طبق گزارش ایسنا، سید حمید پورمحمدی - معاون رئیس‌جمهور - در مصاحبه‌ای با عنوان «ماجرای جنگ» به مدیریت اقتصادی کشور در زمان جنگ ۱۲ روزه و پس از آن پرداخته و گفت: سازمان برنامه و بودجه پیش از آغاز جنگ، با توجه به احتمال تشدید تحریم‌ها و اختلالات در تجارت خارجی، برنامه‌هایی برای روبه‌رو شدن با چالش‌های جدی آماده کرده بود و از چند ماه قبل از نوروز، مدیریت منابع، ذخایر و کالاهای اساسی را در اولویت قرار داده بود.

وی افزود: در چنین وضعیت‌هایی، تأمین کالاهای اساسی و دارو به عنوان نخستین نگرانی مطرح می‌شود و از این رو موضوع افزایش ذخایر و تأمین منابع مورد نیاز به‌طور جدی به مقامات ارشد کشور گزارش گردید و همچنین منابعی از صندوق توسعه ملی به منظور تقویت ذخایر در نظر گرفته شد.

پورمحمدی در اشاره به آغاز جنگ ۱۲ روزه، اظهار کرد: در نخستین روز جنگ، سازمان برنامه و بودجه نیازهای اضطراری دستگاه‌ها را شناسایی کرد. وزارت بهداشت با کمبود منابع و بدهی‌های بالا مواجه بود، هلال‌احمر به منابع فوری نیاز داشت، و حدود ۳۰ هزار میلیارد تومان بدهی به گندمکاران وجود داشت که می‌بایست منابع مربوط به کالابرگ برای هفت دهک مختلف تأمین می‌شد.

رئیس سازمان برنامه و بودجه توضیح داد: در این شرایط، تصمیم گرفته شد که بدهی ۳۰ هزار میلیارد تومانی گندمکاران تسویه شود و همچنین منابع مورد نیاز برای توزیع کالاهای اساسی نیز در نظر گرفته شد. به علاوه، برای استان‌ها تأمین سرمایه در گردش و منابع لازم برای وزارت بهداشت در نظر گرفته شد.

وی به افزایش مصرف سوخت در روزهای جنگ اشاره کرده و گفت: در روز اول جنگ، مصرف بنزین از حدود ۱۱۰ تا ۱۱۵ میلیون لیتر به تقریباً ۲۰۰ میلیون لیتر افزایش یافت، اما با وجود این جهش قابل توجه در مصرف، کشور با کمبود بنزین روبه‌رو نشد.

پورمحمدی مهم‌ترین چالش اقتصادی کشور را محدودیت منابع ارزی دانسته و بیان کرد: کالاهای اساسی و دارو به نرخ ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان ارز دریافت می‌کنند، اما در سال‌های گذشته حدود ۱۸.۵ میلیارد دلار به این بخش اختصاص می‌یافت، در حالی که در سال گذشته تنها حدود ۹ میلیارد دلار منابع موجود بود.

وی ادامه داد: در این وضعیت، دو گزینه وجود داشت؛ یا باید واردات کالاهای اساسی و دارو را به همان حدود ۹ میلیارد دلار محدود می‌کردیم که نتیجه‌اش کاهش عرضه کالا و دارو بود، یا باید از منابع ارزی صادرکنندگان بخش‌هایی نظیر فولاد و پتروشیمی بهره برد.

رئیس سازمان برنامه و بودجه خاطرنشان کرد: صادرکنندگان بخش خصوصی تمایلی به عرضه ارز خود با نرخ ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان ندارند، در حالی که نرخ در بازار به شدت بالاتر است؛ بنابراین دولت لازم است تا ما به‌التفاوت را پوشش دهد تا کالا به قیمت مناسب به دست مصرف‌کنندگان برسد. از دیدگاه دولت، تأمین و استمرار عرضه کالاهای اساسی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بود.

پورمحمدی تأکید کرد: اگر این سیاست اصلاح نمی‌شد، در شرایط جنگ ۴۰ روزه با مشکلات جدی در تأمین کالاهای اساسی و دارو مواجه می‌شدیم، چراکه منابع ارزی لازم برای تأمین آن‌ها در دسترس نبود.

کاهش قیمت نفت و فشار بر درآمدهای دولت

وی همچنین به فشارهای همزمانی که بر منابع ارزی کشور تحمیل می‌شد، اشاره کرد و گفت: قیمت نفت از حدود ۷۱ دلار به حدود ۵۰ دلار و سپس به مقدار تقریباً ۴۸ دلار کاهش یافت که این موضوع به شدت بر درآمدهای نفتی کشور فشار وارد کرد.

رئیس سازمان برنامه و بودجه ادامه داد: در حالی که درآمدهای نفتی به شدت کاهش یافته بود، نیازهای ارزی کشور نیز به دلیل بروز خشکسالی و نیاز به تأمین نهاده‌های دامی و کالاهای اساسی افزایش یافته بود. در کنار این موضوع، تحریم‌ها و فشارهای خارجی نیز دسترسی به منابع را سخت‌تر می‌کرد.

پورمحمدی با اشاره به خشکسالی‌ها گفت: کشور با یکی از شدیدترین خشکسالی‌های ۶۰ سال اخیر روبه‌رو شد و برای تأمین آب تهران و مناطق دیگر، پروژه‌های اضطراری، از جمله انتقال آب از طالقان، به سرعت و به شکل ۲۴ ساعته دنبال شد.

۷۰ مصوبه برای اداره کشور در شرایط جنگی

وی با بیان اینکه بسته‌ای که از قبل برای شرایط بحرانی طراحی شده بود، بلافاصله پس از آغاز جنگ به تصمیمات اجرایی تبدیل گردید، گفت: در روزهای ابتدایی جنگ، بیش از ۷۰ مصوبه دولتی در حوزه‌های مختلف صادر شد که وظایف دستگاه‌ها را مشخص می‌کرد.

پورمحمدی همچنین از تصویب حدود ۵۴ مصوبه در کارگروه اقتصادی دولت برای حمایت از بخش‌های مختلف خبر داد و اذعان داشت: این مصوبات یا در شورای عالی امنیت ملی یا در جلسات دولت به تصویب رسید و برای پشتیبانی از شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی و حوزه انرژی منظور گردید.

وی افزود: در شرایط عادی ممکن است تصویب یک مصوبه شورای اقتصاد یا مراجعه به روند ترک تشریفات زمان‌بر باشد، اما در زمان جنگ، بسیاری از این مراحل طی چند روز به انجام رسید. برای حوزه پالایش و پخش، اصلاح صورت‌جلسه مجمع عمومی، جابه‌جایی منابع و ترک تشریفات با سرعت انجام شد و سازمان برنامه و بودجه تمام ظرفیت‌های خود را برای کمک به این بخش به کار گرفت.

رئیس سازمان برنامه و بودجه به حملات علیه زیرساخت‌های نفتی کشور اشاره کرده و گفت: در حمله به انبار نفت تهران، ۴۸ مخزن هدف قرار گرفت و انبار نفتی در فردیس کرج نیز مورد حمله قرار گرفت، اما با وجود این حملات، جلوگیری از توقف جریان تأمین و توزیع سوخت در کشور صورت گرفت.

وی افزود: در مقطعی که یک خط انتقال نفت آسیب دیده بود و منطقه شمالی کشور دیگر نمی‌توانست سوخت را از مسیر قبلی دریافت کند، مهندسان وزارت نفت ظرف سه روز خطوط را به روش اضطراری کنار گذاشته و راه‌های جایگزین را فعال کردند.

پورمحمدی ادامه داد: در آن زمان، رئیس شرکت پالایش و پخش به او اعلام کرد که تمایل دارد میزان توزیع سوخت را افزایش دهد و او نیز تصریح کرد که اگر مشکلی از نظر ذخایر وجود نداشته باشد، توسعه توزیع سوخت می‌تواند به تقویت روحیه مردم کمک کند.

۲۰۰۰ نقطه برق هدف قرار گرفت اما خاموشی گسترده ایجاد نشد

وی به حملات به زیرساخت برق کشور اشاره کرد و گفت: حدود ۲۰۰۰ نقطه از شبکه برق کشور هدف حمله قرار گرفت، اما نیروهای وزارت نیرو تأمین برق را به خاموشی گسترده و طولانی‌مدت تبدیل نکردند.

رئیس سازمان برنامه و بودجه خاطرنشان کرد: کارکنان برق، در شرایطی که نزدیکشان حملات و انفجارهای رخ می‌داد، در سریع‌ترین زمان ممکن به تعمیر شبکه پرداخته و برق را برقرار می‌کردند.

پورمحمدی تأکید کرد: در جریان جنگ، هرگز اجازه داده نشد کشور از نظر سوخت، بنزین، دارو و دیگر اقلام اساسی با کمبود جدی مواجه شود و این موضوع نتیجه سلسله اقداماتی بود که از ابتدای سال با هدف افزایش تاب‌آوری کشور انجام شده بود.

سازمان برنامه باید آینه شفاف اقتصاد کشور باشد

پورمحمدی در بخش دیگری از سخنان خود درباره گزارش‌های اقتصادی و مالی سازمان برنامه و بودجه گفت: این سازمان موظف است به‌طور دقیق نشان دهد که کشور چه منابعی دارد، چه میزان درآمد کسب می‌کند، چه هزینه‌هایی متحمل می‌شود و چه خسارت‌هایی به کشور تحمیل شده است؛ اما این گزارش‌ها نباید به گونه‌ای تفسیر شوند که نشان‌دهنده ناتوانی کشور در دفاع یا ادامه جنگ باشند.

وی تأکید کرد: سازمان برنامه باید یک آینه کاملاً شفاف، بی‌پرده و عاری از اغراق و کوچک‌نمایی برای تصمیم‌گیرندگان کشور باشد؛ نه آنکه واقعیت‌ها را بزرگ‌نمایی کند.

رئیس سازمان برنامه و بودجه متذکر شد: این سازمان باید واقعیت‌های اقتصادی را به طور صادقانه به تصویر بکشد تا تصمیم‌گیرندگان بدانند که در کجا امکان پیشرفت وجود دارد، کجا نیاز به احتیاط است و چه اقداماتی امکان پذیر است. بیان محدودیت‌های منابع نباید به معنای سلب حمایت از نیروهای خط مقدم باشد.

وی ادامه داد: حتی در بررسی خسارت‌ها، سازمان برنامه بر راستی‌آزمایی تأکید دارد. ممکن است دستگاه‌ها خسارت‌های واقعی خود را بالاتر از آنچه که هست گزارش کنند، اما سازمان برنامه تا زمانی که مستندات لازم ارائه نشود، اعداد اعلامی را قبول نخواهد کرد.

پورمحمدی به‌عنوان مثال گفت: گاهی پس از بارش باران، گزارشی مبنی بر اینکه ۲۰۰۰ میلیارد تومان خسارت ایجاد شده ارائه می‌شود، اما وقتی کارشناسان سازمان برنامه به محل مراجعه می‌کنند، متوجه می‌شوند که خسارت ناشی از خرابی یک جوی است که هزینه بسیار کمتری برای تعمیر آن نیاز است.

وی تأکید کرد: بنابراین سازمان برنامه و بودجه باید در گزارش‌های خود واقع‌بین باشد و منابع و مصارف کشور را به صورت دقیق و واقعی ارائه کند.

رئیس سازمان برنامه و بودجه در پایان بیان کرد که کشور بایستی در برابر فشارهای اقتصادی و شرایط جنگی تاب‌آوری بیشتری پیدا کند و از ابتدای سال دولت کوشید تا با مدیریت ذخایر، منابع، کالاهای اساسی، دارو، سوخت و انرژی، این تاب‌آوری را افزایش دهد.

وی ادامه داد: با وجود محدودیت در فروش نفت، فشار به منابع ارزی، کاهش قیمت نفت، حمله به زیرساخت‌های انرژی و موانع در تجارت خارجی، هدف دولت این بود که قبل از اینکه چالش‌های جدی بر زندگی مردم و مدیریت کشور تأثیرگذار باشد، شرایط به حالت عادی بازگردد.

انتهای پیام