غزال زیاری- احتمالاً برای شما نیز پیش آمده که در نیمههای شب، پشهها بارها به شما حملهور شده و خواب را از چشمانتان بربایند، در حالیکه اعضای دیگر خانواده بهکلی از گزند این حشرات در امان بودهاند و شاید حتی در طول سال فقط یک بار هم بهوسیله پشهها نیش نخورده باشند.
موضوع جالب و توجه برانگیز این است که گونههای متفاوت پشهها بسته به ترکیب شیمیایی بدن و میکروبیوم پوست افراد، به گروههای خاصی جذب یا دوری میکنند. شناختن فرآیند انتخاب میزبان توسط پشهها میتواند به پیشگیری از انتشار بیماریهایی که توسط آنها منتقل میشود (مانند تب دنگی، نیل غربی و تب زرد) کمک کند.
متیو دیجنارو، یکی از پژوهشگران دانشگاه بینالمللی فلوریدا در این زمینه اعلام کرده است: «هدف ما این است که دریابیم چه میزان خطر گزیده شدن برای افراد وجود دارد، زیرا همه پشههایی که مورد مطالعه قرار دادهایم، ناقل بیماری هستند.» به گفته او، با دستکاری مولکولها و باکتریهایی که در جذابیت افراد نسبت به پشهها تأثیرگذارند، علمای محقق میتوانند به طراحی نوع جدیدی از دفعکنندههای تجاری پشه اقدام کنند.
پشهها چگونه میزبانشان را انتخاب میکنند؟
پشهها هنگام جستجوی غذای خود، از نشانههای بصری، حرارتی و بویایی بهره میبرند؛ اما بوی انسانی که تولید میشود، حاصل بیش از هزار ترکیب شیمیایی است که بسیاری از آنها به وسیله باکتریهای روی پوست ما تولید میشوند. این ویژگی، درک این موضوع که پشهها برای شناسایی میزبانهای انسانی به کدام نشانهها متکی هستند را به چالشی بزرگ تبدیل میکند.
دیجنارو و همکارانش، ۱۱۹ داوطلب را به کار گرفته و سه گونه مختلف پشه را در معرض بوی هر یک از آنها قرار دادند. برای بررسی رفتار پشههای تب زرد (Aedes aegypti) و پشه ببری (Aedes albopictus) که عمدتاً در طول روز تغذیه میکنند، از داوطلبان خواسته شد که بازوی خود را در درون دستگاه خاصی قرار دهند. این دستگاه طوری طراحی شده بود که به پشهها اجازه میداد تا بازوی افراد را بو کنند، اما نمیتوانستند آنها را نیش بزنند.
برای بررسی رفتار پشه کولکس کوینکوپساسیاتوس (Culex quinquefasciatus) که به صورت شبانه تغذیه میکند، هر داوطلب به مدت چند ساعت یک آستین نایلونی به تن کرد تا آستین عطر آنها را جذب کند. سپس در شب و در تاریکی، محققان آستین را در دستگاه قرار داده و به شمارش تعداد پشههایی پرداختند که وارد دستگاه شده بودند تا هر کدام از آستینها را بررسی کنند.
یافتهها نشان میدهد که هر گونه پشه، ترجیح خاصی برای گروهی از داوطلبان دارد. در مجموع، پشه تب زرد کمی مردان را بیشتر از زنان انتخاب میکند؛ با این حال، برخی از افراد برای بیش از یک گونه پشه جذابیت خاصی داشتند، اما هیچکس نتوانسته است تا جذابیت برای هر سه گونه پشه را به دست آورد.
در عین حال، محققان به جمعآوری نمونههایی از ترکیبات فرار در هوای اطراف بازوی هر فرد و باکتریهای موجود بر روی پوست آنها (که ممکن است در تولید بعضی از آن ترکیبات نقش داشته باشند) پرداختند و تلاش کردند به شباهتها و اشتراکات میان گروههای کوچکتر از افرادی که به ترتیب بیشترین و کمترین جذابیت برای هر گونه پشه داشتند، پی ببرند.
نتایج این بررسی نشان میدهد که پشههای تب زرد و کولکس کوینکوپساسیاتوس غالباً به افرادی جذب میشوند که در مجموع دارای بوی کمتری از پوست هستند. پشه ببری به ۱۳ ترکیب شیمیایی با بوی گیاهی خاص میل میکند و باکتریهای پوستی معین مانند کورینه باکتریوم کفیرسدنتی (Corynebacterium kefirresdentii)، کتیباکتریوم گرانولوسوم (Cutibacterium granulosum) و نوعی از استافیلوکوکوس اپیدرمیدیس (Staphylococcus epidermidis) برای هر سه گروه پشهها به شدت جذاب بودند.
ماریا النا اوبالدیا، مدیر برنامه تحقیقاتی یک شرکت داروسازی که در این پژوهش مشارکت نداشته اما قبلاً درباره پدیده مرموز جذابیت برخی افراد برای پشهها تحقیق کرده، در این باره توضیح داد: «با توجه به پیچیدگی بوی انسان، تشخیص تمام ترکیبهایی که این بو را به وجود میآورند، واقعاً چالشبرانگیز است. ممکن است ترکیبات دیگری هم وجود داشته باشند که بر جذابیت انسانها برای پشهها تأثیر بگذارند، اما در این مطالعه به ثبت نرسیدهاند.»
به هر حال، گزینش انسانهای مختلف برای نیشزدن توسط گونههای مختلف پشه، نمایانگر این است که هر گونه پشه احتمالاً یک روش خاص را برای شناسایی میزبان محبوب خود توسعه داده باشد.
تنها تحقیقگری دیگر به نام آلیسیا شاورینگ بر این باور است که این تطابقها ممکن است تحت تأثیر انواع میزبانانی که هر گونه پشه از آنها تغذیه میکند و همچنین زمان خاصی از روز که به جستجوی غذا میپردازد، شکل گرفته باشد.
کایلی ماررو، متخصص نوروبیولوژی پشه در دانشگاه فلوریدا نیز به این نکته تأکید کرده که تیم او در حال بررسی چگونگی تولید بوهای مختلف توسط باکتریهای پوست انسان است که آنها را برای پشهها بیشتر یا کمتر جذاب میسازد. او یقین دارد که این اطلاعات میتوانند به محققان در ایجاد دفعکنندههای مبتنی بر میکروب یا طعمههای مؤثری برای تلهها کمک کند تا بتوانند شایعترین گونههای پشه را در مناطق جغرافیایی خاص هدف قرار دهند.
ماریو تأکید میکند: «همه ما در تلاشیم تا بفهمیم چگونه میتوانیم از بیمار شدن جامعه جلوگیری کنیم. درک دلایل گزیده شدن افراد توسط پشهها، بهترین راه برای دستیابی به این هدف است.»
منبع: sciencenews
نظرات کاربران