فرارو- در مستند پر مخاطب «60 Minutes»، یک لحظه خاص ممکن است بیش از تمام تصاویر مربوط به عملیات نجات دو خدمه اف-۱۵ئی آمریکا در ایران اهمیت داشته باشد. تصاویر مربوط به نجات افسر تسلیحات جنگنده سرنگون‌شده، که با نام «دود ۴۴ براوو» شناخته می‌شود، پخش می‌شود؛ اما هلیکوپتری که برای نجات او به منطقه آمده، به عمد در تصاویر محو گردیده است.

به نقل از فرارو، مجری برنامه از ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، می‌پرسد چرا تصویر هلیکوپتر غیر قابل مشاهده است. پاسخ کین ساده و مختصر است: ما نمی‌خواهیم نوع هلیکوپتر مشخص شود؛ این اطلاعات به شدت محرمانه است.

تصاویری که هلیکوپتر نجات افسر تسلیحات جنگنده اف 15 را محو کرده‌اند

اما یک نکته معماگونه وجود دارد: در چند ماه گذشته، مقامات آمریکایی و رسانه‌های معتبر به طور غیرمستقیم اشاره کرده بودند که این هلیکوپترها «Little Bird» بوده‌اند. به نقل از مجله تخصصی Air & Space Forces، سه فروند هلیکوپتر کوچک و پرتوان برای عملیات نجات براوو به داخل ایران منتقل شدند که به احتمال زیاد از خانواده «Little Bird» بودند.

بنابراین اگر نام «Little Bird» دیگر یک راز محسوب نمی‌شود، چرا ژنرال کین هنوز هم خواستار پنهان‌سازی تصویر هلیکوپتر است؟

از سقوط یک اف-۱۵ تا فرود در دل ایران

این داستان در سوم آوریل ۲۰۲۶ آغاز شد؛ زمانی که اف-۱۵ئی «Dude 44» در حین یک عملیات در آسمان ایران سرنگون شد و هر دو خدمه آن، خلبان «Alpha» و افسر تسلیحات «Bravo»، با ایجکت از جنگنده جدا شدند.

آلفا در همان ساعت‌های ابتدایی پیدا شد. برای نجات او، نیرویی متشکل از ۲۱ فروند هواپیما و هلیکوپتر وارد حریم ایران گردید؛ آ-۱۰ها برای پشتیبانی نزدیک، هواپیماهای HC-130J برای هماهنگی و سوخت‌رسانی و هلیکوپترهای HH-60W Jolly Green II برای انتقال خدمه به کار گرفته شدند. عملیات در حدود هفت ساعت و در روشنایی روز ادامه یافت. یکی از آ-۱۰ها مورد آتش قرار گرفت و یکی از هلیکوپترهای نجات نیز هدف گلوله قرار گرفت.

اما ماجرای براوو پیچیده‌تر بود. او به مدت تقریباً ۴۸ ساعت در کوه‌های زاگرس پنهان ماند، در حالی که نیروهای ایرانی به دنبال او بودند. سرانجام موقعیت او شناسایی شد و آمریکا با برنامه‌ای بزرگ‌تر و پیچیده‌تر اقدام به عملیات نجات دیگری کرد.

به گفته منابع معتبر، این بار دو فروند هواپیمای ترابری MC-130J در یک باند خاکی موقت در داخل ایران فرود آمدند. از آنها هلیکوپترهای کوچک «Little Bird» خارج شده و در مدت زمان کمی برای پرواز آماده شدند. سپس این هلیکوپترها به خط‌الرأس کوهستانی اعزام شدند تا برآو را یافته و نجات دهند.

این انتخاب بی‌دلیل نبود. یک هلیکوپتر معمولی برای چنین مأموریتی بزرگ و سنگین به نظر می‌رسید. هلیکوپترهای «Little Bird» مخصوص عملیات ویژه طراحی شده‌اند: کوچک، چابک و مناسب برای فرود و پرواز در مناطق دشواری که هلیکوپترهای بزرگ‌تر عملاً نمی‌توانند به آنها دست یابند.

راز در «Little Bird» نیست؛ بلکه در نوع خاصی از Little Bird است

اینجا است که پاسخی برای ابهام کین شکل می‌گیرد.

امروز می‌توان با اطمینان بیشتری گفت که خانواده هلیکوپترهای استفاده‌شده، به طور حتم «Little Bird» بوده‌اند. حتی CBS نیز در روایت‌های خود به‌صراحت از عبارت «هلیکوپترهای کوچک Little Bird» استفاده کرده است. گزارش‌های تخصصی همچنین بیشتر به مدل MH-6 Little Bird اشاره کرده‌اند که به احتمال زیاد مدل مورد نظر بوده است.

هلیکوپتر MH-6 Little Bird

اما مدل «MH-6» به‌تنهایی تمام ماجرا نیست.

هلیکوپترهای Little Bird در ارتش ایالات متحده توسط یونیت ویژه هوانوردی، یعنی هنگ ۱۶۰ عملیات ویژه ــ که به Night Stalkers مشهور است ــ مورد استفاده قرار می‌گیرند و این خانواده شامل پیکربندی‌های متفاوتی می‌باشد. مدل MH-6 اساساً برای جابه‌جایی نیروها طراحی شده، در حالی که AH-6 نسخه مسلح این خانواده است. از این رو صرف نام بردن از «Little Bird» نمی‌تواند به معنای مشخص بودن نوع پیکربندی، تجهیزات و تغییرات به کار رفته در آن باشد.

شواهد حاکی از آن است که چهار فروند از این هلیکوپترهای کوچک پس از عملیات در ایران باقی مانده و به منظور جلوگیری از به‌دست آوردن تجهیزات حساس آنها توسط طرف مقابل، نابود گردیدند. این موضوع نشان‌دهنده اهمیت فناوری به‌کاررفته در این هلیکوپترهاست.

بنابراین می‌توان گفت: هلیکوپتر به‌کار رفته در نجات براوو به احتمال بسیار زیاد یکی از مدل‌های MH-6 Little Bird از یگان 160th SOAR بوده، اما نوع دقیق، پیکربندی و تجهیزات آن همچنان در سایه‌ی راز باقی مانده است.

و در اینجا است که بیانات کین معنا می‌یابد.

اگر تنها واژه «Little Bird» به‌عنوان موضوع محرمانه مطرح بود، ذکر آن در گزارش‌های رسمی و رسانه‌ای آمریکایی منطقی نبود. آنچه واشنگتن در واقع تمایل دارد پنهان کند، نه نام عمومی هلیکوپتر، بلکه نحوهٔ دقیق، تغییرات به کار رفته، تجهیزات شناسایی و ارتباطی، سامانه‌های کاهش اثرات و شیوه عملیاتی آن در یک مأموریت حساس در خاک دشمن می‌باشد.

این احتمال زمانی قوی‌تر می‌شود که بدانیم آمریکایی‌ها حتی دو فروند MC-130J را که در خاک گرفتار شده بودند، نابود کردند تا فناوری حساس آن به دست ایرانی‌ها نیفتد. در چنین عملیات‌هایی، «سخت‌افزار» تنها به‌عنوان وسیله‌ای برای جابه‌جایی محسوب نمی‌شود؛ بلکه هر جزء می‌تواند بخش بزرگی از توانایی‌های اطلاعاتی و عملیاتی آمریکا را فاش کند.

بنابراین، هلیکوپتر محوشده در «60 Minutes» احتمالاً راز کاملی نیست. راز واقعی، دقیقاً مربوط به آنچه درون این هلیکوپتر موجود بوده است، می‌باشد.

پیامی که تصویر محوشده کین به ما منتقل می‌کند این نیست که آمریکا نمی‌خواهد کسی بداند «Little Bird» در ایران وجود داشته؛ این موضوع عملاً ناپوشیده است. پیام اساسی این است که آمریکا هنوز نمی‌خواهد کسی بفهمد دقیقاً کدام مدل Little Bird با تغییرات و قابلیت‌های خاص، در یکی از حساس‌ترین عملیات‌ها در خاک ایران حضور داشته است.

و شاید به همین دلیل است که در مستندی که قرار است داستان نجات یک خلبان را روایت کند، مهم‌ترین هلیکوپتر داستان همچنان پشت یک لکه تار باقی مانده است.

نویسنده : مصطفی جرفی