طبق گزارشی از ایسنا، احسان چیتساز، معاون سیاستگذاری و برنامهریزی توسعه فناوری اطلاعات و اقتصاد دیجیتال در وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، در پنل «ماندن یا رفتن؛ تصمیمهایی که جنگ برای کسبوکارها رقم زد» که در نمایشگاه اینوتکس ۲۰۲۶ برگزار شد، به تأثیرات جنگ بر فعالیتهای تجاری اشاره کرد و گفت: جنگ بههمیشه نخستین ضربه خود را به مکان زندگی و کارخانهها نمیزند، بلکه پیش از آن، سیستم عصبی سازمان، اعتماد کارکنان، جریان اطلاعات و قدرت تصمیمگیری مدیران را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
او ادامه داد: در چنین حوادثی، دو گزینه ظاهری برای کسبوکارها وجود دارد؛ ادامه فعالیت یا ترک آن، اما سؤال مهمتر این است که در زمانهای بحرانی، کدام عواملی باید از خطر دور شوند و کدام ابعاد باید حفظ شوند تا امکان تصمیمگیری برای آینده همچنان محفوظ بماند.
تصمیمات ماندن و رفتن، بدون قضاوت
معاون وزیر ارتباطات بر اهمیت خودداری از قضاوت در خصوص انتخابهای افراد و کسبوکارها در شرایط بحران تأکید کرد و بیان داشت: برخی افراد برای حفاظت از جان خود و خانوادهشان از منطقه خطر دور شدند، عدهای بهدلیل مسئولیت حس کرده ماندند و گروهی دیگر نیز توانایی ترک محل را نداشتند؛ هیچکدام از این تصمیمات نباید بهراحتی قضاوت شوند.
چیتساز افزود: باقی ماندن در شرایط بحرانی زمانی ارزشمند است که حق انتخاب وجود داشته باشد و تصمیم به ترک برای حفظ جان یا تداوم کسبوکار نیز میتواند انتخابی مسئولانه باشد.
او با اشاره به نظریه «خروج، صدا و وفاداری» از آلبرت هیرشمان، توضیح داد: در مواجهه با نااطمینانیهای محیطی، دو واکنش اصلی، خروج از وضعیت موجود یا تلاش برای اصلاح آن از داخل است و وفاداری در صورتی میتواند مؤثر باشد که فرصت «صدا» و تأثیرگذاری به آن داده شود.
وضعیت تصمیمگیری نباید به تضعیف سازمان بینجامد.
معاون وزیر ارتباطات با اشاره به آثار روانشناختی و مدیریتی بحران بر سازمانها، تصریح کرد: در شرایط تهدید شدید، میدان توجه محدودتر، جریان اطلاعات مختصرتر و قدرت تصمیمگیری متمرکزتر میشود و مدیران ممکن است به الگوهای پاسخگویی که قبلا برای آنها آشنا بوده، گرایش پیدا کنند، حتی اگر شرایط تغییر کرده باشد.
او اضافه کرد: اگرچه تمرکز فرماندهی در روزهای اولیه بحران ممکن است حائز اهمیت باشد، لیکن اگر این وضعیت ادامهدار شود، سازمان را از دریافت اطلاعات، خلاقیت و صدای مخالف محروم خواهد کرد؛ بنابراین تصمیمی که بهمنظور عبور از بحران اتخاذ میشود، نباید بدون بازنگری به یک تصمیم بلندمدت تبدیل شود.
چیتساز همچنین به مفهوم «اختیار واقعی» اشاره کرد و گفت: در شرایطی که سطح نااطمینانی بالا است و تصمیمات غیرقابل برگشتاند، حفظ حق انتخاب خود بهعنوان یک دارایی اقتصادی اهمیت دارد.
به گفته او، توقف یک سرمایهگذاری بزرگ، انتقال موقتی بخشی از عملیات، آزمایش ورود به یک بازار جدید یا نگهداری نسخه پشتیبان از دادهها، به معنای انفعال نیست، بلکه بهنوعی خرید زمان برای اتخاذ تصمیم بهتر به شمار میآید.
تابآوری، محصول یک شبکه است
معاون وزیر ارتباطات با اشاره به تجارب کسبوکارها در دوران بحران، اظهار داشت: کسبوکارها لزوماً یکی از گزینههای رفتن یا ماندن را انتخاب نکردند، بلکه به بازسازی اجزای مختلف سازمان خود پرداختند. او تأکید کرد: «قهرمانبازی» مدل کسبوکار نیست و تابآوری در حقیقت یک محصول شبکهای است.
چیتساز با استناد به تحقیقات بانک جهانی درباره کسبوکارها در ۸۹ کشور، اشاره کرد که جنگ معمولاً منجر به کاهش فروش و تولید در بنگاهها میشود و بنگاههای باقیمانده بهمنظور کنترل هزینهها، از خرید مواد اولیه و هزینههای انسانی کم میکنند و در مواردی حتی نیروی کار ماهر خود را نیز از دست میدهند.
او ادامه داد: ممکن است سود بنگاههای باقیمانده در صورتهای مالی کاهش قابل توجهی نداشته باشد، اما ظرفیت تولید، مهارتها و آینده آنها محدود شده باشد؛ بنابراین ترازنامهای که با حذف قابلیتهای متعدد تنظیم شده، لزوماً نشانه سلامت یک کسبوکار نیست.
ماندن در مسئولیت، نه ماندن در یک نقطه
معاون وزیر ارتباطات با بیان اینکه باید مفهوم ماندن فراتر از «حضور فیزیکی در یک مکان» تعریف شود، اشاره کرد: ماندن به معنای ایستادن در یک نقطه مشخص نیست، بلکه باید ماندن در مسئولیت دانسته شود و به این معناست که سه سرمایه اساسی شامل انسان، اعتماد و توانایی خلق ارزش باید حفظ شود.
او تصریح کرد: ممکن است برای حفظ این سه سرمایه، کارکنان را از مناطق خطر دور کنیم، دادهها را در مکانهای مختلف نگهداری نماییم، بخشی از فعالیتها را منتقل کنیم، بازار جدیدی در خارج از منطقه ایجاد کنیم یا یک سرمایهگذاری بزرگ را موقتاً متوقف نماییم؛ هیچیک از این اقدامات الزماً به معنای ترک کسبوکار نیست.
چیتساز تأکید کرد: گاهی اوقات برای حفظ کسبوکار، نیاز است بخشی از آن جابهجا شود و «ماندن به معنای ریشهدار بودن است، نه زنجیر شدن».
چهار تعهد برای تقویت تابآوری کسبوکارها
معاون سیاستگذاری و برنامهریزی توسعه فناوری اطلاعات و اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات در ادامه، چهار تعهد را برای ایجاد شرایط مساعدتر برای تداوم فعالیت کسبوکارها در زمانهای بحران ضروری دانست.
او نخستین تعهد را «اولویت جان بر جریان» عنوان کرد و گفت: هیچ برنامهای برای تداوم کسبوکار که کارکنان را در معرض خطر قرار دهد، واقعاً یک برنامه پایدار محسوب نمیشود.
چیتساز افزود: تعریف یک مسیر ارتباطی امن، تعیین جانشین برای مدیر، مشخص کردن مسأله حقوق و مرخصی و حمایت از خانواده کارکنان، بار اضافی نیست، بلکه بنیانگذار اعتماد است.
وی مرحلهای کردن تصمیمات را بهعنوان دومین تعهد مطرح کرد و توضیح داد: در ۷۲ ساعت ابتدایی باید جان، موجودی نقدی، دادهها و ارتباطات حفظ شود؛ در ۳۰ روز بعدی، عملیات و مسیرهای جایگزین باید تثبیت شوند و در ۹۰ روز، تیم، بازار، فناوری و جغرافیای فعالیت باید بازطراحی شوند.
به گفته چیتساز، هر تصمیم فوری باید تاریخ بررسی و همچنین تاریخ انقضا داشته باشد تا راهحلهای موقتی به تصمیمات پایدار و فرسایشی تبدیل نشوند.
او سومین تعهد را پایان دادن به «توهم تابآوری فردی» دانست و اشاره کرد: هیچ بنگاهی بهتنهایی نمیتواند برق، اینترنت، پرداختها، حملونقل و امنیت زنجیره تأمین خود را تضمین نماید.
معاون وزیر ارتباطات افزود: تشکلهای کسبوکار باید فهرستی از تأمینکنندگان جایگزین، ظرفیتهای قابل اشتراک، کانالهای ارتباط اضطراری و مستندات وقایع را ایجاد نمایند تا تابآوری از سطح بنگاه به سطح شبکه ارتقاء یابد.
کاهش ریسک ماندن، وظیفه سیاستگذار است
چیتساز چهارمین تعهد را تصدیق این حقیقت دانست که ماندن یک قرارداد دو طرفه است و تصریح کرد: نمیتوان از کارآفرین خواست ماندگار باشد، در حالی که همه هزینههای نااطمینانی، تغییرات ناگهانی و قطعیها بر دوش او باشد.
او تأکید کرد: اگر سیاستگذار اشتیاق به ماندن کسبوکارها را دارد، باید ریسک ماندن را کاهش دهد و برای این هدف به صلح و کاهش تنش، دسترسی به اینترنت و انرژی معتبر، پرداختهای پایدار، اطلاعات دقیق، مقررات قابل پیشبینی، اعتبار اضطراری و نظام منصفانه جهت جبران خسارت نیاز است.
معاون سیاستگذاری و برنامهریزی توسعه فناوری اطلاعات و اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات افزود: با توصیههای اخلاقی نمیتوان سرمایه و استعدادها را حفظ کرد، بلکه نیاز است تا شرایطی را برای ماندن فراهم کرد.
پیشنهاد تهیه یک برنامه یکصفحهای برای تداوم کسبوکار
او همچنین پیشنهاد کرد که هر یک از کسبوکارها باید در کوتاهترین زمان ممکن یک برنامه یکصفحهای برای تداوم فعالیت تهیه نمایند و در آن افراد کلیدی سازمان، جانشین تصمیمگیرنده، میزان نقدینگی موجود، مکان نگهداری دادهها و مسیرهای بدیل در صورت قطع همزمان برق، اینترنت و پرداختها تعیین شود.
چیتساز بر لزوم برگزاری مانور واقعی برای آزمون این برنامهها تأکید کرد و گفت: پس از اجرای این مانور، باید لااقل یک نقطه ضعف از زنجیره فعالیت حذف گردد و نتیجه اقدامات با چهار شاخص شامل زمان بازیابی خدمات، استمرار پرداخت حقوق، دسترسی به دادهها و توان پاسخگویی به مشتریان سنجیده شود.
معاون وزیر ارتباطات با جمعبندی سخنان خود با مروری به مثال مدیری که در آغاز سخنانش ذکر کرده بود، بیان داشت: ممکن است یک مدیر در شرایط بحرانی نتواند درباره پنج سال آینده تصمیمگیری کند، اما میتواند تصمیم بگیرد که هیچکس در محل کار جان خود را به خطر نیندازد، در چند روز آینده موجودی نقدی، دادهها و ارتباطات حفظ شوند و ۳۰ روز بعدی، تصمیمات باید با استفاده از اطلاعات جدید بازنگری شوند.
او تصریح کرد: چنین مدیری جنگ را متوقف نکرده، اما چیزی را که جنگ تلاش داشت از او بگیرد، پس گرفته است؛ «توانایی تصمیمگیری».
چیتساز در پایان تأکید کرد: جواب به سؤال «ماندن یا رفتن» این نیست که همه باید باقی بمانند، بلکه باید شرایطی فراهم شود که ماندن برای آنهایی که آن را انتخاب میکنند، منطقی، ایمن و باکرامت باشد و اگر شخصی یا بخشی از شرکت نیز محیط را ترک کند، ارتباط آن با دانش، بازار، سرمایه و آینده ایران حفظ شود.
او در پایان نکتهنظری نیز اضافه کرد: هدف از ماندن فقط افزایش تحمل نیست، بلکه باید امکان زندگی، کار و انتخابهای بیشتر فراهم گردد؛ ماندن به معنای مسلط بودن بر ریشههاست، نه زنجیر شدن و ساختن یعنی تبدیل اضطراب به اختیار.
انتهای پیام
نظرات کاربران