بر اساس گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، ساختار آناتومیک دستگاه تولید صدای انسان، یک ساز بسیار ساده به شمار میآید؛ این شامل یک ستون هوای ساکن، جفتی تارهای صوتی فعال و لولهای به طول تقریبی ۱۷ سانتیمتر است. با این وجود، از دل این لوله ساده، صدایی بیرون میآید که هیچ موجود زنده دیگری در کره زمین توان تولید آن را ندارد؛ صدایی که به قدری مختص و منحصر به فرد است که حتی فردی که هیچ آشنایی قبلی با شما ندارد، قادر است به محض شنیدن آن، صدایتان را در میان جمعیتی شلوغ شناسایی کند.
اگرچه ما به خوبی مکانیسمهای تولید صدا را میدانیم، اما درک این که چرا انتخاب طبیعی چنین مسیری دقیق و خاص را پیش روی انسان گذاشته، همواره معماآمیز بوده است. نکته قابل توجه آن است که راز اصلی پایداری و تنوع بینظیر صداهای انسانی، نه در پیچیدگی افزوده حنجره، بلکه در سادگی آن نهفته است.
هنر حذف در فرآیند تکامل
اکثر نخستینسانان (از جمله شامپانزهها، ماکاکها و میمونهای جیغکش) دارای ساختارهایی نازک و نوار مانند به نام «غشاهای صوتی» (Vocal Membranes) هستند که در بالای تارهای صوتی قرار دارند. این غشاها صداهای غیرخطی ایجاد میکنند که به نوعی لایهای ناهمگون و پرآشوب تولید میکنند، در نتیجه فریادهای آنها به شدت قدرتمند و با این حال ناپایدار و زمخت به نظر میرسد.
جالب است بدانید که انسانها تنها نخستینسانی هستند که این غشاهای صوتی را به طور کامل در طول فرایند تکامل از دست دادهاند. این حذف به شکلگیری حنجرهای منجر شده که از نگاه میمونها، آناتومی بسیار سادهتری دارد. اما به دلیل همین سادگی، این حنجره توانایی تولید صداهایی پایدار، قابل مدیریت و با تغییرات سریع را دارد که برای گفتار و زبان ضروری است. در حقیقت، پیچیدگی زبان انسان به یک تفریق در فرآیند تکامل نیاز داشت.
از دست دادن غشاهای صوتی تنها نیمی از تغییرات تکاملی بود؛ نیمی دیگر در بخش بالای حنجره یعنی «مجرای صوتی فوقحنجرهای» (Supralaryngeal Vocal Tract) رخ داده است. این ناحیه شامل حلق، حفره دهان و مجاری بینی میباشد.
در سایر نخستینسانان، ابعاد افقی و عمودی این مجرا به گونهای نیست که با هم سازگار باشد. اما انسانهای مدرن دارای نسبتی با هندسه دقیق ۱:۱ در این ابعاد هستند. این طراحی منحصر به فرد به زبان این امکان را میدهد که هم به صورت عمودی و هم افقی حرکت کند و طیف وسیعی از صداها و نواها را به وجود آورد. تحقیقات ژنتیکی بر روی ژنهای تنظیمی نظیر NFIX، SOX۹ و به ویژه FOXP۲ (که به عنوان ژن زبان شناخته میشود و ساختار فیزیکی مجرای صوتی را شکل میدهد) نشان میدهد که این پیکربندی خاص هندسی پس از جدایی تکاملی انسان هوشمند از نیای انسان نئاندرتال و انسان دنیسوایی به وجود آمده و به طور منحصر به فردی در DNA انسان هوشمند (هومو ساپینس) ثبت شده است.
نقش غیرمنتظره اسکلت در صدای شما
هنگامی که صوت تارهای صوتی خارج میشود و به سمت بالا حرکت میکند، مجرای صوتی فقط یک لوله انتقال دهنده نیست، بلکه به عنوان یک فیلتر آناتومیک عمل میکند. حلق، حفره دهان و مجاری بینی به مانند فضایی برای تشدید صدا عمل میکنند که فرکانسهای خاصی را تقویت و برخی دیگر را کاهش میدهند. فرکانسهایی که در این فرآیند فیلتر باقی مانده و با بیشترین انرژی از دهان خارج میشوند، «فورمانت» (Formant) نام دارند. فورمانتها، بر خلاف سایر ویژگیهای صوتی، نقشی اساسی در شناسایی و تمایز یک صدا ایفا میکنند.
برای ادامه این مطلب، به «چرا هر کدام از ما، صدایی منحصربهفرد داریم؟» مراجعه کنید.
۳۲۳
نظرات کاربران