بر اساس گزارش ایسنا، طرح فهام (طرح ملی فراسامانه هوشمند اندازه‌گیری و مدیریت انرژی) با دریافت اجازه از شورای اقتصاد و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی، از سال ۱۳۸۹ به عنوان یک پروژه ملی آغاز شد. در مرحله اولیه، برنامه‌ریزی برای هوشمندسازی کنتورهای ۲۰ میلیون مشترک طراحی شده بود، اما به دلیل محدودیت‌های منابع، تصمیم بر این شد که فاز اول این طرح با تعویض یک میلیون کنتور و هوشمندسازی آن‌ها شروع شود.

در مراحل بعدی اجرای این طرح، بخشی از فصل دوم فهام به خدمات مشترکان خانگی اختصاص یافته است و تأکید شده که مشترکان با الگوی مصرف بالا در سراسر کشور به کنتورهای هوشمند مجهز خواهند شد تا مصرف برق به‌طور مؤثری پایش و کنترل شود.

کنتورهای هوشمند به عنوان یکی از ابزارهای کلیدی در مدیریت زیرساخت‌های مصرف برق به شمار می‌روند. در حال حاضر، این کنتورها در تعرفه‌های مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرند تا مدیریت مصرف برق و جابه‌جایی بار از ساعات اوج به زمان‌های غیر اوج آسان‌تر شود و این تجهیزات نقشی اساسی در کنترل اوج بار در فصل تابستان ایفا می‌کنند.

از جمله محورهای بنیادین این طرح، مدیریت مشترکان با مصرف بالا از طریق توانمندی‌های هوشمندسازی شبکه است؛ به نحوی که در مواقع بروز ناترازی، امکان نظارت بر مصرف این مشترکان فراهم می‌شود تا بتوان بدون ایجاد خاموشی‌های گسترده، برق سایر مشترکان را تأمین کرد.

مسئله حائز اهمیت در روند اجرای این پروژه، رایگان بودن فرآیند هوشمندسازی کنتورها برای خانوارها و کسب‌وکارها است. به عبارتی، هیچ هزینه‌ای بابت تعویض و هوشمندسازی کنتورها از مشترکان طلب نمی‌شود و اصلاح تابلوهای برق معیوب نیز به عهده شرکت‌های توزیع است. در سال‌های اخیر، تمرکز اجرای این طرح بر روی مشترکان بزرگ و پُرمصرف بوده تا تأثیر بیشتری در مدیریت بار شبکه حاصل گردد.

کنتورهای هوشمند از یک طرف قادر به دریافت داده‌های مصرف مشترکان به شکل برخط هستند و از سوی دیگر به مشترکان این امکان را می‌دهند که با اطلاع دقیق‌تری از میزان مصرف خود، برای بهینه‌سازی و مدیریت مصرف انرژی اقدام کنند. به این ترتیب، ارتباطی دوطرفه میان شرکت‌های توزیع برق و مشترکان شکل می‌گیرد و اطلاعات مصرف به صورت دقیق‌تری در دسترس شبکه قرار می‌گیرد.

از خصوصیات دیگر این کنتورها، توانایی شناسایی مشترکان پُرمصرف و بد مصرف است. شناخت این دسته از مشترکان می‌تواند بستر را برای اصلاح الگوی مصرف فراهم سازد. به علاوه، داده‌های جمع‌آوری شده از کنتورهای هوشمند به شرکت‌های توزیع کمک می‌کند تا نقاط ضعف شبکه را شناسایی کرده و قبل از وقوع مشکلاتی چون افت ولتاژ یا کاهش کیفیت توان، نسبت به رفع آن‌ها اقدام کنند.

حامد احمدی، مدیرکل دفتر فنی مهندسی و هوشمندسازی شبکه توزیع توانیر، اعلام کرده که در سال گذشته، ثبت بیش از دو میلیون و ۳۰۰ هزار کنتور هوشمند نصب شده، به عنوان یک رکورد محسوب می‌شود.

به گفته وی، تعداد مجموع کنتورهای هوشمند نصب‌شده در کشور به بیش از ۷ میلیون دستگاه رسیده و بیش از ۵۰ درصد این تعداد تنها در دو سال اخیر و در دولت چهاردهم به ثبت رسیده است؛ رقمی که با مجموع کنتورهای نصب‌شده در هشت سال گذشته برابر است.

علاوه بر این، مجموع بار کنترل‌پذیر شبکه که امکان مدیریت مصرف را فراهم می‌آورد، به بیش از ۱۲ هزار مگاوات افزایش یافته است؛ ظرفیتی که می‌تواند در زمان افزایش تقاضا و بروز محدودیت‌های شبکه، نقش عمده‌ای در مدیریت بار ایفا کند.

کنتورهای هوشمند علاوه بر افزایش دقت محاسبات، به مشترکان این امکان را می‌دهند که با بررسی مداوم میزان مصرف، مدیریتی موثرتر بر هزینه‌ها و مصرف انرژی خود داشته باشند. در سطح شبکه نیز اپراتورها می‌توانند با بهره‌گیری از قابلیت کنترل از راه دور و جابه‌جایی بار از ساعات اوج به زمان‌های غیر اوج، مدیریتی بهینه‌تر بر مصرف داشته باشند.

با توجه به افزایش روزافزون تقاضای برق و فشار بر شبکه، توسعه کنتورهای هوشمند به عنوان ابزاری برای مدیریت مصرف، از اهمیت بیشتری برخوردار شده است. این تجهیزات با فراهم ساختن اطلاعات دقیق و برخط از مقدار مصرف و امکان کنترل بار، قادرند به کاهش فشار بر شبکه و بهبود مدیریت مصرف برق در دوره‌های اوج بار یاری رسانند.

پایان پیام