حامد وفایی در یادداشتی که در روزنامه ایران به چاپ رسید، به تحلیل وضعیت فعلی پرداخت:
«اساس این موضع بحث این است که منشأ اصلی موضوع هستهای ایران در حال حاضر به شدت به حملات نظامی و تحریمهای یکجانبهایالات متحده مرتبط است، نه به اقدامات ایران؛ لذا شورای امنیت نمیبایست بهعنوان ابزاری برای فشردن یک کشور مورد سوء استفاده قرار گیرد. در عین حال، موضعگیری تازه چین شامل سه نکته مهم است. نکته اول اینکه ریشه اصلی این بحران در اقدامات ایالات متحده نهفته است. پکن بهروشنی بیان کرده است که خروج یکجانبه ایالات متحده از توافق هستهای، دو اقدام نظامی واشنگتن علیه ایران در حین مذاکرات، و همچنین تلاش برای اعمال فشار حداکثری، عوامل تعیینکننده وضعیت کنونی پیچیده و ناپایدار هستند. بر این اساس، چین از ایالات متحده خواسته است تا به عدم استفاده از زور متعهد شود و بتا با ایران بهصورت صادقانه گفتگو کند.
نکته دوم این است که به باور چین، شورای امنیت نباید در نهایت فشارهای خود را «از چارچوبهای خود فراتر ببرد». این کشور تأکید میکند که قطعنامه 2231 شورای امنیت، که تأییدکننده توافق هستهای ایران بود، در اکتبر 2025 منقضی میشود و موضوع هستهای ایران دیگر نباید در دستور کار شورای امنیت قرار گیرد. اصرار برخی کشورها برای برگزاری نشستی درباره موضوعی که به پایان رسیده و فشار برای بازگرداندن تحریمها، بهعنوان «دستکاری سیاسی» تعبیر میشود و تنها به تشدید اختلافات کمک میکند. نکته سوم نیز مربوط به احترام به حقوق مشروع ایران است. چین تأکید میکند که ایران به تعهدات خود در زمینه عدم گسترش سلاحهای هستهای پایبند است، در حالی که حق مشروع این کشور برای استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای بهعنوان یکی از امضاکنندگان پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای باید مورد احترام قرار گیرد و درخواستهای منطقیاش بدون ملاحظات نادیده گرفته نشود.
در خصوص احتمال وتوی مجدد چین در صورت ادامه فشارهای غرب در شورای امنیت، باید گفت که بهاحتمال بالا، چین مجدداً از حق وتوی خود بهرهبرداری خواهد کرد. این مسأله مبتنی بر تاریخچه اخیر و مواضع روشن پکن و خطوط قرمز این کشور در سازمانهای بینالمللی است و احتمال آن بسیار زیاد است مگر اینکه تهران به تغییر رویکرد یا اقداماتی نظیر خروج از توافق ان پی تی اقدام کند. در جلسه شورای امنیت مورخ ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۶، که برخی کشورها در تلاش بودند تا بندی درباره ایران مطرح کنند، چین و روسیه در رأیگیری معمول به آن رأی منفی دادند. حتی قبل از آن، در ماه آوریل، چین و روسیه بهطور مشترک پیشنویس قطعنامهای را درباره تنگه هرمز وتو کردند که چین آن را بهعنوان «اتهام ناعادلانه به ایران» تلقی مینمود، و در آن زمان نماینده ایران بهطور علنی از چین و روسیه بخاطر «ممانعت از سوءاستفاده از شورای امنیت» تقدیر کرد.
منطق چین در این زمینه کاملاً روشن است: این کشور فشار شورای امنیت برای تحریمها را بهعنوان یک «دستکاری سیاسی ناکام» ارزیابی میکند و با توجه به انقضای قطعنامه ۲۲۳۱، در صورتی که شورای امنیت به تصویب «قطعنامهای ضد ایرانی» بپردازد، چین بهاحتمال زیاد آن را اقدامی بیفایده میداند که تنها به تضعیف تلاشهای دیپلماتیک و افزایش تنشها در منطقه منجر خواهد شد و به همین دلیل از حق وتوی خود برای جلوگیری از آن استفاده خواهد کرد.
نظرات کاربران