به نقل از ایسنا، با وجود اینکه خشکسالی، سیلاب، تگرگ، طوفان، سرما و یخبندان، زلزله، آتش‌سوزی، صاعقه و همچنین آفات و بیماری‌های گیاهی و دامی در زمره خطرات اصلی تحت حمایت بیمه محصولات کشاورزی به شمار می‌روند، «جنگ» همچنان در زمره موارد پوشش‌دهی نشده توسط بیمه‌نامه‌های موجود صندوق بیمه کشاورزی قرار دارد؛ امری که با افزایش تنش‌های منطقه‌ای، به طور جدی نیازمند ایجاد سازوکارهای مالی و حقوقی برای پوشش این خطر می‌شود.

شکاف ریسک‌های موجود در عرصه کشاورزی به وضوح از میزان خسارت‌های وارده قابل مشاهده است. طبق اعلام وزارت جهاد کشاورزی، خسارت وارده به بخش کشاورزی در سال زراعی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ به رقم قابل توجه ۴۴۰ هزار میلیارد تومان تخمین زده شده است. البته باید توجه داشت که این رقم به مجموع خسارات برمی‌گردد و نمی‌توان آن را معادل تعهدات یا بدهی‌های صندوق بیمه کشاورزی دانست؛ زیرا این صندوق تنها به محصولات و فعالیت‌های بیمه‌شده پاسخگو است.

بیمه پایه گندم با حمایت دولت

در سال ۱۴۰۴، حق بیمه پایه در طرح بیمه فراگیر یا پایه پرخطر گندم به‌طور کامل از سوی دولت تأمین گردید و حدود ۶.۵ میلیون هکتار از مزارع گندم بدون نیاز به پرداخت مستقیم حق بیمه از جانب کشاورزان تحت پوشش قرار گرفت. علاوه بر این بیمه پایه، بیمه ارتقایی نیز در سه سطح مختلف ارائه شده است تا کشاورزان بتوانند با انتخاب پوشش‌های اضافی، سقف جبران خسارت خود را افزایش دهند. طبق اعلام صندوق، سقف تعهد این پوشش‌ها به ۳۵ میلیون تومان در هر هکتار می‌رسد. این استراتژی با هدف از یک سو گسترش نفوذ بیمه در سطح وسیع و از سوی دیگر ارائه امکان خرید پوشش‌های تکمیلی برای کشاورزانی که پوشش پایه را ناکافی می‌دانند، طراحی شده است.

بر اساس برنامه‌های اعلام‌شده، این مدل در سال آینده برای ۱۷ محصول دیگر از جمله جو، برنج، ذرت، چغندرقند، دانه‌های روغنی و حبوبات نیز به کار گرفته خواهد شد.

پرداخت ۱۶ هزار میلیارد تومان غرامت در سال ۱۴۰۴

آخرین آمار ارائه‌شده از عملکرد صندوق بیمه کشاورزی در سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که حدود ۱۶ هزار میلیارد تومان غرامت به بیمه‌گذاران پرداخت شده است؛ رقمی که به گفته قائم‌مقام صندوق، معادل مجموع غرامت‌های پرداختی در سه سال قبل از آن بوده است. از این مبلغ، تقریباً ۹.۵ هزار میلیارد تومان به گندم، خصوصاً کشت دیم اختصاص یافته است. همچنین در این سال، نزدیک به ۲.۲ میلیون بیمه‌نامه صادر شد که حدود ۳۵ درصد آن‌ها مشمول خسارت و دریافت غرامت شدند.

مقایسه آمار پرداخت غرامت‌ها نشان‌دهنده افزایش قابل توجه در هزینه‌هاست؛ به گونه‌ای که میزان غرامت پرداختی از حدود ۶.۵ هزار میلیارد تومان در سال ۱۴۰۳ به بیش از ۱۵ هزار میلیارد تومان در سال ۱۴۰۴ افزایش یافته است. به گفته بهزاد باباخانی - قائم‌مقام مدیرعامل صندوق بیمه کشاورزی، خشکسالی و چالش‌های اقلیمی از جمله دلایل اصلی این افزایش خسارت‌ها بوده‌اند.

جنگ همچنان خارج از پوشش بیمه کشاورزی

در حالی که خطر جنگ به فهرست نگرانی‌های بخش کشاورزی افزوده شده، ساختار کنونی صندوق بیمه کشاورزی عمدتاً بر پوشش خطرات اقلیمی، حوادث طبیعی و بیماری‌ها تأکید دارد و «جنگ» یا «حوادث ناشی از جنگ» تحت پوشش طرح‌های موجود قرار ندارد.

بهزاد باباخانی - قائم‌مقام مدیرعامل صندوق بیمه کشاورزی - در گفت‌وگو با ایسنا، از ارائه پیشنهاد این صندوق به سازمان برنامه و بودجه برای پوشش «حوادث ناشی از جنگ» خبر داده است. بر اساس این پیشنهاد، اجرای چنین پوششی نیازمند تأمین منابع و تضمین پرداخت غرامت‌های ناشی از جنگ از سوی سازمان برنامه و بودجه است. لذا، بیمه جنگ در حال حاضر به عنوان یک پوشش مصوب و عملیاتی در صندوق بیمه کشاورزی محسوب نمی‌شود و اجرای آن مستلزم تعیین منابع مالی، تصویب سازوکار حقوقی و درج صریح خطرات و تعهدات مربوطه در بیمه‌نامه‌ها است.

چرا پوشش جنگ مستلزم تضمین مالی است؟

ریسک جنگ با بسیاری از خسارات مرسوم کشاورزی متفاوت است؛ چرا که این خطر می‌تواند به سرعت باعث آسیب به تعداد زیادی از مزارع، واحدهای دامی، تأسیسات، ماشین‌آلات و حتی زنجیره حمل‌ونقل و تولید شود. در چنین شرایطی، حجم خسارت‌ها به سرعت افزایش پیدا می‌کند و منابع معمول صندوق قادر به جبران آن نخواهد بود.

وضعیت مالی صندوق اهمیت این موضوع را نمایان می‌سازد. بر اساس آمار اعلام‌شده، صندوق تا پایان سال ۱۴۰۴ با حدود چهار هزار میلیارد تومان زیان انباشته مواجه بود که با افزایش اختصاص سهم دولت و انجام اصلاحات مالی، تراز آن به مثبت ۲۱ میلیارد تومان رسید و سرمایه صندوق به حدود ۷۰۰ میلیارد تومان افزایش یافت. همچنین پرتفوی صندوق در سال گذشته از ۱۲ به ۲۴.۵ هزار میلیارد تومان گسترش یافته و برای سال جاری هدف‌گذاری شده است که به ۵۵ هزار میلیارد تومان برسد.

با این حال، پرتفوی بیمه‌ای، بودجه و غرامت سه مقوله متفاوت هستند؛ پرتفوی نمایانگر ارزش عملکردهای بیمه‌ای است، بودجه به منابع حمایتی و مالی از آن اشاره دارد و غرامت مبلغی است که در صورت وقوع خسارت به بیمه‌گذاران پرداخت می‌شود. بنابراین، در صورت تأسیس پوشش جنگ، تنها افزایش پرتفوی صندوق به معنای فراهم آوردن توان مالی برای پوشش خسارت‌های گسترده ناشی از جنگ نخواهد بود و برای این نوع ریسک، باید منبع مالی مشخص و تضمین شده‌ای تأمین شود.

به طور کلی، عملکرد صندوق بیمه کشاورزی در سال ۱۴۰۴ با پرداخت حدود ۱۶ هزار میلیارد تومان غرامت و گسترش بیمه فراگیر گندم، نشان‌دهنده رشد نقش بیمه در مدیریت ریسک‌های اقلیمی در بخش کشاورزی است. در عین حال، جنگ همچنان خارج از پوشش بیمه‌نامه‌های موجود قرار دارد و پیشنهاد صندوق برای پوشش حوادث ناشی از جنگ تا زمان تأمین منابع، تصویب سازوکار قانونی و اعلام شرایط بیمه‌نامه، در مرحله پیشنهاد و پیگیری قرار دارد.

کشاورزان نیز تا زمان اجرایی شدن این پوشش نباید بیمه فعلی محصولات کشاورزی را به عنوان بیمه‌ای برای خسارات ناشی از جنگ در نظر بگیرند.

انتهای پیام