گزارش ایسنا، احد وظیفه - رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور - در کارگاه آموزشی «دور پیوندها، سامانههای پیشبینی و هشدار درباره پدیده النینو» گفت: این پدیده از جمله مهمترین شاخصهای اقلیمی است و به تعبیری، ضربان قلب زمین به شمار میرود.
وی افزود: اثرات النینو در فصل سرد سال، بهصورت مستقیم در الگوهای جوی ایران بازتاب پیدا میکند و این بازتاب فقط محدود به نزدیکی محل شکلگیری پدیده نیست؛ بلکه امکان دارد در فاصلههای هزاران کیلومتری نیز قابل مشاهده باشد.
وظیفه ادامه داد: اگر صرفاً گردشهای جوی را ملاک قرار دهیم، فاصله چندانی را در مسیر انتقال طی نمیکنیم. با این حال، باید به شاخصهایی هم توجه شود که بهویژه «تغییرات بینفصلی» را مدیریت و تنظیم میکنند. این دگرگونیها همیشه به سادگی قابل پیشبینی نیستند و در نتیجه میتوانند بسیاری از پیشبینیها را تحت تأثیر قرار دهند؛ به نحوی که حتی در صورت ارائه نقشههای امیدوارکننده، ممکن است بارندگی مطابق انتظار رخ ندهد.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور سپس توضیح داد: نکته دیگر این است که در فصل زمستان، النینو بهطور کامل و یکپارچه بر میزان بارشهای کشور ما اثرگذار نیست. بیشترین سهم اثرگذاری را باید در پاییز جستوجو کرد؛ زیرا زمستانِ مناطق مرکزی ایران لزوماً از همین شرایط متأثر نمیشود و حتی ممکن است در همان بازه زمانی با خشکسالی نیز روبهرو شویم. بنابراین نباید النینو را بهصورت مساوی با «بارش در ایران» یکی دانست.
وظیفه با اشاره به وضعیت اقلیمی کشور گفت: ایران در شرایط حساسی قرار دارد و ضرورت دارد این موضوع با دقت و حساسیت بیشتری دنبال شود. همچنین «شرایط مرزی» برای ما اهمیت زیادی دارد؛ زیرا اگر این شرایط خنثی شوند، آثار حاصل کاملاً متفاوت خواهد بود. از همین رو باید جانب احتیاط را رعایت کرد، چراکه گردش مرتبط با النینو میتواند نگرانکننده جلوه کند.
وی در ادامه به شرایط سالهای ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸ اشاره کرد و گفت: در آن سالها شاخص النینو عددی بسیار مثبت داشت و حدود یک و نیم درجه از منطقه گرمتر بود. در واقع، شرایطی که در غرب و شرق اقیانوس شکل گرفت، زمینه لازم را برای بروز چنین وضعیتی فراهم کرد.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور افزود: بر اساس اصطلاحات اقلیمی، زمینه در حال نزدیک شدن به شرایط مثبت و البته بسیار قوی است. با این وجود، همانطور که گفته شد، در ماههای نخست یعنی از سپتامبر تا نوامبر، لزوماً با بارشهای قابل توجه روبهرو نخواهیم بود و باید این موضوع در تحلیلها لحاظ شود.
وظیفه تاکید کرد: آنچه باید کانون توجه قرار گیرد، تأثیر این شرایط بر سیستمهای مدیترانهای است؛ سیستمهایی که در برخی سناریوها میتوانند به عنوان یک عامل مثبت عمل کنند. علاوه بر آن، همزمان با وقوع النینو، بهخصوص در نیمه سرد سال و از آذر تا دیماه، «تقسیم قطبی» نیز اهمیت پیدا میکند و میتواند اثرگذاری بسیار جدی داشته باشد.
وی با تأکید بر ضرورت توجه به پیشبینیهای روزانه خاطرنشان کرد: همانطور که در نشستهای پیشین نیز اشاره شد، باید به پیشبینیهای مربوط به روزهای مختلف و عملکرد سیستم در همان بازه زمانی توجه شود. ممکن است حتی یک سامانه بسیار قوی در ابتدا پیشبینی شود، اما در روزهای بعدی، روند و پیامدهای آن به شکل روزانه خودش را نشان دهد. به طور میانگین، اگر دمای آب اقیانوس حدود یک و نیم تا دو درجه افزایش یابد، احتمال دارد شرایط از حالت گرم و قدرتمند وارد فاز «خیلی قوی» و حتی فراتر از آن شود.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور با اشاره به سابقه رخدادهای بسیار پرقدرت النینو گفت: در چند سال گذشته چهار نمونه از این شرایط را تجربه کردهایم و اگر امسال هم این اتفاق رخ دهد، احتمالاً پنجمین مورد خواهد بود.
وی افزود: در سال ۲۰۱۵ نیز که النینوی بسیار قدرتمندی شکل گرفت، در برخی رسانهها از آن با عنوان «گودزیلا» یاد شد؛ اما با وجود شدت پدیده، منطقه خاورمیانه از نظر اقلیمی وضعیت نسبتاً مناسبی داشت. نمونهاش این است که در شبهجزیره عربستان، شرایط حاکم به شکل دیگری رقم خورد.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور همچنین بیان کرد: «شرایط مرزی» در واقع مسیر رطوبت را مشخص میکند. زمانبندی حاکم شدن این شرایط از اهمیت بالایی برخوردار است. اگر فاز یک و دو فعال شوند و جریان شمالی در منطقه غالب باشد، در نهایت دریافت رطوبت کافی رخ نمیدهد؛ در این میان، جایگاه زمانی و مکانی قرارگیری این شاخص، نقش تعیینکنندهای دارد.
وظیفه ادامه داد: اگر قرار باشد بارش اتفاق بیفتد، مهمترین محور آن برای کشور ما «وجه غربی زاگرس» است؛ خوشبختانه این ناحیه ظرفیت مناسبی برای نگهداری آب دارد. از این رو میتوان انتظار داشت این شرایط، فرصتی برای پر شدن سدها ایجاد کند؛ بهخصوص با توجه به این واقعیت که در این زمینه عدم قطعیت وجود دارد.
وی با اشاره به شاخصهای اقیانوسی توضیح داد: وقتی در منطقه فاز مثبت شاخص در نواحی سه و چهار شکل میگیرد، میتواند به عنوان یک عامل تعیینکننده، جریان هوا را تقویت کند و در نتیجه باعث افزایش قدرت امواجی شود که از منطقه مدیترانه وارد میشوند.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور اضافه کرد: جهت جریان در چنین شرایطی کاملاً با آنچه مدلها در تصاویر اولیه نشان میدهند متفاوت است. همانطور که مدلها در میانگینها الزاماً شرایط بسیار مثبتی را ارائه نمیکنند، تجربه سالهای ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸ نیز همین واقعیت را روشن میکند.
وظیفه افزود: این شاخص که در برخی پژوهشها نیز به آن پرداخته شده، به خوبی نشان میدهد جریانهای هوا تا چه میزان میتوانند از شبهجزیره عربستان به سمت ایران وارد شوند.
وی درباره پیشبینیهای فصلی گفت: لازم است ذهن مخاطبان نسبت به این مسئله روشن شود که «پیشبینیهای مرزی» در ابتدا ممکن است تصوری بسیار مطلوب از شرایط فصل زمستان ایجاد کنند؛ اما به محض وقوع تغییرات واقعی، وضعیتِ پیشبینیشده برای زمستان نیز دگرگون میشود و در خروجی مدلها رنگهای متفاوتی ظاهر خواهد شد.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور در ادامه اظهار کرد: در این میان، یکی از مهمترین پارامترهایی که مدلها در نظر میگیرند «بازه زمانی» است. ممکن است افزایش یک شاخص در یک بازه معین باعث شود شرایط به شکل مطلوبی جلوه کند؛ اما اگر این وضعیت با عامل دیگری همراه شود، میتواند تغییرات بینفصلی شدیدی رقم بزند و در نهایت، تعیینکننده باشد. اگر برای نمونه، انتظار ما از بارش در نیمه دوم آذرماه است ولی این روند سه یا چهار هفته جابهجا شود، حتی با وجود پیشبینی اولیه هم ممکن است به بارش مطلوب نرسیم و با شرایط خشک روبهرو شویم.
وی با اشاره به اهمیت این موضوع از منظر انرژی ادامه داد: از منظر انرژی، چون شرایط سخت است، نگهداری و مدیریت آب اهمیت فراوانی دارد. بخشی از کمبودهایی که در حوزه گاز انتظار میرود میتواند با «انرژی برقآبی» که هم قابل استفاده است و هم امکان تنظیم دارد، تا حدی جبران شود.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور افزود: نکته مهم دیگر، پیوستگی بین «میدان» و آنچه باید فراتر از گذشته دیده و اجرا شود است. شرایط کشور اقتضا میکند تصمیمگیریها کاملاً فنی باشد و بهویژه همراه با طراحی پلنهایی انجام شود که نوعی ارتباط با پیشبینیهای هفتگی دارند.
وظیفه ادامه داد: در حال حاضر و طی حدود دو ماه، به شکل پیوسته و تقریباً هر روز، در جلساتی با وزارت جهاد کشاورزی، وزارت نیرو و سازمانهای آب منطقهای حضور داشتهام تا تلاش شود مدیریت شرایط موجود انجام گیرد. مهمترین مسئولیت ما این است که در خوشبینی بیش از حد نسبت به پیشبینیها گرفتار نشویم و همواره عدم قطعیت را در نظر داشته باشیم.
انتهای پیام
نظرات کاربران