طبق گزارش ایسنا، در جلسهای که توسط کمیسیون تخصصی آموزش برگزار شد، موضوع «تحلیل تبعات تعطیلی مدارس و دانشگاهها در سال تحصیلی گذشته و وضعیت آغاز سال تحصیلی جدید» به طور مبسوط مورد بررسی قرار گرفت.
در آغاز این نشست، علی محبی، دبیر کمیسیون تخصصی آموزش، گزارشی جامع با عنوان «انتقال از بحران تعطیلی مدارس به مدیریت بحران» ارائه کرد. این گزارش به همت پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش تهیه شده و پیشتر نیز در هیئت دولت بررسیشده بود.
محبی با یادآوری تصویب سه پیشنهاد اصلی این گزارش در هیئت دولت، بیان کرد: با توجه به مصوبات اتخاذشده، مسؤولیت تصمیمگیری در خصوص تعطیلی مدارس به وزارت آموزش و پرورش محول شده است. افزون بر این، کارگروهی متشکل از نهادهای مرتبط برای تنظیم پروتکلهای ملی تعطیلی مدارس، تعیین معیارها و مشخص کردن مرجع تصمیمگیری تشکیل خواهد شد.
محبی همچنین بر پرهیز از تصمیمگیریهای پراکنده و ضروری بودن هماهنگی میان دستگاههای مختلف بر اساس پروتکلهای مصوب تأکید کرد.
پیامدهای آموزشی و اقتصادی تعطیلی مدارس
دبیر کمیسیون تخصصی آموزش با اشاره به این که در سالهای اخیر تعطیلی مدارس متاثر از عوامل گوناگونی از جمله آلودگی هوا، شرایط آبوهوایی و انرژی، شیوع بیماریهای واگیردار و اوضاع جنگی بوده است، اظهار داشت: نتایج حاصل از بررسیها حاکی از آن است که تعطیلیهای مکرر، نه تنها کیفیت و پیشرفت تحصیلی را دچار افت میکند، بلکه تبعات اقتصادی و اجتماعی قابل توجهی نیز به همراه دارد.
محبی با تأکید بر پیامدهای آموزشی و اقتصادی تعطیلی مدارس گفت: مدارک بینالمللی نشان میدهند که طولانی شدن تعطیلی مدارس با افت عملکرد تحصیلی دانشآموزان در ارتباط است؛ به طوری که در یکی از این مطالعات، کاهش عملکرد آموزشی بین سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۲ حدود ۱۴ درصد، معادل هفت ماه یادگیری برآورد شده است.
وی افزود: تعطیلی یکسوم سال تحصیلی میتواند به کاهش سهدرصدی درآمد مادامالعمر افراد و همچنین به حدود ۱.۵ درصد کاهش تولید ناخالص داخلی در بلندمدت منجر شود.
ضرورت اتخاذ تصمیم بر اساس شاخصها در شرایط آلودگی هوا
دبیر کمیسیون آموزش عتف ادامه داد: با اشاره به نحوه برخورد کشورهای مختلف با آلودگی هوا گفت: در الگوهای مورد مطالعه، در محدوده شاخص زیر ۲۰۰، مدارس به صورت عادی فعالیت خود را ادامه میدهند و در مقادیر بین ۲۰۱ تا ۳۰۰ که نشاندهنده وضعیت بسیار ناسالم است، فعالیتهای بیرونی متوقف میشود و فقط در موارد خاص، پیشدبستانی و دبستان تعطیل میشوند.
وی افزود: در صورت رسیدن به شاخصهای بالای ۳۰۰ نیز، دستور تعطیلی فوری در منطقه مربوطه صادر میگردد.
محبی خاطرنشان کرد: در ایران، گاهی مدارس در محدوده شاخص ۱۸۰ نیز تعطیل میشوند؛ در حالی که در بسیاری از کشورهای بررسیشده، در سطوح پایینتر آلودگی، سعی بر این است که به جای تعطیلی کامل، از تدابیر مانند رعایت پروتکلهای بهداشتی، محدودسازی فعالیتهای خارج از مدرسه، مدیریت ورود و خروج دانشآموزان و دیگر اقدامات پیشگیرانه کمک گرفته شود.
تجربه ۱۱ کشور در مدیریت تعطیلی مدارس
محبی با اشاره به بررسی تطبیقی تجربیات ۱۱ کشور در این گزارش افزود: در این کشورها، نهادهای تخصصی مانند وزارت بهداشت، سازمانهای محیط زیست و هواشناسی و مراجع امنیتی، دادهها و هشدارهای تخصصی را ارائه میدهند، اما تصمیمگیری نهایی درباره تعطیلی مدارس عمدتاً در حیطه نهادهای آموزشی قرار دارد.
به گفته وی، ایران نیز باید با ادغام دادهها و نظرهای تخصصی از دستگاههای مختلف، مکانیزم تصمیمگیری نهایی را در چارچوب پروتکلهای مشخص و از پیش تعیینشده تنظیم کند.
وی تأکید کرد: تجارب کشورهای مختلف نشان میدهد که در مواقع بحرانی، هدف باید بر روی تداوم آموزش و بهرهگیری از راهکارهایی مانند آموزش ترکیبی، آموزش غیرحضوری و محدودسازی فعالیتهای خاص متمرکز باشد و تعطیلی کامل مدارس تنها در مواقع ضروری باید اتفاق بیفتد.
محبی تصریح کرد: هدف این است که به جای آن که مدرسه و نظام آموزشی بخشی از بحران یا منشأ آن تلقی شوند، تداوم آموزش به عنوان یک اصل کلیدی مدنظر قرار گیرد و برای شرایط مختلف، تدابیر جایگزین از پیش طراحی و آمادهسازی شود.
دیدگاه اعضای کمیسیون درباره پیامدهای تعطیلی و تداوم آموزش
در ادامه جلسه، اعضای کمیسیون تخصصی آموزش شورای عالی عتف نظرات و ملاحظات خود را در مورد ابعاد مختلف موضوع مطرح کردند.
ایمانی بر لزوم بررسی آثار اقتصادی تعطیلیهای گسترده تأکید کرد و خواستار مطالعه تأثیر این تعطیلیها بر تولید، هزینههای اقتصادی و متغیرهایی مانند سطح عمومی قیمتها شد.
وی همچنین بر ضرورت آگاهسازی افکار عمومی از نتایج مطالعات و بهرهگیری از ظرفیت رسانه ملی برای ایجاد درک مشترک درباره آثار تعطیلی مدارس تأکید کرد و هماهنگی میان تصمیمات مرتبط با مدارس و دانشگاهها را ضروری دانست.
چنگیز نیز با یادآوری الزامات قانونی مربوط به آلودگی هوا، بر اهمیت توجه به قانون هوای پاک و آییننامههای اجرایی آن در هرگونه تغییر در آستانهها و سازوکار تصمیمگیری تأکید کرد.
وی همچنین با تشریح سطوح مختلف شاخص کیفیت هوا، بر لزوم توجه به نوع آلاینده، منشأ آن، شرایط جوی و ماندگاری آلایندهها در فرآیند اتخاذ تصمیمات تأکید کرد و وجود سازوکاری کارشناسی برای بررسی شرایط و ارائه پیشنهادهای تخصصی را ضروری دانست.
چنگیز همچنین بر اهمیت اجرای اقدامات پیشگیرانه و نقش نهاد آموزشی در ترویج فرهنگ حفاظت از محیط زیست تأکید کرد.
در ادامه، جوادیپور با اشاره به شرایط آموزش عالی در آغاز سال تحصیلی جدید اعلام کرد: آموزش در دانشگاهها از هفته آینده به صورت حضوری آغاز خواهد شد و در عین حال، امکان بهرهگیری محدود از آموزش ترکیبی در مناطقی که زیرساختهای لازم را دارند، با تصویب کمیته استانی فراهم آمده است.
وی آمادگی آموزش عالی برای همکاری در تدوین سیاستها و پروتکلهای مرتبط با تداوم آموزش در شرایط بحرانی را اعلام کرد.
طاهرینیا نیز گزارشی که ارائهشده را نمونهای از پژوهش عملیاتی و کارآمد در سیاستگذاری دانست و بر لزوم توجه به تفاوت شرایط کشورها در مطالعات تطبیقی تأکید کرد.
وی فراهمسازی الزامات اجرای سیاستهای جدید، از جمله ایجاد محیط آموزشی سالم و زیرساختهای مورد نیاز و همچنین سنجش آثار اقتصادی تعطیلی در حوزه آموزش عالی را مورد تأکید قرار داد و ادامه مسیر پژوهشی و تبیین نتایج برای مدیران و عموم جامعه را خواستار شد.
امیری نیز بر ضرورت مشارکت ذینفعان در فرآیند تصمیمگیری تأکید کرد و پیشنهاد داد: وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز با در نظر گرفتن آثار تعطیلی مدارس بر خانوادهها و تأثیر آن بر اشتغال والدین، کارایی نیروی کار و وضعیت مراکز آموزش فنی و حرفهای، در این فرآیند دخالت داشته باشد.
سلیمانی نیز بر اهمیت رویکرد کلان و چندبعدی به این مسئله تأکید کرد و خواستار شناسایی دقیق عوامل مؤثر بر بحرانهایی همچون آلودگی هوا، ناترازی انرژی و شیوع بیماریهای واگیردار و تعیین سهم هر واحد در تقویت یا تشدید آن شد.
وی همچنین بر ضرورت استفاده بهینه از دادههای داخلی برای ارزیابی آثار تعطیلی مدارس و آموزش مجازی و توجه به تفاوت میان آموزشهای نظری و مهارتی تأکید کرد و ایجاد زیرساختهای لازم برای برگزاری همزمان آموزش حضوری و غیرحضوری را ضروری دانست.
ظهور نیز با تأکید بر اهمیت گزارش ارائهشده، پیشنهاد نمود: میزان تعطیلیهای غیرضروری یا قابل اجتناب بهطور خاص بررسی شود و در کنار مطالعات بینالمللی، شواهد و مطالعات داخلی بیشتری برای تحلیل آثار تعطیلی مدارس مورد توجه قرار گیرد.
وی همچنین بر ضرورت نظرخواهی از دانشگاهها پیش از اتخاذ تصمیم در خصوص آموزش عالی و طرح موضوع در نشست رؤسای دانشگاههای وزارت علوم و وزارت بهداشت تأکید کرد.
موسوی نیز بر ضرورت طراحی نظام تصمیمگیری مبتنی بر شاخصهای روشن تأکید کرد و پیشنهاد داد: بهجای تمرکز صرف بر تعیین یک نهاد تصمیمگیر، مسئولیتها و اختیارات سطوح مختلف بر اساس شاخصهای از پیش تعیینشده مشخص شود.
وی همچنین بر لزوم تقویت زیرساختهای آموزشی ترکیبی و مجازی و توجه به توانمندسازی معلمان برای بهرهمندی از این امکانات تأکید کرد.
تورانی نیز این گزارش را نمونهای از پژوهش هدایتکننده به سیاستگذاری دانست و با تأکید بر لزوم تداوم آموزش، نسبت به عادیسازی تعطیلی، دورکاری و آموزش غیرحضوری ابراز نگرانی کرد.
وی همچنین بر اهمیت فرهنگسازی برای بازگشت به یادگیری حضوری و اتخاذ روشهای متنوع متناسب با شرایط مناطق مختلف و توجه به آثار اجتماعی استمرار فعالیت مدارس و دانشگاهها تأکید کرد.
تأکید کمیسیون بر تداوم آموزش و مدیریت مبتنی بر داده
در پایان این جلسه، اعضای کمیسیون بر اهمیت تداوم آموزش به عنوان یک اصل، اتخاذ تصمیماتی بر اساس داده و معیارهای مشخص، تدوین پروتکلهای ملی برای مواجهه با شرایط بحرانی، تقویت زیرساختهای آموزش ترکیبی و غیرحضوری، همکاری نهادهای تخصصی و ذینفعان و توجه به الزامات اجرایی تأکید کردند.
بدین ترتیب، مدیریت شرایط بحرانی در نظام آموزشی نیازمند مکانیزمی است که ضمن توجه به الزامات سلامت و ایمنی و شرایط محیطی، توانایی تداوم فرآیند آموزشی و کاستن از تبعات آموزشی، اقتصادی و اجتماعی ناشی از تعطیلی مدارس و دانشگاهها را فراهم کند.
انتهای پیام
نظرات کاربران