طبق گزارش همشهری آنلاین، مثلث برمودا یک نام آشنا برای ناحیهای واقع در بخش غربی اقیانوس اطلس شمالی به شمار میآید؛ منطقهای که در فرهنگ عمومی به خاطر داستانهای مربوط به ناپدیدشدن کشتیها، هواپیماها و انسانها معروف است. همچنین، سازمان ملی اقیانوسی و جوی آمریکا (NOAA) نیز بیان میکند که شهرت این ناحیه به ادعاهای مربوط به ناپدیدشدنهای مرموز مربوط میشود و نه بر اساس وجود یک پدیده علمی تاییدشده.
اما ریگ جن هیچ شباهتی به یک مثلث آبی ندارد؛ در اینجا نه خبری از کشتی است و نه هواپیما، و نه پدیدهای ناشناخته که بتوان آن را دلیل ناپدیدشدن افراد دانست. شباهت اصلی به داستانهایی برمیگردد که درباره دشواری عبور، گمشدن مسافران و ناشناختهبودن این سرزمین در تاریخ به وجود آمده است. به همین دلیل، تعبیر «مثلث برمودای ایران» بیشتر به عنوان یک اصطلاح رسانهای و عامهپسند مطرح میشود تا یک اصطلاح علمی.
سرزمین جنها یا سرزمین باتلاقها؟
ریگ جن در جنوب سمنان، شرق دریاچه نمک، شمال انارک و غرب جندق واقع شده و وسعت آن در منابع مختلف حدود ۳۸۰۰ کیلومتر مربع ذکر گردیده است. این منطقه شامل تپههای ماسهای، زمینهای شور و رسی و گودالهایی است که در برخی از نقاط میتوانند به باتلاقهای نمکی تبدیل شوند. عدم وجود چشمه و چاه آب شیرین نیز یکی از ویژگیهای بارز این ناحیه است.
این ویژگیهای طبیعی، جزو عوامل کلیدی بروز رازآلودگی ریگ جن را تشریح میکند. در گذشته که هنوز جغرافیای این ناحیه به خوبی شناسایی نشده بود و عبور از آن بسیار دشوار بود، گمشدن در مسیر یا گرفتارشدن در زمینهای سست و باتلاقی میتوانست برای مسافران به حوادث کشندهای منجر شود. صداهایی که وزش باد در میان ماسهها ایجاد میکند، تغییر شکل تلماسهها، سراب و سکوت فراگیر کویر همچنین به شکلدهی داستانهای محلی درباره ارواح و جنها یاری رسانده است.
در حقیقت، اگرچه در فرهنگ عامه گفته میشد افرادی که پا به ریگ جن میگذارند، به دست موجودات ماورایی ناپدید میشوند، برای بسیاری از این داستانها توضیحات جغرافیایی و طبیعی ارائه میشود. حتی در گزارشهایی که درباره این منطقه منتشر شده، به گود افتادن در زمینهای نمکی و خیس به عنوان یکی از خطرهای اصلی اشاره شده است.
۶ نفری که در ریگ جن گرفتار شدند
برای اثبات خطرات واقعی این منطقه، نیازی به استفاده از افسانهها نیست. در شهریور ۱۳۹۷، یک نمونه عینی از دشواری عبور از این ناحیه ثبت شد. معاون ساخت و توسعه آزادراههای کشور به همراه پنج نفر از کارشناسان و مدیران، در حین بازدید از مسیر جندق ـ گرمسار به محدوده کویری وارد شدند. خودروهای هر دو گروه در باتلاقها به دام افتاد و امکان خارج کردن آنها وجود نداشت. این شش نفر که در منطقهای بدون آنتن شبکه تلفن همراه گرفتار بودند، ناچار شدند حدود ۱۴ ساعت پیادهروی کنند تا به نزدیکترین آبادی برسند و امدادرسانی به آنها انجام شود.
این حادثه البته منجر به تلفاتی نشد؛ اما نمونهای واضح از این است که خطر ریگ جن در افسانههای مربوط به جنها نهفته نیست، بلکه در جغرافیای خشن و غیرقابل پیشبینی آن قرار دارد. در عین حال، بررسی منابع موجود نشان میدهد که آمار رسمی و معتبر از مجموع کشتهها یا مفقودشدگان در ریگ جن انتشار نیافته است؛ به همین دلیل نمیتوان با استناد به روایتهای محلی، عدد معینی برای تلفات این منطقه اعلام کرد.
چرا عبور از ریگ جن دشوار است؟
ریگ جن منطقهای است که مشخصات مسیر آن میتواند به سرعت تغییر کند. وزش باد میتواند شکل تلماسهها را جابهجا کند و زمینهای شور و باتلاقی از فاصله دور ممکن است به شکل سطحی خشک و قابل عبور به نظر آیند. отсутствие آب شیرین، گرمای شدید، سرمای شب، طوفانهای شن و عدم پوشش و سکونتگاه در بخشهایی از این ناحیه، خطر گمشدن را افزایش میدهد.
با این حال، ریگ جن دیگر یک سرزمین کاملاً ناشناخته نیست. در دهههای اخیر گروههایی از کویرشناسان و کویرنوردان به این منطقه وارد شدهاند، و علی پارسا، کویرشناس ایرانی مقیم آمریکا، یکی از افرادی است که در دهه ۱۳۷۰ تلاشهای زیادی را برای شناسایی و عبور از این ناحیه انجام داد. منابع در مورد تاریخ دقیق نخستین عبور کامل متفاوتند، اما این تلاشها به تدریج تصویر افسانهای ریگ جن را به یک موضوع جغرافیایی و اکتشافی تبدیل کرد.
برمودایی که رازهایش طبیعی است
امروز ریگ جن بیشتر از آنکه سرزمین ارواح باشد، یکی از چهرههای شگفتانگیز کویر ایران به شمار میآید؛ مکانی که طبیعت سخت، سکوت، تلماسههای متحرک و زمینهای شور، فضایی رازآلود خلق کردهاند. لقبی که تحت عنوان «مثلث برمودای ایران» شناخته میشود نیز به دلیل همین فضای وهمآلود و تاریخچه دشواری عبور از این ناحیه به وجود آمده است.
اما در پس این نام ترسناک، یک حقیقت ساده نهفته است: ریگ جن میتواند برای افرادی که بدون آشنایی با این ناحیه و تجهیزات مناسب وارد آن شوند، خطرناک باشد. در اینجا نه جنها و ارواح، بلکه گمکردن مسیر، کمبود آب، گرما و گرفتارشدن در زمینهای باتلاقی، تهدیدهای واقعی به شمار میروند.
نظرات کاربران