آشکار شدن ۷۰۰ سال تاریخ در زیر بازار تاریخی روسیه؛ از منازل قرون وسطایی تا صدها پیپ سفالی

طبق گزارشات هریتیج دیلی، محققان باستان‌شناسی در حین حفاری‌های انجام شده در بازار تاریخی میتنی واقع در شهر نیژنی نووگورود روسیه، بقایای مرزهای املاک مربوط به دوران قرون وسطی، ساختمان‌های قدیمی، سکه‌ها، جواهراتی معتبر و همچنین صدها قطعه پیپ سفالی را کشف کرده‌اند؛ این اکتشافات، فرآیند تحول این ناحیه از شهر را طی بیش از ۷۰۰ سال به تصویر می‌کشند.

این تحقیقات از بهار سال ۲۰۲۶ به‌وسيله گروه ولگا وابسته به مؤسسه باستان‌شناسی آکادمی علوم روسیه آغاز و تاکنون بیش از هزار مترمربع از محوطه شماره ۲ خیابان بولشایا پوکروفسکایا را شامل شده‌اند. این محل فقط حدود ۲۰۰ متر از کرملین نیژنی نووگورود فاصله دارد و محدوده‌ای از سکونتگاه‌های قرون وسطایی این شهر را در برمی‌گیرد.

با وجود ساختمان‌هایی که بعداً بنا شده‌اند، لایه‌های باستان‌شناسی این منطقه به شکل قابل توجهی سالم باقی مانده‌اند. ضخامت این لایه‌ها بین ۱٫۱ تا ۲٫۸ متر متغیر است و شواهدی از ساکنان قرون وسطی تا دوران شکوفایی بازار در قرن‌های هجدهم و نوزدهم را در خود جای داده‌اند.

قدیمی‌ترین آثار به‌دست‌آمده به قرن‌های سیزدهم و چهاردهم میلادی مربوط می‌شود؛ زمانی که نیژنی نووگورود در مراحل اولیه شکل‌گیری خود قرار داشت.

باستان‌شناسان تعداد زیادی قطعه زمین متعلق به آن دوران را شناسایی کرده‌اند که از طریق خندق‌هایی جدایی از یکدیگر بوده‌اند. این خندق‌ها پیش‌تر حصارهای چوبی را در بر داشته‌اند. وجود الگوهای مشابه و تکراری از این مرزبندی‌ها نشان‌دهنده این است که ساختار کلی تقسیم‌بندی زمین‌ها برای مدت طولانی حفظ شده است، هرچند ابعاد زمین‌ها در Laufe زمان دستخوش تغییر شده‌اند.

درون این زمین‌ها نیز گودال‌های متعددی کشف شده است. محققین بر این باورند که برخی از گودال‌های بزرگ‌تر ممکن است متعلق به زیرزمین خانه‌هایی باشند که امروزه هیچ نشانی از آن‌ها باقی نمانده است.

تقریباً یک‌چهارم اشیای به‌دست‌آمده مربوط به همین دوران می‌باشد. آثار مهم این دوره شامل تکه‌هایی از دستبندهای شیشه‌ای، چاقو، قفل‌های استوانه‌ای و اشیای مذهبی شخصی است.

به هر حال، لایه‌های مرتبط با قرن پانزدهم تقریباً غایب هستند. پژوهشگران معتقدند که این خلا به شواهد تاریخی مبنی بر کاهش وسعت شهر در آن دوره مرتبط است.

از قرن‌های شانزدهم و هفدهم، نشانه‌های فعالیت‌های انسانی مجدداً در سرتاسر ناحیه ظاهر شده‌اند؛ دورانی که با ساخت کرملین آجری در نیژنی نووگورود، زندگی شهری دوباره به اوج خود رسید.

در میان یافته‌های این دوره، کاشی‌های تزئینی ویژه اجاق که از سفال سرخ ساخته شده‌اند، بیشترین توجه محققان را به خود جلب کرده‌اند. برخی از این کاشی‌ها طرح مشهوری به نام «حمله به قلعه» را به تصویر می‌کشند؛ طرحی که در نیمه اول قرن هفدهم بسیار محبوب شده بود.

این کاشی‌ها نمایانگر دیوارها و برج‌های مستحکم، کمانداران، توپ‌ها، مدافعان و مهاجمان بودند و به‌طور کلی تصاویری بزرگ از یک نبرد را به تصویر می‌کشیدند.

علاوه بر این، بیش از ۴۰ سکه از آن دوره به‌دست آمده است. دکمه‌ها، سگک‌های کمربند، زیورآلات و قطعات دیگر پوشاک نیز تصویر واضح‌تری از زندگی روزمره مردم آن روزگار القا می‌کنند.

در نیمه دوم قرن هجدهم، چهره این ناحیه بار دیگر متحول شد و به میدانی تجاری با چندین ساختمان آجری تبدیل گردید. یکی از کشفیات مهم، پی ساختمانی بزرگ به ابعاد تقریبی ۱۰ در ۱۱٫۵ متر است. نقشه‌های تاریخی مربوط به سال‌های ۱۷۹۹، ۱۸۳۴ و ۱۸۵۹ نشان می‌دهند که در همین مکان، ساختمان مشهور «میخانه سنگی بازار میتنی» وجود داشته است.

امروزه تنها بخش‌های از پی و دیوارهای آجری آن باقی‌مانده است، اما آثار بازسازی‌ها و تغییرات متعدد این سازه در طول قرن نوزدهم هنوز در ساختار آن مشهود است. از آن‌جا که این بنا در نقشه سال ۱۸۹۶ دیگر وجود ندارد، محققان بر این باورند که این ساختمان در اواخر همان قرن تخریب شده است.

در نزدیکی این بنا، ساختمانی کوچکتر با فضای داخلی حدود ۳٫۵ متر مربع نیز کشف شده است. موقعیت و شیوه ساخت این بنا نشان‌دهنده این است که احتمالاً مغازه یا غرفه‌ای وابسته به بازار بوده است.

یکی از برجسته‌ترین سازه‌های کشف‌شده، چاهی بزرگ متعلق به نیمه دوم قرن نوزدهم است. این چاه حداقل شش متر عمق دارد و دهانه‌اش در قسمت بالایی تقریباً شش متر قطر دارد. باستان‌شناسان در قسمت پایین‌تر آن بقایای آسیب‌دیده از یک ساختار چوبی به ابعاد تقریبی دو در سه متر کشف کرده‌اند.

داخل چاه مملو از قطعات سفالی، شیشه، ظروف سفالی و نشانه‌های فعالیت‌های دباغی بوده است. پژوهشگران بر این باورند که این چاه احتمالاً در اوایل قرن بیستم از چرخه استفاده خارج شده و بعداً با زباله و نخاله‌ها پر شده است.

در سمت شرقی محوطه نیز بخش‌هایی از سنگ‌فرش قدیمی کشف شده که بر اساس موقعیت لایه‌های باستان‌شناسی، به نیمه نخست قرن بیستم تعلق دارد.

اکثریت اشیاء کشف‌شده به قرن‌های هجدهم و نوزدهم مربوط می‌شوند؛ دورانی که بازار میتنی به یکی از مراکز تجاری اصلی این شهر تبدیل شده بود.

در میان این یافته‌ها، ابزارهایی نظیر چاقو، کارد و چنگال، مته، بیل و میخ در کنار ظروف شیشه‌ای، سفالی، سکه‌ها و وسایل شخصی به چشم می‌خورند.

اما دو گروه از اشیاء بیش از هر چیز دیگری با هویت تجاری بازار ارتباط دارند. اول، بیش از ۱۰۰ مهر سربی تجاری که برای شناسایی، کنترل و تایید کالاها و بسته‌بندی آن‌ها استفاده می‌شد.

دوم، بیش از ۳۰۰ قطعه پیپ سفالی لعاب‌دار سرخ که یکی از آن‌ها به شکل سر زنی تراشیده شده است و از نمونه‌های شاخص قرن نوزدهم به شمار می‌رود.

علاوه بر این، صلیب‌های سینه‌ای متعلق به قرون چهاردهم تا هجدهم، قطعات زین و یراق اسب و دکمه‌های مختلف نیز تصویری غنی‌تر از زندگی روزمره و تجارت در این قسمت از شهر فراهم می‌آورند.

تحقیقات در خصوص بازار میتنی همچنان ادامه دارد و پژوهشگران تاکید دارند که تفسیرهای کنونی هنوز قطعیت ندارند. با این حال، یافته‌های به‌دست‌آمده تا به امروز تصویری بی‌نظیر از تحولات یک بافت شهری در طول بیش از ۷۰۰ سال را ترسیم می‌کنند؛ از املاک محصور با حصارهای چوبی در دوران قرون وسطی تا دوران مجدد شکوفایی شهر در قرن‌های شانزدهم و هفدهم و در نهایت بازاری پررونق که در قرن‌های هجدهم و نوزدهم به یکی از مشهورترین فضاهای عمومی نیژنی نووگورود تبدیل شد.

کشف و بررسی دقیق سازه‌ها و هزاران شیء به‌دست‌آمده قادر خواهد بود در آینده، تصویری جامع‌تر از تاریخ این محله و زندگی مردمی را ارائه دهد که قرن‌ها پیش از شکل‌گیری بازار امروزی در این منطقه حضور و فعالیت داشتند.