بر این شهر حاکم بود. واسیلی یکم فرزند دیمیتری دونسکوی، یکی از برجسته‌ترین پادشاهان روسیه در دوره قرون وسطی به شمار می‌رود.

گزارش‌ها حاکی از آن است که سکه‌های ضرب‌شده به دستور شاهزادگان بزرگ اکثریت را در این مجموعه تشکیل می‌دهند، در حالی که نشانه‌ای از سکه‌های شاهزادگان محلی به‌طور چشمگیری کمتر دیده می‌شود.

این ترکیب احتمالا با وضعیت اقتصادی و سیاسی کولومنا در ارتباط است. کولومنا یکی از مراکز مهم دوک‌نشین بزرگ مسکو بود و در قرون چهاردهم و پانزدهم تحت فرمانداران بزرگ قرار داشت. پس از مسکو، کولومنا به‌عنوان یکی از شهرهای کلیدی این قلمرو شناخته می‌شد.

یکی از جنبه‌های برجسته این کشف، کشف تعداد قابل توجهی سکه نقره‌ای است که در سال‌های انتهایی حکومت واسیلی یکم در خود کولومنا ضرب شده بودند. این سکه‌ها طراحی پرنده‌ای در حال پرواز را بر روی خود دارند و نمونه‌های مشابه این سکه‌ها در دیگر گنجینه‌های کشف‌شده بسیار نادر هستند.

بررسی‌های اولیه همچنین بعضی نمونه‌های بسیار کمیاب را شناسایی کرده‌اند که به نظر می‌رسد در هیچ یک از مجموعه‌های سکه‌شناسی بزرگ‌ترین موزه‌های روسیه وجود ندارند. این پژوهشگران توانسته‌اند نمونه‌هایی از انواع ناشناخته سکه‌های کولومنا را نیز شناسایی کنند.

تا کنون بیش از ۳۵۰ نوع مختلف از سکه‌ها در این گنجینه شناسایی شده است. اهمیت این تنوع برای سکه‌شناسان تنها به شمار سکه‌ها محدود نمی‌شود. بسیاری از این سکه‌ها با استفاده از دو قالب متفاوت ضرب شده‌اند و تفاوت‌های بسیار جزئی در طراحی‌ها می‌تواند نشان‌دهنده تولید هر سکه با کدام قالب خاص باشد.

متخصصان با تحلیل ارتباط بین این قالب‌ها قادرند توالی تولید سکه‌های مختلف را در ضرابخانه کولومنا بازسازی کنند. این روش ممکن است به پژوهشگران کمک کند تا آخرین نمونه‌های سکه‌های با طراحی پرنده را شناسایی کنند؛ سکه‌هایی که احتمالاً در دوران پایانی حکومت واسیلی یکم ضرب شده‌اند.

تعداد سکه‌های موجود در کوزه نشان‌دهنده این است که صاحب آن احتمالاً فردی متمول و با نفوذ بوده است. تصور می‌شود که این ثروت ممکن است به یکی از مقام‌های ارشد در خدمت شاهزاده بزرگ، یک مدیر محلی یا تاجری ثروتمند تعلق داشته باشد. با این حال، هویت صاحب این گنجینه به طور قطع مشخص نیست.

سکه‌های متعلق به واسیلی دوم که در نیمه دوم دهه ۱۴۲۰ میلادی ضرب شده‌اند، جدیدترین سکه‌های یافت شده در این مجموعه به شمار می‌روند و سرنخ‌های مهمی درخصوص زمان دفن این گنجینه ارائه می‌دهند.

براساس این شواهد، پژوهشگران بر این باورند که این گنجینه احتمالاً در همین دوره، یعنی دهه ۱۴۲۰ میلادی، دفن گشته و هرگز دوباره از زیر خاک بیرون نیامده است.

زمان دفن این گنجینه همزمان با یک دوره پرآشوب در تاریخ منطقه بوده است. در بازه زمانی بین سال‌های ۱۴۲۵ تا ۱۴۲۷ میلادی، چندین شیوع بیماری در شهرهای روسیه قرون وسطی مشاهده شد. به همین دلیل، باستان‌شناسان احتمال می‌دهند که صاحب گنجینه ممکن است در یکی از این شیوع‌ها دچار مرگ شده باشد و دیگر فرصتی برای بازپس‌گیری ثروت خود نیافته باشد. با این حال، هیچ مدرک مستقیمی برای شناسایی صاحب سکه‌ها یا تأیید دلیل ناپدید شدن او وجود ندارد.

اهمیت این کشف فراتر از ارزش و تعداد سکه‌هاست. از آنجایی که این سکه‌ها به‌عنوان یک مجموعه واحد دفن شده‌اند و نه نتیجه‌ای از جمع‌آوری مدرن، پژوهشگران می‌توانند از آن‌ها به عنوان نماینده‌ای برای وضعیت پول و اقتصاد در یک مقطع خاص استفاده کنند.

تنوع بیش از ۳۵۰ نوع سکه، حضور نمونه‌های نادر ضرب‌شده در کولومنا، و امکان مطالعه قالب‌های مختلف، این گنجینه را به منبعی با ارزش برای درک اقتصاد و نظام پولی دوک‌نشین بزرگ مسکو در اوایل قرن پانزدهم تبدیل کرده است.

علاوه بر تمام این داده‌ها، یک سوال هنوز بی‌پاسخ مانده است؛ چه کسی این ثروت را دفن کرد و چرا هرگز فرصت بازگشت برای برداشتن آن پیدا نکرد؟