بر اساس گزارش خبرگزاری خبرآنلاین و به نقل از زومیت، فسیلهای یافتشده در جبل ایرهود بهعنوان مهمترین شواهد تکامل مراحل اولیه انسان خردمند (Homo sapiens) شناخته میشوند. اولین اکتشاف قابل توجه در این مکان به سال ۱۹۶۱ بازمیگردد که کارگران معدن در مراکش جمجمهای انسانی را کشف کردند که بعدها با نام «ایرهود ۱» شناخته شد.
در ابتدا، محققان بر این باور بودند که این فسیل متعلق به نوعی از نئاندرتالهای آفریقایی بوده و عمر آن به حدود ۴۰ هزار سال میرسد. اما با کشف بیشتر بقایا و ابزارهای سنگی در دهههای بعد، این نظر دستخوش تغییر گردید.
تحقیقات انجامشده در سال ۲۰۱۷ نشان داد، فسیلهای جبل ایرهود به انسان خردمند تعلق داشته و عمر این محوطه حدود ۳۱۵ هزار سال تخمین زده شده است. این کشف، زمان ظهور گونه ما را به میزان قابل توجهی عقبتر از تخمینهای پیشین منتقل میکند.
چهرهای مشابه انسان امروزی با ساختاری متفاوت
برای بازسازی چهره این انسان باستانی، پژوهشگران بقایای چند انسان مختلف را ترکیب کردند. بخش عمدهای از جمجمه به فسیل ایرهود ۱ تعلق داشت، در حالی که فک پایین از فسیل ایرهود ۱۱ و تعدادی دندان نیز از فسیلهای ایرهود ۱۰، ۲۱ و ۲۲ به این مدل افزوده شدند.
حجم فضای داخلی جمجمه تخمین زده شده حدود ۱۲۳۰ سانتیمتر مکعب بود؛ حجمی تقریباً معادل با مغز یک مرد بالغ امروزی. اما شباهت در حجم به این معنی نیست که شکل مغز یکسان است و جمجمه انسانهای ایرهود همچنان ویژگیهایی متفاوت با انسان امروزی دارد.
یکی از جنبههای بارز در این فسیلها، ترکیب ویژگیهای پیشرفته و ابتدایی است. شکل صورت و دندانها تا حد زیادی شبیه انسانهای کنونی به نظر میرسند، اما جمجمه به طور کلی کشیدهتر بوده و بخش محافظ مغز با ساختار جمجمه انسانهای امروزی اختلافاتی دارد.
بعد از این مراحل، پژوهشگران مدل سهبعدی جمجمه را با یک مدل دیجیتال صورت انسان معاصر ترکیب کردند و چهره را مطابق با ابعاد جمجمه باستانی تغییر دادند. به این طریق، ضخامت تقریبی بافت نرم در نواحی مختلف صورت تخمین زده شد و در نهایت چهره احتمالی این انسان باستانی به تصویر کشیده شد.
آیا چهره بازسازیشده واقعیت دارد؟
محققان دو نسخه از چهره این انسان را ارائه کردهاند. نسخه اول بدون مو، ریش و رنگ پوست ساخته شده، که بیشتر بر اساس دادههای جمجمه تخمینزده شده است.
در نسخه دوم، جزئیاتی مانند رنگ پوست، مو و ریش به مدل افزوده شده است که این عناصر قابلیت شناسایی مستقیم از فسیل را ندارند و بیشتر جنبه هنری و فرضی دارند.
علاوه بر این، چهره بازسازیشده به هیچ عنوان متعلق به یک فرد خاص نیست؛ زیرا جمجمه استفادهشده، ترکیبی از بقایای چند انسان مختلف است. همچنین، اطلاعات مستقیمی از بافت نرم صورت انسانهای ایرهود قابل دستیابی نیست.
بنابراین، پژوهشگران تأکید دارند که نباید این تصویر را بهعنوان یک «عکس» دقیق از نخستین انسانهای خردمند در نظر گرفت. این مدل در واقع یک بازسازی علمی تقریبی است که با استفاده از دادههای فسیلی، مدلسازی سهبعدی و اطلاعات مرتبط با کالبدشناسی انسان معاصر طراحی شده است.
با وجود محدودیتهایی که در این زمینه وجود دارد، بازسازی جدید میتواند تصویری ملموستر از انسانهایی را ارائه دهد که بیش از ۳۰۰ هزار سال پیش در آفریقا زندگی میکردند و در مراحل ابتدایی تاریخ تکاملی انسان خردمند قرار داشتند.
این پژوهش در نشریه Heritage منتشر شده است.
۲۲۷۲۲۷
نظرات کاربران