امیر موسوی، کارشناس مسائل منطقه در تشریح ابعاد و دلایل تشدید تنش نظامی در یمن در گفتوگو با ایلنا اظهار کرد: درگیریهای فعلی، ریشه در بازگشت هیئت رسمی یمنی پس از مراسم تشییع رهبر شهید دارد؛ چراکه این موضوع برای سعودیها بسیار سنگین بود و آنها تلاش کردند مانع رسیدن آنها به صنعا شوند. به همین دلیل، جنگندههای خود را به پرواز درآوردند تا از ورود هواپیما به صنعا جلوگیری کنند. این اقدام در واقع شکست بزرگی برای محاصره هوایی عربستان سعودی و آمریکا علیه یمن، بهویژه مناطق شمالی یمن که تحت کنترل دولت صنعا به ریاست مهدی مشاط و رهبری انصارالله قرار دارد، محسوب میشد که در نهایت با هواپیمای مذکور با وجود بمباران باند فرودگاه صنعا، در بندر الحدیده فرود آمد و هیئت یمنی را در آنجا پیاده کرد. در مجموع، این هواپیما چهار بار عملیات برخاستن و فرود را انجام داد که این موضوع عملاً به معنای شکستن محاصره هوایی عربستان علیه یمن بود. پس از آن، یمنیها اعلام کردند که دیگر محاصره عربستان علیه فرودگاهها و بنادر تحت کنترل دولت صنعا را نمیپذیرند.
وی ادامه داد: به همین دلیل، معادلهای که توسط یحیی سریع، سخنگوی نیروهای مسلح یمن، اعلام شد، «محاصره در برابر محاصره» بود. بر اساس این سیاست، یک محاصره دریایی علیه بنادر عربستان سعودی اجرا شد. در نتیجه، کشتیهایی که از عربستان سعودی حرکت میکردند یا قصد ورود به بنادر این کشور را داشتند، با محدودیتهای اعلامشده از سوی یمنیها مواجه شدند. درگیریهایی نیز در دریا رخ داد و تاکنون چندین کشتی به دلیل مخالفت با مقررات اعلامشده از سوی یمنیها هدف قرار گرفتهاند. عربستان سعودی برای اعمال فشار بر دولت صنعا، نیروهای وابسته به خود را در جنوب یمن، که عمدتاً در عدن متمرکز هستند، و همچنین نیروهای مستقر در تعز، در نزدیکی الحدیده، به حرکت درآورد. این نیروها تحریک شدند تا علیه ارتش یمن، که تحت رهبری انصارالله قرار دارد، حمله کنند و تلاش کنند به سمت الحدیده یا صنعا پیشروی کنند. با این حال، ارتش یمن توانسته است با قدرت و توان عملیاتی بالا جلوی این حملات را بگیرد و اکنون خود در حال پیشروی است. نیروهای انصارالله نیز علاوه بر متوقف کردن حملات نیروهای مقابل، در ارتفاعات شهر تعز نیز پیشروی کردهاند که از نظر راهبردی اهمیت بسیار زیادی دارد.
این تحلیلگر مسائل سیاسی تصریح کرد: تعز یک شهر مهم صنعتی در جنوبشرقی یمن است و استان تعز بخش قابل توجهی از ساحل جنوبی یمن را دربر میگیرد. اگر استان تعز نیز به کنترل دولت صنعا درآید، میتوان گفت بخش بسیار مهمی از ساحل یمن در دریای سرخ در اختیار انصارالله قرار خواهد گرفت. تعز تا عدن امتداد دارد و از نظر جغرافیایی، کنترل آن میتواند مسیر انصارالله را به سمت بابالمندب نیز هموار کند. در چنین شرایطی، انصارالله و ارتش یمن قادر خواهند بود تسلط بسیار گستردهای بر بابالمندب و دریای سرخ پیدا کنند. اکنون جنگ در این منطقه وارد مرحلهای تمامعیار شده است. ارتفاعات شمال شهر تعز و جنوب الحدیده بهطور کامل در اختیار انصارالله و ارتش یمن، وابسته به دولت صنعا، قرار گرفته است. در مقابل، نیروهای وابسته به عربستان سعودی که عمدتاً از یمنیها تشکیل شدهاند، در کنار نیروهای سودانی میجنگند. حدود ۳۵ هزار نیروی سودانی نیز در این منطقه حضور دارند و در کنار نیروهای یمنی وابسته به عربستان علیه انصارالله فعالیت میکنند.
وی افزود: در نتیجه، شرایط برای نیروهای مقابل بسیار دشوار شده است. انصارالله اکنون آنها را در وضعیت محاصره قرار داده، اما مسئله اصلی، چگونگی پایان دادن به این وضعیت بدون وارد شدن آسیب به شهروندان است. نیروهای انصارالله اعلام کردهاند که قصد ندارند بهصورت نظامی وارد شهر شوند، بلکه تلاش میکنند نیروهای مستقر در شهر را محاصره کنند تا در نهایت تسلیم شوند و امکان ورود مسالمتآمیز به شهر فراهم شود. این مسئله از نظر انسانی نیز اهمیت زیادی دارد؛ زیرا شهر تعز حدود ۶۷۰ هزار نفر جمعیت دارد و یکی از مراکز مهم صنعتی یمن محسوب میشود. صنایعی مانند قهوه و جواهرات در این منطقه اهمیت دارند. تعز همچنین شهری زیبا با مناطق عمرانی و تاریخی قابل توجه است که از نظر جغرافیایی نیز بر دریا و ارتفاعات اطراف اشراف دارد. بنابراین، هرگونه درگیری گسترده در داخل شهر میتواند پیامدهای انسانی و اقتصادی قابل توجهی داشته باشد. از نظر راهبردی، اهمیت تعز بسیار بیشتر است؛ زیرا کنترل این منطقه میتواند ارتش یمن را مستقیماً به بابالمندب نزدیک کند. به همین دلیل، عربستان سعودی تلاش کرده است ائتلافی از چند کشور عربی ایجاد کند و همچنین با ترکیه و پاکستان پیمانهای نظامی برقرار کرده است تا مانع پیشروی ارتش یمن و نیروهای دولت صنعا شود.
موسوی گفت: در چنین شرایطی، دو سناریو برای آینده کوتاهمدت بحران قابل تصور است. نخست اینکه انصارالله وارد تعز شود؛ اقدامی که با توجه به شرایط میدانی، در آستانه تحقق قرار دارد. سناریوی دوم این است که عربستان سعودی شرایط دولت صنعا را بپذیرد و از ادامه جنگ عقبنشینی کند. اهمیت این مسئله زمانی بیشتر میشود که آمریکا حاضر نشده است مستقیماً وارد میدان شود. عربستان سعودی بهطور رسمی از پنتاگون خواسته است برای کمک به این کشور وارد جنگ شود، اما آمریکا این درخواست را نپذیرفته است. آمریکاییها تجربه تلخی از درگیری با یمنیها دارند. دو سال پیش، یمنیها توانستند به یک ناو آمریکایی ضربه وارد کنند و خسارت سنگینی به نیروهای آمریکایی وارد شد. در نهایت نیز ترامپ مجبور شد با یمنیهای صنعا به توافق آتشبس برسد. اکنون نیز عربستان سعودی درخواست مشابهی مطرح کرده، اما آمریکا از ورود مستقیم به میدان خودداری کرده است. بنابراین، تا این مرحله شرایط میدانی به نفع انصارالله است و نیروهای آن همچنان در حال پیشروی هستند. در این وضعیت، دو مسئله اصلی پیش روی طرفین قرار دارد. نخست اینکه انصارالله وارد تعز شود و کنترل این شهر را به دست بگیرد؛ دوم اینکه عربستان سعودی شرایط دولت یمن در صنعا را بپذیرد و برای پایان دادن به جنگ وارد مسیر سیاسی شود.
وی اضافه کرد: مهمترین خواسته یمنیها، رفع محاصره فرودگاهها و بنادر است. درخواست دیگر آنها انتقال بانک مرکزی از عدن به صنعاست. در حال حاضر، ساختارهای مالی و بانک مرکزی در عدن قرار دارند و دولت صنعا از پرداخت حقوق کارکنان خود محروم است؛ زیرا منابع مالی در اختیار طرف مقابل قرار دارد. موضوع دیگر، توقف حمایت عربستان از نیروهای وابسته به خود در یمن است. دولت صنعا خواهان آن است که عربستان اجازه دهد یمنیها میان خود به مصالحه برسند، یک دولت مشترک میان شمال و جنوب تشکیل دهند و بار دیگر یک یمن متحد ایجاد شود؛ در نتیجه، وضعیت جنگی میان شمال و جنوب پایان یابد. بنابراین، عربستان سعودی اکنون در برابر یک دوراهی جدی قرار گرفته است که یا به سیاست قبلی خود ادامه دهد و خطر سقوط تعز و پیشروی بیشتر انصارالله را بپذیرد، یا شرایط دولت صنعا را قبول کند و مسیر سیاسی را در پیش بگیرد. اگر تعز سقوط کند و توسط انصارالله آزاد شود، این مسئله اقتدار دولت صنعا را بهشدت افزایش خواهد داد و در عین حال میتواند تهدید جدی برای منافع عربستان، آمریکا و متحدان آنها در منطقه ایجاد کند. در چنین شرایطی، بابالمندب عملاً در اختیار انصارالله قرار خواهد گرفت.
این کارشناس مسائل خاورمیانه اظهار کرد: البته در حال حاضر فاصله میان الحدیده و بابالمندب قابل توجه است و اگرچه موشکهای یمنی میتوانند به مناطق مختلف برسند، اما کنترل زمینی این مناطق اهمیت متفاوتی دارد. اگر انصارالله بتواند استان تعز را تصرف کند و آن را از کنترل نیروهای وابسته به عربستان خارج کند، امکان تسلط مستقیمتر بر بابالمندب برای این گروه فراهم خواهد شد. این تحول با توجه به مواضع دولت صنعا در قبال رژیم صهیونیستی، حمایت آن از فلسطین، نزدیکی به محور مقاومت و روابط آن با جمهوری اسلامی ایران، میتواند پیامدهای مهمی برای محور آمریکا و رژیم صهیونیستی در منطقه داشته باشد. در مقابل، عربستان سعودی هنوز فرصت دارد از مسیر سیاسی وارد شود. عمانیها در حال تلاش برای میانجیگری هستند و نشستهایی نیز در مسقط برای یافتن راهحل سیاسی برگزار شده است. اگر عربستان شرایط مورد نظر دولت صنعا را بپذیرد، احتمال توقف جنگ افزایش خواهد یافت و انصارالله نیز احتمالاً در همین مناطق متوقف خواهد شد و پیشروی بیشتر را کنار خواهد گذاشت. پس از آن، گفتوگوی داخلی میان یمنیها میتواند آغاز شود. بنابراین، اکنون عملاً توپ در زمین عربستان سعودی است و تصمیم این کشور تعیین خواهد کرد که بحران به سمت تشدید بیشتر درگیریها حرکت کند یا وارد مرحله سیاسی شود.
وی در پایان خاطرنشان کرد: اگر عربستان بخواهد لجاجت و سیاست قبلی خود را ادامه دهد، شرایط برای این کشور آسان نخواهد بود. نیروهای دولت صنعا، با وجود آنکه طرف مقابل از حمایت کشورهای مختلف برخوردار است، از نظر انگیزه و توان رزمی وضعیت متفاوتی دارند. بسیاری از نیروهای وابسته به عربستان، چه یمنی و چه سودانی و نیروهایی که از کشورهای دیگر آمدهاند، عمدتاً در ازای دریافت حقوق میجنگندند و انگیزه نیروهای انصارالله را ندارند. به همین دلیل، انصارالله تاکنون توانسته است بهسرعت پیشروی کند و بسیاری از مواضع نیروهای وابسته به عربستان را تصرف کند. اکنون نیز نیروهای انصارالله به ارتفاعات تعز رسیدهاند و شهر تعز عملاً زیر آتش آنها قرار دارد. با این حال، انصارالله با توجه به سیاست اعلامشده خود درباره ملاحظات انسانی، نمیخواهد به شهروندان تعز آسیب برسد. از همین رو، تمرکز اصلی نیروهای این گروه بر جبهههای نظامی و خطوط درگیری در اطراف شهر است و ادامه پیشروی نیز به تسلیم نیروهای وابسته به عربستان یا گشوده شدن یک جبهه جدید و ورود نظامی به شهر تعز بستگی دارد. اگر انصارالله وارد شهر تعز شود، عملاً بخش مهمی از استان تعز سقوط خواهد کرد و در آن صورت، این گروه میتواند حدود ۲۰۰ کیلومتر از ساحل دریای سرخ را در اختیار بگیرد. این تحول، معادلات میدانی و راهبردی جنگ یمن را وارد مرحلهای کاملاً جدید خواهد کرد.
نظرات کاربران