طبق گزارش خبرآنلاین و به نقل از زومیت، جورگ ماسن، پژوهشگر حوزه رفتارشناسی حیوانات و استاد دانشگاه اوترخت هلند، توانست سال‌ها بعد این پرسش را از طریق یک آزمایش علمی تحلیل نماید. ارائه پاسخ به چنین سوالاتی کار آسانی نیست، به‌خصوص از آن‌رو که حیوانات قادر به بیان احساسات خویش نیستند و پژوهشگران ناچارند با تکیه بر رفتارها، انتخاب‌ها و نشانه‌های فیزیکی آنان، به نتیجه‌گیری بپردازند.

برای پاسخ به این پرسش، تیم پژوهشی آزمایشی را در پارک پرندگان آوی‌فونا واقع در هلند طراحی کردند؛ مکانی که شرایط منحصر به فردی را در مقایسه با سایر محیط‌های نگهداری پرندگان فراهم می‌کند. در برخی ماه‌های سال، پرندگان می‌توانند به‌طور روزانه در ساعت‌های مشخصی آزادانه از محل نگهداری خود خارج شده و به فضای باز وارد شوند.

پس از باز شدن درها، هر پرنده به‌طور مستقل از هر گونه مداخله‌ای از سوی مراقبان، تصمیم می‌گیرد که پرواز کند یا در محل خود باقی بماند. این انتخاب هیچ‌گونه عواقب مثبت یا منفی برای پرندگان به دنبال ندارد؛ نه تنها هیچ پاداشی برای پرواز در نظر گرفته شده است، بلکه برای ماندن نیز جریمه‌ای وجود ندارد. این وضعیت به پژوهشگران اجازه می‌دهد تا بررسی کنند که آیا پرندگان به‌طور ذاتی و بر اساس تمایلات خود، پرواز را انتخاب می‌کنند یا اینکه این انتخاب تحت تأثیر عوامل خارجی قرار دارد.

در این مطالعه، ۱۷ طوطی کاکاتوی گالا حضور داشتند که در محیط‌های طبیعی برای یافتن دانه‌ها مسافت‌های طولانی را طی می‌کنند. یافته‌های پژوهشگران نشان داد که این پرندگان تقریباً در تمامی فرصت‌های ۲۰ دقیقه‌ای که برای پرواز در اختیار داشتند، ترجیح دادند از محل خود خارج شوند و پرواز کنند.

مایکل مندل، پژوهشگر رفتار حیوانات از دانشگاه بریستول که در این تحقیق مشارکتی نداشت، اظهار داشت که انتخاب مکرر پرواز توسط کاکاتوها به این احتمال اشاره دارد که آنان این تجربه را مثمر ثمر و ارزشمند می‌دانند. با این حال، همه پرندگان همیشه تصمیم به پرواز نگرفتند. تنها یک جفت کاکاتو در یکی از روزها تمایل به ماندن در محل خود داشتند؛ چراکه آن روز به‌تازگی لانه‌های جدیدی دریافت کرده بودند و مشغول فعالیت‌هایی نظیر جفت‌گیری و ارتباطات اجتماعی بودند.

پژوهشگران همچنین پس از پرواز، تغییرات رفتاری دیگری را شناسایی کردند. کاکاتوها بیشتر به جست‌وجوی غذا پرداختند، بدن خود را خاراندند و تاج پرهای سر خود را با شادابی بیشتری برافراشتند. تفسیر پژوهشگران از این رفتارها به عنوان نشانه‌ای از افزایش هیجان مثبت ناشی از پرواز آزادانه بود.

طبق گزارشی از ساینتیفیک آمریکن، در بخشی دیگر از آزمایش، تیم پژوهشی از روشی به نام آزمون سوگیری شناختی بهره برد؛ روشی که در مطالعات رفتار حیوانات به منظور بررسی وضعیت عاطفی آن‌ها استفاده می‌شود. مفهوم این روش به این شکل است که حیوانات، درست مانند انسان‌ها، در مواقعی که نگرش روحی بهتری دارند ممکن است وضعیت‌های مبهم را به‌طور خوش‌بینانه تفسیر کنند و در عوض در شرایط ناپسند با احتیاط بیشتری واکنش نشان دهند.

در ابتدا، کاکاتوها یاد گرفتند که یک موقعیت خاص با دریافت گردوی مورد علاقه‌شان مرتبط است. سپس، در مرحله آزمایش، سناریوهایی نامشخص را ایجاد کردند و ارزیابی کردند که پرندگان در این شرایط چگونه واکنش نشان می‌دهند. کاکاتوهایی که چند روز امکان پرواز آزاد داشته‌اند، در مواجهه با موقعیت‌های نامشخص بیشتر به سمت گزینه‌ای گرایش نشان دادند که احتمالاً منجر به دریافت گردو می‌شد؛ رفتاری که پژوهشگران آن را نشانی از یک حالت ذهنی مثبت می‌دانند.

در مقابل، پرندگانی که به مدت چند روز از پرواز محروم بودند، انتظار کمتری برای دریافت خوراکی مورد علاقه‌شان داشتند و در نتیجه، واکنش‌های محتاطانه‌تری از خود نشان دادند. پژوهشگران با توجه به این تفاوت در رفتار نتیجه‌گیری کردند که نبود امکان پرواز ممکن است بر وضعیت ذهنی کاکاتوها تأثیر بگذارد و آزادی پرواز، احتمالاً با تجربیات مثبت برای آن‌ها گره خورده است.

با این حال، بررسی هورمون‌های موجود در بدن پرندگان نتایج مورد انتظار را نشان نداد. دانشمندان انتظار داشتند که پس از پرواز، سطح هورمون‌های استرس کاهش یابد، اما هیچ تغییر مشخصی مشاهده نشد. به گفته ماسن، این امکان وجود دارد که احساس بهتر ناشی از پرواز با افزایش هورمون‌های مربوط به فعالیت‌های بدنی پوشانده شده باشد، چرا که خود پرواز نیز نوعی فعالیت شدید برای بدن تلقی می‌شود.

پژوهشگران تأکید کردند که تا به امروز نمی‌توان به طور قطعی اظهار نظر کرد که آیا پرندگان احساس شادی همانند انسان‌ها دارند یا نه. نسبت دادن عواطف پیچیده به حیوانات همیشه موضوعی چالش‌برانگیز بوده است، زیرا رفتار به تنهایی نمی‌تواند وضعیت ذهنی موجود زنده را تضمین کند. با این وجود، اگر پرندگان قادر به تجربه آگاهانه احساسات باشند، نتایج این مطالعه حاکی از آن است که پرواز احتمالاً به عنوان یک تجربه دلپذیر برای کاکاتوهای گالا تلقی می‌شود.

ماسن می‌افزاید، برای کاکاتوهای گالا، پرواز تنها یک حرکت فیزیکی نیست، بلکه نوعی «نیاز رفتاری» محسوب می‌شود؛ در واقع، این یک عمل است که این پرندگان به‌طور طبیعی انگیزه‌ای برای انجام آن دارند. او بر این باور است که یافته‌های این پژوهش می‌تواند رویکرد ما را نسبت به نگهداری پرندگان در محیط‌های انسانی تحت تأثیر قرار دهد؛ چرا که رفاه حیوانات تنها در جلوگیری از آسیب و رنج محدود نمی‌شود و باید شرایطی فراهم گردد که آن‌ها بتوانند رفتارهای طبیعی خویش را نیز از سر بگذرانند.

۵۸۵۸