فرارو- به‌نظر می‌رسد که برداشت معمول این است که با بالا رفتن سن، بدن به‌طور کلی فرسوده می‌شود، ولی حقیقت از این پیچیده‌تر است: بافت‌ها و ارگان‌های مختلف در بدن دارای ساعت بیولوژیکی متفاوتی هستند و میزان کاهش عملکرد آن‌ها یکسان نیست.
به نقل از فرارو و گزارشی از منز فیتنس، با بالا رفتن سن، تغییرات فیزیکی به تدریج نمایان می‌شود؛ از افت توان حرکتی و کاهش انرژی گرفته تا تغییرات ظاهری پوست و دشواری در انجام برخی فعالیت‌های روزانه. با این حال، برخلاف تصور عموم، این فرایند در تمامی قسمت‌های بدن به یک شکل و سرعت یکسان پیش نمی‌رود.
بسیاری از توانایی‌های جسمی بسیار زودتر از آنچه انتظار می‌رود، کاهش می‌یابند و برخی از اندام‌ها نیز نسبت به تاثیرات سن حساس‌تر هستند. آگاهی از این تغییرات ضروری است تا مشخص شود کدام بخش‌های بدن نیاز به مراقبت و فعالیت بیشتری دارند و چگونه می‌توان به تأخیر افتادگی عملکرد آن‌ها کمک کرد.
قدرت انفجاری و عضلات با انقباض سریع از اولین قابلیت‌هایی هستند که تحت تاثیر افزایش سن قرار می‌گیرند. کاهش قدرت انفجاری حتی بیش از دو برابر سریع‌تر از افت توان عضلانی است و فیبرهای تند انقباض که در حرکات سریع و انفجاری نقش دارند، به‌طور قابل توجهی در معرض تحلیل قرار می‌گیرند. برای مقابله با این روند، تمرین‌هایی نظیر پرش، دویدن با سرعت و وزنه برداری با سرعت مناسب بسیار حائز اهمیت است، و نباید تنها به ورزش‌های سنگین و آرام اکتفا کرد.
علاوه بر این، ظرفیت هوازی به‌طور تدریجی از اواسط دهه ۲۰ زندگی کاهش می‌یابد و در افرادی که فعالیت کمتری دارند، این روند سریع‌تر است. حداکثر اکسیژن مصرفی، یکی از معیارهای کلیدی در وضعیت آمادگی هوازی و همچنین یکی از عوامل موثر بر طول عمر شناخته می‌شود. انجام منظم تمرین‌های هوازی، به ویژه فعالیت‌های با شدت بالا، می‌تواند به حفظ این توانایی کمک شایانی کند.
رگ‌های خونی نیز به نسبت زودتر دچار تغییرات می‌شوند. سفت شدن شریان‌ها می‌تواند به بروز بیماری‌های قلبی و عروقی منجر شود. فعالیت بدنی منظم، جلوگیری از سیگار کشیدن و کنترل اعداد فشار خون، کلسترول و قند خون از اقداماتی هستند که می‌توانند به حفظ سلامت عروق کمک کنند.
پوست ممکن است بارزترین نشانه‌های پیری را به نمایش بگذارد، اما بخش قابل توجهی از تغییرات آن لزوماً به گذر زمان وابسته نیست. تخمین زده می‌شود که نزدیک به ۹۰ درصد از پیری مشهود پوست به دلیل قرار گرفتن در معرض نور خورشید است. این تغییرات معمولاً ابتدا در نواحی گردن، دست‌ها و قفسه سینه نمایان می‌شوند. محافظت در برابر اشعه خورشید و پرهیز از سیگار کشیدن می‌تواند به کاهش سرعت پیری پوست کمک کند.
با افزایش سن، چشم‌ها نیز دستخوش تغییر می‌شوند. سفت شدن عدسی چشم یکی از دلایل اصلی کاهش توانایی دیدن اشیاء نزدیک است؛ موضوعی که بسیاری از افراد در دهه ۴۰ زندگی خود متوجه آن می‌شوند. دادن استراحت به چشم‌ها در هنگام کار با صفحه‌نمایش، محافظت از آن‌ها در برابر اشعه UV و معاینه منظم چشم می‌تواند به حفظ سلامت بینایی کمک کند.
تراکم استخوان معمولاً در حدود سن ۳۰ سالگی به اوج خود می‌رسد و بعد از آن، این میزان به تدریج کاهش می‌یابد. این روند در زنان، به ویژه در زمان یائسگی، ممکن است شتاب بیشتری به خود بگیرد. اگرچه پس از رسیدن به اوج تراکم استخوانی، نمی‌توان به سادگی آن را افزایش داد، اما با تمرین‌های مقاومتی و فعالیت‌هایی که تحت بار وزن انجام می‌شوند، به همراه تامین کافی کلسیم و ویتامین دی، می‌توان سرعت کاهش آن را به حداقل رساند.
مغز نیز به خاطر نیاز متابولیکی بالا و ظرفیت محدود برای بازسازی سلول‌ها با افزایش سن آسیب‌پذیر است. کاهش جریان خون به مغز ممکن است بخشی از این روند باشد. ورزش، فعالیت‌های ذهنی و خواب کافی از جمله عواملی هستند که می‌توانند به حفظ عملکرد مغز یاری رسانند.
مفاصل و غضروف‌ها نیز از آثار افزایش سن مصون نمی‌مانند. از حدود ۳۰ سالگی، غضروف‌ها به تدریج نازک‌تر می‌شوند، ارتفاع دیسک‌های بین مهره‌ای کاهش پیدا می‌کند و مفاصل کمی انعطاف‌پذیری خود را از دست می‌دهند. حفظ تحرک، تقویت عضلات، انجام تمرینات کششی و کنترل وزن می‌تواند به بهبود کارکرد آن‌ها کمک کند.
از نگرانی درباره پیری تا تدوین برنامه‌ای مؤثر
نکته امیدوارکننده این است که بخش‌هایی از بدن که به‌سرعت دچار پیری می‌شوند و تأثیر بیشتری بر سلامت عمومی دارند، قابلیت تمرین و تقویت بیشتری نسبت به دیگر قسمت‌ها دارند. هرچند نمی‌توان روند پیری را متوقف کرد، اما می‌توان شدت افت عملکرد را به‌طور قابل‌ملاحظه‌ای کاهش داد.
تمرین‌های انفجاری، فعالیت‌های هوازی تناوبی و تمریناتی که با وزنه یا تحت وزن بدن انجام می‌شوند، دقیقاً همان فعالیت‌هایی هستند که بسیاری از افراد در سنین بالاتر برای نخستین بار آن‌ها را کنار می‌گذارند. اما این نوع تمرینات نقش مهمی در حفظ توانایی‌های جسمی ایفا می‌کنند.
پیام نهایی واضح است: هرچند نمی‌توان زمان را متوقف نمود، اما با تمرین‌های قدرتی، فعالیت‌های تناوبی، تقویت استخوان‌ها، مراقبت از عروق و پوست و حفظ تحرک، می‌توان روند فرسایش بدن را در نقاطی که بیشترین اهمیت به سلامت دارند، به تأخیر انداخت.
نظرات کاربران