طبق گزارش ایسنا، بانک مرکزی در تاریخ ۱۸ شهریورماه، برای نخستین بار اوراق سلف موازی استاندارد تمام سکه را با نماد «عسکه۲» به‌وسیله بورس کالای ایران به بازار عرضه کرد. در این مرحله ابتدایی، تعداد ۱۰۰ هزار قطعه سکه تمام بهار آزادی ضرب سال ۱۳۸۶ تحت این اوراق ارائه شد و زمان سررسید اوراق نیز به مدت سه ماه مشخص گردیده است.

سیاست‌گذار پولی با این ابتکار، کوشش کرده‌است که سود تضمین شده‌ای را به‌عنوان جذابیتی برای خریداران اوراق سلف موازی استاندارد سکه معرفی کند تا این ابزار قادر باشد به تقاضای احتیاطی و هیجانی بازار که منجر به نوسانات در بازار طلا و ارز می‌شود، پاسخ دهد.

این اقدام را می‌توان از دو زوایای مختلف ملاحظه کرد؛ از یک سو، بانک مرکزی و بازار سرمایه در صدد ایجاد ابزاری جدید برای سرمایه‌گذاری در طلا هستند و از سوی دیگر، سیاست‌گذار پولی تلاش دارد تا بخشی از تقاضای موجود برای خرید فیزیکی سکه و طلا را به سمت ابزاری مالی رسمی هدایت کند.

در این بین، یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های «عسکه۲» برای سرمایه‌گذاران، پیش‌بینی حداقل بازدهی هفت درصدی در زمان سررسید است. طبق مکانیزم تعیین ‌شده، دارنده اوراق می‌تواند در زمان سررسید متناسب با شرایط اعلام شده، نسبت به دریافت فیزیکی سکه اقدام نماید یا با استفاده از اختیار فروش، اوراق خود را با قیمتی برابر با هفت درصد بیشتر از قیمت تعیین شده در روز انتشار، به فروش برساند.

چرا ۷ درصد؟

سوالی که اینجا مطرح می‌شود این است که چرا بانک مرکزی برای این اوراق سه ماهه، بازدهی هفت درصدی را در نظر گرفته است؟

گمان می‌رود که هدف سیاست‌گذار پولی از تعیین نرخ هفت درصدی برای این اوراق، افزایش جذابیت این ابزار نسبت به سایر گزینه‌های حفظ ارزش پول باشد. بانک مرکزی سود ماهیانه ۲.۳ درصدی را برای این اوراق مدنظر قرار داده است؛ که در صورت سالانه‌سازی، به معادل ۲۸ درصد خواهد رسید. این نرخ ناشی از میانگین نرخ سود تضمین‌شده در اوراق فرابورس و سایر روش‌های سرمایه‌گذاری با سود تضمین شده در بازار سرمایه، نظیر برخی صندوق‌های سرمایه‌گذاری یا صندوق‌های مبتنی بر دارایی است.

با در نظر گرفتن سازوکار اعلام شده، این نرخ را می‌توان بخشی از طراحی اقتصادی این ابزار نوین دانست؛ زیرا در صورت عدم تعیین بازدهی تضمین شده برای چنین اوراقی، ممکن بود سرمایه‌گذاران برای انتخاب بین «عسکه۲» و سایر گزینه‌های سرمایه‌گذاری کمتری احساس جذابیت کنند.

مهم است که به این نکته توجه شود که بازدهی هفت درصدی به معنای پرداخت سود نقدی ماهانه به دارنده اوراق نیست. این بازدهی در زمان سررسید و در چارچوب سازوکار اختیار فروش و تسویه اوراق به واقعیت پیوسته پیدا می‌کند. بنابراین مقایسه آن با نرخ سود سپرده یا دیگر ابزارها باید با احتساب تفاوت‌های ساختاری، زمان سررسید و روش تسویه انجام شود.

جذب تقاضای احتیاطی بازار طلا

در اقتصاد ایران، بازار طلا و سکه همواره به‌عنوان مقصدی مهم برای سرمایه‌های سرگردان و تقاضای احتیاطی به‌شمار می‌رود. بخشی از تقاضا در این بازار نه به‌عنوان نیاز مصرفی، بلکه به هدف حفظ ارزش دارایی در برابر تورم و نوسانات ارزی شکل می‌گیرد. در چنین وضعیتی، ایجاد ابزاری که هم به قیمت سکه متصل باشد و هم بازدهی حداقلی را برای سرمایه‌گذار تضمین نماید، قادر خواهد بود بخشی از این تقاضا را از بازار فیزیکی به بازار مالی منتقل کند.

به عبارتی دیگر، «عسکه۲» در صدد است تا یک ارتباط میان علاقه‌مندی سرمایه‌گذاران به طلا از یک سو و اهداف سیاست‌گذار برای مدیریت نقدینگی و کاهش فشار تقاضای شدید در بازارهای دارایی از سوی دیگر برقرار کند.

در این راستا، نرخ هفت درصدی می‌تواند به‌عنوان بخشی از مشوق‌ها برای انتقال این تقاضا در نظر گرفته شود؛ چرا که سرمایه‌گذار علاوه بر آنکه همچنان تحت تأثیر تغییرات قیمت دارایی پایه یعنی سکه قرار دارد، در زمان سررسید از یک حداقل بازدهی نیز برخوردار خواهد بود.

خصوصیت دیگر «عسکه۲» این است که سرمایه‌گذار در سررسید تنها به تسویه نقدی محدود نیست و امکان دریافت فیزیکی سکه نیز برای او پیش‌بینی شده است. این ویژگی، این ابزار را از برخی گزینه‌های صرفاً مالی متمایز می‌سازد.

در مرحله ابتدایی، تعداد ۱۰۰ هزار قطعه سکه تمام بهار آزادی ضرب سال ۱۳۸۶ تحت این اوراق به بازار عرضه شد. قیمت ابتدایی نیز بر مبنای قیمت آخرین روز معاملاتی گواهی سپرده سکه طلا مشخص گردید و قیمت نهایی بر اساس عرضه و تقاضا و در دامنه نوسان معین کشف شد.

بنابراین، قیمت اوراق از ابتدا یک نرخ اداری محض نیست که از سوی سیاست‌گذار تعیین شده باشد، بلکه در بستر بازار و با توجه به عرضه و تقاضا شکل می‌گیرد. این موضوع در کنار قابلیت معامله اوراق در بازار ثانویه بورس کالا، «عسکه۲» را به یک دارایی قابل معامله تبدیل می‌کند.

اشخاص حقیقی نیز مجازند حداکثر ۱۰۰ قطعه از این اوراق را خریداری نمایند و صندوق‌های سرمایه‌گذاری طلا نیز مطابق شرایط اعلام شده می‌توانند خریداری کنند. دسترسی به این اوراق نیز تنها با استفاده از کد معاملاتی سهام مقدور است؛ موضوعی که می‌تواند ورود سرمایه‌گذاران به این ابزار را تسهیل نماید.

گامی برای توسعه ابزارهای مالی طلا

پیش‌تر، حمید یاری - معاون سازمان بورس و اوراق بهادار - همزمان با عرضه این اوراق اظهار داشته بود که این سازمان با همکاری بورس کالا، سپرده‌گذاری مرکزی و دیگر ارکان مرتبط، زیرساخت لازم برای تضمین عرضه و معاملات ثانویه اوراق سلف موازی استاندارد سکه را فراهم کرده است.

او اضافه کرد که بهره‌گیری از ظرفیت‌های بازار سرمایه برای پاسخ‌گویی به نیازهای سرمایه‌گذاران می‌تواند به عمق بخشی و افزایش کارایی بازار طلا کمک کند.

معاون سازمان بورس همچنین اوراق سلف سکه را به‌عنوان ابزاری دانسته که با تسهیل امکان سرمایه‌گذاری در اوراق مبتنی بر سکه، معاملات ثانویه و مکانیزم پوشش ریسک، می‌تواند دسترسی سرمایه‌گذاران را به بازار طلا آسان کند.

در این منظر، «عسکه۲» تنها یک عرضه جدید در بازار سرمایه تلقی نمی‌شود، بلکه می‌تواند پیشگامی باشد برای توسعه مجموعه‌ای از ابزارهای مالی مبتنی بر طلا؛ به‌ویژه که حضور صندوق‌های سرمایه‌گذاری طلا نیز در این بازار پیش‌بینی می‌شود.

انتهای پیام