به نقل از ایلنا، احمد شریف چودری، گفتگوی عمومی ارتش پاکستان، بیان داشت که اسلامآباد هر گام لازم را برای حمایت از عربستان برداشته و بر تعهد بدون قید و شرط خود به ریاض تأکید کرد. وی اظهار داشت که پاکستان علاوه بر حمایت دیپلماتیک، در عرصههای عملی نیز در کنار عربستان قرار دارد و در صورت لزوم، تا حد نهایی اقدام خواهد کرد.
در همین راستا، حامد فارس، متخصص در زمینه روابط بینالملل، در مصاحبهای با «روسیا الیوم» عنوان کرد که اهمیت این اعلامیه بیش از هر چیز به زمانی که بیان شده برمیگردد؛ چرا که این اظهارات پس از افزایش تهدیدهای انصارالله علیه عربستان و نزدیک شدن یک پهپاد به محدوده مکه مطرح شده است. به عقیده او، exacerbation of the threat to sacred sites raises Islamabad's deterrent message and indicates Pakistan's intention to counter any potential aggression against Saudi Arabia with extensive security considerations.
این موضع را همچنین میتوان در چارچوب توافق دفاعی سه جانبه عربستان، ترکیه و پاکستان مورد بررسی قرار داد؛ توافقی که در تاریخ ۷ اوت گذشته در مکه به امضا رسید و طبق آن، حمله به یکی از این کشورها به معنای حمله به کل سه طرف خواهد بود. این توافق عملاً میتواند یک لایه تازه به ساختار امنیتی منطقه بیفزاید؛ زیرا تهدید علیه عربستان را از سطح یک تقابل دوجانبه فراتر برده و دیگر قدرتهای نظامی نیز به محاسبات بازدارندگی ریاض وارد میکند.
فارس باور دارد که نقش محتمل پاکستان در این زمینه، در مراحل ابتدایی بیشتر حالت دفاعی خواهد داشت و بر حفاظت از سرزمین عربستان، تأسیسات حساس، حریم هوایی و مکانهای مقدس تمرکز میکند، نه ورود مستقیم به عملیات نظامی در یمن. این تمایز میتواند در پیشگیری از گسترش دامنه درگیریها اهمیت بسزایی داشته باشد.
از سوی دیگر، ورود پاکستان به این معادله ممکن است محاسبات انصارالله را نیز تغییر دهد. اگر حمایت اسلامآباد از سطح یک موضع سیاسی فراتر رفته و شامل استقرار یا مشارکت واقعی نیروها و تجهیزات دفاعی شود، هرگونه حمله به زیرساختهای عربستان ممکن است با واکنشی چند بعدی مواجه گردد. با این حال، میزان تأثیرگذاری این عامل به دامنه واقعی تعهد پاکستان و نحوه تفسیر طرفین از مفاد توافق دفاعی بستگی دارد.
در عین حال، اسلامآباد ناچار است تا بین تعهداتش نسبت به عربستان و روابطش با ایران تعادلی برقرار کند. کانالهای ارتباطی میان تهران و اسلامآباد همچنان برقرار است و لذا تأکید پاکستان بر ماهیت دفاعی حضور احتمالی خود میتواند تلاشی برای جلوگیری از تبدیل این تعهد امنیتی به رویارویی مستقیم با ایران باشد.
ورود پاکستان به معادلات امنیتی عربستان از آن رو بیش از پیش اهمیت دارد که این کشور یک قدرت هستهای و یکی از عوامل نظامی کلیدی در آسیا به شمار میرود. در چنین شرایطی، تهدید علیه عربستان دیگر تنها در قالب مناسبات ریاض و انصارالله تعریف نمیشود و میتواند به مسئلهای مرتبط با امنیت کل منطقه تبدیل گردد؛ موضوعی که بهطور بالقوه محاسبات ایران، ترکیه، پاکستان و دیگر بازیگران منطقهای را تحت تأثیر قرار خواهد داد.
این تغییرات از دیدگاه چین نیز دارای اهمیت است. گسترش نقش پاکستان در تأمین امنیت عربستان، بهطور غیرمستقیم با منافع پکن در زمینه انرژی، تجارت و مسیرهای ترانزیتی منطقه همخوانی دارد، هرچند که نافی حضور نظامی مستقیم چین در این معادله نیست. از این رو، پکن با یک موازنه حساس روبهرو است: از یک سو، ثبات امنیتی عربستان برای منافع اقتصادی چین ضروری است و از سوی دیگر، تشدید تنشها میان ریاض و تهران میتواند فرایند تنشزدایی میان دو کشور که در سال ۲۰۲۳ به میانجیگری چین انجام شده است را تحت فشار قرار دهد.
به طور کلی، رشد تعهد دفاعی پاکستان به عنوان نشانهای از تغییر در معادلات امنیتی پیرامون عربستان به حساب میآید؛ معادلاتی که اکنون بهطور فزایندهای بین خلیج فارس، دریای سرخ و جنوب آسیا پیوند میخورند. سوال اصلی این است که آیا این تعهد در چهارچوب بازدارندگی و دفاع از خاک عربستان باقی خواهد ماند، یا در صورت تشدید حملات، به مشارکت عملیتر پاکستان در درگیریهای منطقهای منجر خواهد شد.
نظرات کاربران