باشگاه خبرنگاران جوان؛ آزاده محبی - طبق آمار ارائه شده، سالانه بالغ بر ۱۳۰ میلیون تن محصولات کشاورزی در کشور تولید می‌شود که ۷۰ درصد از آن به زراعت اختصاص دارد. این مساله نشان‌دهنده اهمیت روزافزون خودکفایی در محصولات اساسی است؛ زیرا افزایش ضریب خوداتکایی و کاهش وابستگی به منابع خارجی نقش کلیدی در بهبود امنیت غذایی پایدار ایفا می‌کند.
بر اساس سیاست‌های برنامه هفتم توسعه، به منظور دستیابی به خودکفایی در برخی محصولات کلیدی، لازم است زیرساخت‌ها و اعتبارات لازم فراهم شود. در این زمینه، تمامی وزارتخانه‌های مرتبط از جمله وزارت نفت در تأمین سوخت و وزارت نیرو در تأمین آب و برق مورد نیاز کشاورزی، باید همکاری و حمایت لازم را انجام دهند. چرا که در دو جنگ اخیر، اهمیت تأمین امنیت غذایی و قدرت غذایی بیش از پیش نمایان شد.
غلامرضا نوری قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی، با اشاره به اینکه خودکفایی در بخش کشاورزی به ۸۵ درصد رسیده است، بیان کرد: بخش عمده‌ای از امنیت غذایی وابسته به تولیدات داخلی است. به همین دلیل، در ماه‌های اخیر به رغم شرایط جنگی، هیچ کمبودی و یا صف خریدی رخ نداد، زیرا تولیدکنندگان توانسته‌اند چرخه تولید را به خوبی در جریان نگه دارند.
وی تصریح کرد: سالانه برای تأمین ۱۵ درصد نیازهای کشاورزی، نزدیک به ۱۶ میلیارد دلار واردات انجام می‌شود، در حالی که صادرات ما به ۸ میلیارد دلار می‌رسد.
نوری ادامه داد: یکی از اهداف اصلی وزارت جهاد، دستیابی به خودکفایی کامل است که این مسئله در برنامه هفتم توسعه لحاظ شده و بر این اساس، اقدامات اجرایی در حال انجام است. بنابراین، خودکفایی تا پایان برنامه هفتم باید از ۸۵ درصد به بالای ۹۰ درصد برسد.
غلامرضا گل محمدی، رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، با اشاره به راهکارهای دستیابی به خودکفایی، گفت: در برنامه هفتم، هدف خودکفایی ۹۰ درصدی در ۵ محصول و ۴۰ درصدی در دانه‌های روغنی مدنظر قرار گرفته است. سازمان تات بر افزایش بهره‌وری از طریق معرفی ارقام جدید و تولید بذرهای هیبرید و گواهی‌شده تمرکز دارد.
به گفته وی، در زمینه برنج نیز اقدامات ویژه‌ای در حال انجام است به گونه‌ای که با اصلاح ارقام و معرفی آن‌ها، در شرایط عادی بهره‌وری دو تن در هکتار افزایش خواهد داشت و در صورت وقوع خشکسالی، عملکرد آن معادل ارقام قدیمی همچون هاشمی خواهد بود.
گل محمدی افزود: ما درصدد اصلاح و ترکیب ارقام پر محصول با ارقام با کیفیت هستیم و اخیراً ارقام خارجی را نیز وارد بازار کرده‌ایم که امیدواریم به خوداتکایی ۹۰ درصدی نزدیک شویم.
معاون وزیر جهاد کشاورزی، افزایش تولید بذرهای هیبرید را یکی از کلیدهای دستیابی به خودکفایی محصولات اساسی دانست و گفت: در این راستا اقدامات مطلوبی انجام شده که موجب تحقق ۱۰ درصدی خودکفایی شده و سال گذشته با همکاری بخش خصوصی، ۴۰ رقم بذر هیبرید تولید کرده‌ایم و در تلاشیم به بسیاری از اهداف برنامه هفتم دست یابیم و خوشبختانه تاکنون نیز به اهداف مشخص شده نزدیک شده‌ایم.
گل محمدی تأکید کرد: دلایل متعدد از جمله شرایط اقلیمی و مسائل مالی بر این فرآیند تأثیرگذار است، اما مهم است که کشاورزان ما به‌ویژه آن‌هایی که حدود ۸۰ درصدشان دیپلم و پایین‌تر هستند، توانمند شوند و همگی ذینفعان باید در این راستا همکاری کنند و مطمئناً برنامه هفتم در بخش اجرایی از برنامه‌های قبلی موفق‌تر خواهد بود.
پیمان عالمی، رئیس اتاق اصناف کشاورزی، بیان کرد: دستیابی به خودکفایی محصولات اساسی نیازمند همکاری کامل تمامی دستگاه‌های مرتبط با وزارت جهاد کشاورزی است و باید با برگزاری جلسات منظم هماهنگی‌های لازم با وزارتخانه‌های ذی‌ربط انجام گیرد. در این راستا، تأمین نهاده و انرژی حیاتی است و متأسفانه وزارت نفت در تأمین سوخت همکاری لازم را ندارد.
وی افزود: اتخاذ تصمیمات جزیره‌ای از سوی وزارت نفت بدون توجه به نیازهای واقعی وزارت جهاد و اتاق اصناف موجب چالش‌هایی شده است و همچنین با وزارت نیرو نیز مشکلات متعددی داریم که اخیراً جلساتی را با شرکت توانیر آغاز کرده‌ایم و امیدواریم نتایج مناسب و ثمربخشی برای بخش کشاورزی به همراه داشته باشد، چرا که تأمین انرژی در وضع مطلوبی نیست.
عالمی ادامه داد: سازمان برنامه و بودجه نیز در پرداخت به‌موقع و تأمین حمایت‌های لازم برای تأمین نقدینگی کوتاهی کرده و این مسئله باعث به وجود آمدن چالش‌هایی برای دستیابی به خودکفایی محصولات اساسی شده است و با وجود مشکلات متعدد موجود، انتظار کامیابی در این زمینه چندان منطقی نیست.
رئیس اتاق اصناف کشاورزی بیان کرد: در سازمان برنامه و بودجه و سایر وزاتخانه‌ها، به وضوح سیاست‌های خودکفایی محصولات اساسی و تأمین امنیت غذایی مشاهده نمی‌شود و شاید بتوان گفت که آنها به تأمین غذای مردم از طریق واردات بیشتر تمایل دارند.
وی همچنین گفت: اجرای برنامه پنج ساله هفتم نیازمند یک سری برنامه‌های همزمان بلندمدت و کوتاه‌مدت به منظور دستیابی به اهداف تعیین شده است و باید تأکید کرد که افزایش بهره‌وری تولید در هر واحد سطح، کلید اصلی رسیدن به خودکفایی محصولات اساسی در برنامه هفتم است.
وزارت جهاد کشاورزی مسئول تأمین امنیت غذایی کشور و تأمین غذای سالم، دسترس‌پذیر و با کیفیت است. این کشور با جمعیتی نزدیک به ۸۵ میلیون نفر باید به سمت خودکفایی در تأمین نیازهای غذایی خود حرکت کند که دست‌یابی به این هدف تنها با فراهم آوردن زیرساخت‌ها و تأمین اعتبارات لازم ممکن است.