غزال زیاری- بر اساس پیشبینیهای سازمان ملل متحد، کره زمین در وضعیت فعلی به شدت در معرض خطرات آب و هوایی قرار دارد.
این پیشبینی بر اساس دادههایی به دست آمده که نشان میدهد النینو فعلی تمامی رکوردهای پیشین خود را خواهد شکست و بهنظر میآید که مردم در تمامی نقاط دنیا باید بهتدریج برای ورود به شرایط آب و هوایی متفاوت و دشوارتری آماده شوند.
النینو چیست؟
النینو یک پدیده طبیعی آب و هوایی است که صرفاً به اعمال تغییرات در دما و الگوهای بادها در اقیانوس آرام محدود نمیشود، بلکه تأثیراتی دور و دراز بر آب و هوای سراسر جهان دارد.
در چند سال اخیر، شاهد النینوهای قوی و متعددی در سطح جهانی بودهایم. با این حال برآوردها نشان میدهد که هیچ یک از این پدیدهها به اندازه کنونی قوی و سریع نبودهاند. باید توجه داشت که النینو هر سال تکرار نمیشود و به صورت دورهای در سالهای خاصی اتفاق میافتد، نظیر سالهای ۱۹۸۲، ۱۹۹۷–۱۹۹۸ و ۲۰۱۵–۲۰۱۶ که به وقوع پیوستهاند.
حالا این پرسش مطرح است که دلیل قدرت گیری این النینو که احتمالاً رکوردشکن خواهد بود، چیست؟ چرا امسال این پدیده به اندازهای نیرومند شده و چگونه ممکن است بر آب و هوای جهانی تأثیر بگذارد؟
چرا النینو نامیده میشود؟
نام النینو (El Niño) از ریشه اسپانیایی گرفته شده و به معنای «پسر» یا بهطور خاص «کودک مسیح» است (اشاره به تولد حضرت عیسی). ماهیگیران اکوادوری و پروئی در دهههای گذشته متوجه شدند که هر چند سال یکبار، در نزدیکی ایام کریسمس، آبهای گرم اقیانوس به ساحل میرسند و باعث کاهش ماهیها میشوند. از این رو، این پدیده را به نام کودک مسیح (کریسمس) نامگذاری کردند.
در زبان اسپانیایی، حرف ñ به صورت «نی» تلفظ میشود؛ بنابراین، تلفظ صحیح آن «النینیو» است، اما در فارسی و انگلیسی معمولاً به صورت «النینو» خوانده و ذکر میشود.
این پدیده بخشی از یک چرخه بزرگتر جوی-اقیانوسی به نام چرخه ENSO است که شامل سه فاز متفاوت میباشد:
- فاز خنثی (Neutral): در این حالت، وضعیت اقیانوس آرام در تعادل یا نزدیک به میانگین است. بادهای تجاری از شرق به غرب در حال وزیدن هستند و آبهای گرم را در سمت غرب اقیانوس آرام (نزدیک آسیا و استرالیا) جمع میکنند.
- فاز النینو (El Niño): در این فاز، بادهای تجاری ضعیف یا تغییر جهت میدهند. این وضعیت باعث میشود تودههای آبی گرم به سمت مرکز و شرق اقیانوس آرام حرکت کنند و تعادل آب و هوای کره زمین به هم بخورد.
- فاز لانینا (La Niña): این واژه در اسپانیایی به معنای «دختر کوچک» است و نقطه مقابل النینو به حساب میآید. در این فاز، بادهای تجاری به شدت قویتر از حالت عادی میوزند، آبهای گرم را به سمت غرب حرکت داده و در نتیجه آبهای شرق اقیانوس آرام به طور قابل توجهی سرد میشوند.
حالا شاهد یک النینوی استثنایی هستیم
دانشمندان با استفاده از دادههای دمایی اقیانوس آرام استوایی در ناحیه نزدیک خط استوا، فعالیتهای النینو را پیگیری میکنند. از گذشته، این کار شامل اندازهگیری تغییرات دما در این ناحیه بود.
اکنون، محققین و سازمانهای آب و هوایی، از جمله اداره هواشناسی استرالیا، از یک شاخص نسبی بهعنوان ابزار تشخیص استفاده میکنند و به جای اندازهگیری صرف دما، هرگونه تأثیر گرمایش پسزمینه ناشی از تغییرات اقلیمی را مد نظر قرار میدهند. این رویه، شناسایی شدت النینو در شرایط اقلیمی گرمشونده را برای آنان تسهیل کرده است.
النینوی کنونی به دو دلیل اصلی مشخص میشود:
- بروز زودتر از موعد: معمولاً النینو بین آبان تا دی ماه (نوامبر تا ژانویه) به اوج میرسد، اما امسال در این مقطع سال، وضعیت هوا به طرز غیرمعمولی گرم است.
- فوقالعاده داغ: دادههای اخیر نشان میدهد که شاخص نسبی در ماه آگوست سال جاری، ۲.۳ درجه سانتیگراد بالاتر از میانگین قرار داشته و نسبت به دیگر سالهای النینو، قدرتمندتر به نظر میرسد. در استرالیا، سالهای النینو معمولاً با گرما و خشکی توأم است. البته هر چرخه از النینو با دوره دیگر متفاوت بوده و ممکن است به نتایج مختلفی منجر شود. با این حال، پیشبینیها نشان میدهد که این النینو ممکن است دماهای جهانی را در سال ۲۰۲۷ به رکوردهای جدیدی برساند.
تأثیر بر آب و هوای جهانی
این النینوی بیسابقه از همین حالا در حال اثرگذاری بر آب و هوای جهانی است و تأثیرات مستقیم و شدید آن را میتوان در کشورهای نزدیک به اقیانوس آرام مشاهده کرد. برای مثال، در ماه گذشته میلادی، آتشسوزیهای وسیعی در اندونزی وقوع پیوسته و دانشمندان به این نتیجه رسیدهاند که النینوی کنونی، عامل اصلی این آتشسوزیها است.
به علاوه، النینو بر الگوها و محلهای شکلگیری طوفانهای استوایی تأثیر میگذارد. تصاویر ماهوارهای مؤید این هستند که در حال حاضر چهار طوفان استوایی در اقیانوس آرام فعال هستند، از نزدیک ژاپن تا هاوایی. این وضعیت بسیار بینظیر است، چرا که النینو معمولاً با انتقال آب گرمتر به این مناطق، فعالیت طوفان را در شرق و مرکز اقیانوس آرام افزایش میدهد و معمولاً تنها یک یا دو طوفان از نوع ذکرشده را شاهد هستیم.
در حالی که استرالیا عموماً از اثرات النینو محفوظ خواهد ماند، اما با آغاز فصل بهار در این ناحیه، میتوان انتظار داشت که این پدیده تأثیرات بیشتری در این منطقه ایجاد نماید. در حال حاضر نیز دما در استرالیا در حال افزایش است و در روزهای اخیر، دما در برخی نواحی شمالی به ۳۷ درجه سانتیگراد رسیده است. بنابراین، این احتمال وجود دارد که در فصل بهار و تابستان، بسیاری از مناطقی از شرق و مرکز استرالیا بهطور غیرعادی خشک باشند که این مورد خطر آتشسوزیهای جنگلی را افزایش میدهد.
با این حال، وقوع یک النینوی قوی و رکوردشکن الزماً به معنی بروز آتشسوزیهای ویرانگر نخواهد بود. سه مورد از النینوهای قوی اخیر با چنین حوادثی همراه نبودهاند؛ برای مثال، در سال ۱۹۸۲، یک النینوی قوی با شرایط خشکسالی همزمان بود، در حالی که در سالهای النینوهای ۱۹۹۷–۱۹۹۸ و ۲۰۱۵–۲۰۱۶، برخی مناطق استرالیا بارانهای سیلآسا را تجربه کردند، در حالیکه سایر نواحی به سختی رطوبتی را ثبت کردند.
چه انتظاری باید داشته باشیم؟
تشدید النینو احتمالاً موجب تشدید عواقب تغییرات اقلیمی خواهد شد. بدین نحو، با تقویت النینو، کشورها شرایط آب و هوایی سختتری را تجربه خواهند کرد و متأسفانه، آسیبپذیرترین قشرها بیشترین آسیب را خواهند دید و نزدیک به ۵۰ میلیون نفر از افراد در جوامع آسیبپذیر، احتمالاً با بحران گرسنگی مواجه خواهند شد.
کشاورزان در نقاط مختلف دنیا با آب و هوای پیشبینیناپذیر، از سیلهای مخرب محصولات در آمریکای جنوبی تا خشکسالیهای شدید در برخی نواحی آفریقا، روبرو خواهند شد و بدین منظور، دولتها باید به تحقیقات علمی اتکا کرده و اقداماتی برای محافظت از مردم و اکوسیستمهای جهانی عملی سازند. بهصورت کلی، به مدلسازیهای پیشرفتهتری نیاز است تا مشخص شود کدام نواحی بیشترین تأثیرات را از تشدید النینو خواهند پذیرفت.
اگرچه این النینوی رکوردشکن در حال حاضر اثرات مخرب تغییرات اقلیمی را شدت بخشیده، اما این احتمال وجود دارد که به عنوان کاتالیزوری در نظر گرفته شود که برای کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی و کنترل انتشار گازهای گلخانهای گرمکننده کره زمین به آن نیاز داریم.
منابع: Wikipedia, theconversation
۲۲۷۲۲۷
نظرات کاربران