گربه‌ای کوچک‌تر از گربه خانگی؛ گونه‌ای ناشناخته در جنگل‌های مه‌آلود بولیوی معرفی شد

بر اساس گزارشی از لایو ساینس، برای نخستین بار در بیش از یک سده اخیر، دانشمندان یک گونه جدید از گربه‌سانان را معرفی کرده‌اند. این کشف نه‌تنها درک ما از خانواده گربه‌های ببری آمریکای جنوبی را دستخوش تغییر می‌کند، بلکه چشم‌انداز جدیدی از نیازهای حفاظتی این جانداران را نیز ارائه می‌دهد.

تحقیقی که در نشریه Current Biology به چاپ رسیده، نشان می‌دهد که گربه‌های ببری آمریکای جنوبی بر خلاف باور عمومی یک گونه واحد محسوب نمی‌شوند و در حقیقت پنج گونه جداگانه را تشکیل می‌دهند. از میان این گونه‌ها، یکی به نام Leopardus tilcayo به‌طور رسمی برای نخستین بار معرفی شده است.

گربه ببری تیلکایو در جنگل‌های مه‌آلود منطقه یونگاس در بولیوی زندگی می‌کند؛ این منطقه کوهستانی در دامنه‌های شرقی رشته‌کوه آند، بستر طبیعی بسیاری از گونه‌های نادر است.

این گونه وحشی وزنش به طور متوسط بین ۱٫۵ تا ۲ کیلوگرم می‌باشد و طول بدنش بدون احتساب دم تقریباً به ۵۰ سانتی‌متر می‌رسد. دم این گربه نیز به طول تقریبی ۲۵ سانتی‌متر است و در این زمینه از اکثر گربه‌های خانگی کوچک‌تر به نظر می‌رسد.

دانشمندان تا کنون تنها دو نمونه زنده از این گونه را در بولیوی شناسایی کرده‌اند؛ یکی از آن‌ها در طبیعت کشف و عکاسی شده و دیگری، گربه‌ای به نام «تیگرینو»، نزدیک به یک دهه در پناهگاه حیات‌وحش سندا ورده در بولیوی زندگی کرده است.

پائولا نوگالس-آسکارونز، زیست‌شناس و یکی از نویسندگان این مطالعه، اظهار می‌دارد که تیگرینو از همان ابتدا ویژگی‌های متفاوتی با دیگر گربه‌های ببری داشته است، اما هیچ‌کس انتظار رویارویی با یک گونه کاملاً تازه را نداشت.

گربه‌های ببری برای اولین بار در سال ۱۷۷۵ در مناطق گویان فرانسه شناسایی شدند و در قرن‌های هجدهم و نوزدهم، طبیعت‌شناسان اروپایی نمونه‌هایی از آن‌ها را در کشور‌های مختلف آمریکای جنوبی به ثبت رساندند و نام‌های متعدد متفاوتی برای آن‌ها انتخاب کردند.

با این حال، در قرن بیستم، تمامی این گربه‌ها تحت یک گونه، یعنی Leopardus tigrinus، طبقه‌بندی شدند؛ به دلیل اینکه تفاوت‌های ظاهری آن‌ها بسیار جزئی بود و شناسایی آن‌ها صرفاً بر اساس الگوهای خال‌ها تقریباً غیرعملی به نظر می‌رسید.

با پیشرفت تکنیک‌های ژنومیک در سال‌های اخیر، تصویرگذاری جدیدی از این گونه‌ها رقم خورد. محققان در سال ۲۰۱۳ موفق به جداسازی گربه ببری شمالی و جنوبی شدند و در سال‌های بعد، گونه‌های دیگری نیز به این خانواده افزوده شدند. اکنون، مطالعه تازه نشان می‌دهد که این گروه واقعاً از پنج گونه مستقل تشکیل شده است.

برای حل این معما، پژوهشگران ژنوم کامل ۳۸ نمونه از گربه‌های آمریکای جنوبی و مرکزی را بررسی کردند؛ که شامل هشت نمونه از موزه‌ها نیز می‌شود.

آن‌ها از دندان، استخوان، عضله، پوست و مو جهت استخراج DNA استفاده کرده و نمونه‌هایی را از کشورهای کاستاریکا، کلمبیا، پرو، بولیوی، برزیل، سورینام، گویان و ونزوئلا به بررسی گذاشتند.

تحلیل این داده‌های ژنتیکی نشان می‌دهد که Leopardus tilcayo چیزی در حدود ۱٫۴ میلیون سال پیش از سایر گونه‌های این خانواده جدا شده است؛ که این مسئله استقلال آن به‌عنوان یک گونه جداگانه را تأیید می‌کند.

علاوه بر این، محققان یک زیرگونه جدید از گربه ببری شمالی به نام Leopardus tigrinus antisuyo را شناسایی کرده‌اند که در پرو ساکن است.

فابیو اولیویرا دو ناسیمنتو، جانورشناس از موزه جانورشناسی دانشگاه سائوپائولو که در این تحقیق مشارکت نداشته است، بیان می‌کند که تاریخچه گربه‌های ببری همواره یکی از چالش‌برانگیزترین مسائل در طبقه‌بندی گربه‌سانان بوده و یافته‌های اخیر می‌تواند پاسخ بسیاری از سوالات قدیمی را روشن سازد.

با این حال، این کشف خود سوالات جدیدی را نیز به وجود آورده است، چرا که محققان هنوز اطلاعات کافی نسبت به رفتار، رژیم غذایی، تنوع و جمعیت واقعی Leopardus tilcayo در طبیعت در اختیار ندارند.

این کشف تنها به تغییر نام‌گذاری گونه‌ها محدود نمی‌شود و می‌تواند تأثیرات قابل توجهی بر تلاش‌های حفاظتی داشته باشد.

اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت به حال حاضر گربه ببری شمالی و جنوبی را به عنوان گونه‌های آسیب‌پذیر فهرست کرده است، اما با شناخت جمعیت‌های مختلف به عنوان گونه‌های مستقل، احتمال دارد بعضی از آن‌ها در ارزیابی‌های آینده به عنوان گونه‌های در معرض خطر قرار گیرند.

جوناس لسکروآرت، زیست‌شناس تکاملی دانشگاه آنتورپ و یکی از نویسندگان این تحقیق، می‌گوید که تخمین دقیق جمعیت هر گونه به دولت‌ها و نهادهای حفاظتی کمک خواهد کرد تا برنامه‌های بهینه‌تری برای حفظ آن‌ها تدوین کنند.

امروزه گربه‌های ببری با تهدیداتی همچون جنگل‌زدایی، قاچاق حیات‌وحش و بیماری‌هایی که از سگ‌های خانگی منتقل می‌شوند، روبرو هستند. پژوهشگران امیدوارند با معرفی گربه ببری تیلکایو، توجه بیشتری به حفاظت از این گونه کوچک و کمتر شناخته‌شده جلب شود؛ جانوری که ممکن است سال‌های طولانی در میان جنگل‌های مه‌آلود بولیوی زندگی کرده باشد، بدون آنکه کسی متوجه شود که آن یک گونه مستقل از خانواده گربه‌سانان است.