بر اساس گزارش هریتیج دیلی، مکزیک پس از نزدیک به چهل سال، برای اولین بار مجموعهای از ارزشمندترین نذورات مذهبی متعلق به تمدن اولمک را در یک نمایشگاه گردآوری کرده است. این آثار شامل توپهای لاستیکی به سن ۳٬۷۰۰ سال، پیکرکهای چوبی، تبرهای یشمی و بقایای دانههای کاکائو است که به ما تصویری نادر از باورهای مذهبی عمیق یکی از باستانیترین تمدنهای مزوامریکا ارائه میدهد.
این آثار از محوطه مقدس «سرو ال ماناتی» در ایالت وراکروز کشف شدهاند؛ مکانی که مردمان اولمک در بازه زمانی ۹۰۰ تا ۱٬۷۰۰ سال پیش از میلاد، نذورات خود را در حاشیه چشمههای طبیعی این تپه به خاک میسپردند.
نمایشگاه «اربابان آب؛ فضاهای مقدس اولمک» از تاریخ ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۶ در موزه مردمشناسی شهر خالاپا شروع به کار خواهد کرد و این نخستین باری است که از زمان حفاریهای مهم سال ۱۹۸۸، آثار پیدا شده از این محوطه به صورت یکجا در معرض نمایش قرار میگیرند. این نمایشگاه نه تنها نمایشگر یافتههای سرو ال ماناتی است، بلکه اشیایی از محوطههای باستانی «لا مرسد» و «ال ماکایال» را نیز شامل میشود و در مجموع ۹۰ اثر باستانی را به نمایش خواهد گذاشت.
داستان کشف محوطهای که از آب رازهایش بیرون آمد
این داستان به ۳۸ سال پیش بازمیگردد؛ زمانی که باستان شناسان برای بررسی اعلامیههای ساکنان محلی درباره اشیای عجیب مشاهده شده در نزدیکی چشمههای پای تپه به این منطقه دورافتاده در حوضه رود کوتزاکوالکوس سفر کردند.
این محل در قلب قلمرو اولمکها قرار دارد و در نزدیکی مراکز مهمی همچون سن لورنزو و لا ونتا واقع شده است. حفاریها نشان داد که چشمههای این ناحیه برای نزدیک به هشت قرن به محلی مقدس برای نذورات تبدیل شده بودند.
پژوهشگران برای کار در این محیط باتلاقی، ابتدا سیستم زهکشی آب را به راه انداختند و سپس مجموعهای بینظیر از آثار را از دل رسوبات خارج کردند؛ از نیمتنههای چوبی گرفته تا ظروف سفالی، تبرهای سنگی صاف، توپهای لاستیکی، دانههای گیاهی، بقایای نوزادان و سایر مواد آلی که معمولاً پس از هزاران سال از بین میروند. شرایط مرطوب و با اکسیژن کم در این محوطه باعث شده است بسیاری از این اشیا به شکلی استثنایی سالم باقی بمانند.
توپهای لاستیکی که هزاران سال برجای ماندند
یکی از شگفتانگیزترین کشفیات در این محوطه، ۱۵ توپ لاستیکی باستانی است که برخی از آنها به حدود ۱٬۵۰۰ تا ۱٬۷۰۰ سال پیش از میلاد تعلق دارند. از این تعداد، ۶ توپ به قدیمیترین لایههای محوطه مربوط میشوند و اندازههای آنها بین ۱۰ تا ۳۳ سانتیمتر در محیط متفاوت است.
این توپها از جمله نادرترین شواهد فیزیکی باقیمانده در مورد استفاده از لاستیک طبیعی در مزوامریکای باستان به شمار میروند؛ موضوعی که برای درک تاریخ فناوری و آیینهای تمدن اولمک اهمیت زیادی دارد. در نمایشگاه خالاپا، یک بازسازی از یکی از این توپها نیز به نمایش درآمده است.
کاکائو، تبرهای یشمی و شبکههای ارتباطی دوردست
قدیمیترین نذورات کشف شده در این محوطه تنها به توپهای لاستیکی محدود نمیشود. باستانشناسان همچنین دانههای کدو، سورسوپ، آلو جنگلی، نانچه و گیاه کوآپینوله را در کنار سنگهای تراش خورده پیدا کردند. همچنین، برخی از آثار سفالی بقایای شیمیایی کاکائو را در خود داشتند که حاکی از اهمیت این نوشیدنی در آیینهای مذهبی به هزاران سال قبل برمیگردد.
علاوه بر این یافتهها، تبرها و مهرههای یشمی نیز از مناطقی مانند دره موتاگوا در گواتمالا کشف شدهاند. انتقال این اشیاء از فاصلههای بسیار دور نشاندهنده این نکته است که اولمکها جزء شبکههای وسیع تبادل کالا و فرهنگ در مزوامریکا بودهاند.
تحولات آیینی در گذر زمان
پژوهشگران بر این باورند که آیینهای اجرا شده در این محوطه در طول زمان دستخوش تغییراتی شده است. در دورهای بین ۱٬۲۰۰ تا ۱٬۵۰۰ پیش از میلاد، بهجای مجموعه متنوع نذورات اولیه، تبرهای سنگی به صورت منظم و بعضاً با الگوهایی شبیه گل روی لایهای از گلولای قرار داده شده بودند؛ الگویی که احتمالاً نشاندهنده مراسمی متفاوت نسبت به دورههای قبلی است.
مجسمههای چوبی مرموز
شاید بهعنوان چشمگیرترین کشفیات از «سرو ال ماناتی» به دوره پایانی استفاده آیینی از این محوطه، که به حدود ۹۰۰ تا ۱٬۲۰۰ سال پیش از میلاد تعلق دارد، مربوط میشود. باستانشناسان در این لایهها ۲۰ پیکره انسانی که از چوب درختان جوبو و سیبا تراشیده شده بودند را کشف کردند.
حفظ این مجسمهها پس از گذشت سه هزار سال واقعهای نادر به حساب میآيد؛ زیرا چوب معمولاً در این طول زمان به طور کامل تجزیه میشود. برخی از این پیکرهها با هماتیت براق پوشانده شده بودند یا در کنار قطعات مشابه قرار داشتند. تعدادی دیگر نیز همراه با عصا، دسته گل و بقایای استخوانهای نوزادان، به ویژه استخوانهای فک و استخوانهای بلند، یافت شدند.
این ترکیب نادر از پیکرههای انسانی، مواد معدنی، گیاهان، آب و بقایای انسانی، تصویر دقیقتری از رفتارهای آیینی اولمکها برای پژوهشگران فراهم میآورد.
آب و کوه، محور باورهای اولمکها
تحقیقات باستان شناسان نشان میدهد که این نذورات نتیجه یک مراسم واحد نبوده، بلکه مردمان طی قرنها بارها به این مکان بازگشته و آیینهای خود را تکرار کردهاند.
به گفته پژوهشگران، خود منظره طبیعی، شامل تپه، چشمهها و آبهای اطراف، بخش جداییناپذیری از تقدس این مکان بوده است. سرپرستان پروژه معتقدند اشیای کشفشده در سرو ال ماناتی، لا مرسد و ال ماکایال به مراسمی ارتباط داشتهاند که به حفظ باروری، تداوم زندگی انسانی و برقراری تعادل دنیا مربوط میشود؛ مفاهیمی که به اعتقاد آنها هنوز هم در برخی جوامع بومی این منطقه نشانههای نمادین خود را حفظ کردهاند.
نمایشگاه «اربابان آب؛ فضاهای مقدس اولمک» فرصتی بینظیر برای دیدن مجموعهای از مهمترین یافتههای یکی از اسرارآمیزترین محوطههای مذهبی مزوامریکای باستان فراهم کرده و به مدت یک سال در موزه مردمشناسی خالاپا به بازدیدکنندگان خدمت خواهد کرد.
نظرات کاربران