طبق گزارشات ایسنا، سنگ‌آهن به‌عنوان منبع اساسی و ضروری برای صنایع بالادستی و پایین‌دستی فولاد، در سال ۱۴۰۴ با دوره‌ای از نوسانات روبه‌رو شده است که به دلیل کاهش تناژ و تغییرات در مناطق جغرافیایی تولید رخ داده است.

بر اساس جدیدترین آمارهای منتشرشده توسط وزارت صمت در خصوص استخراج سالانه سنگ‌آهن، که بر مبنای سنجه‌های اجرایی برنامه هفتم توسعه استخراج گردیده، حجم تولید این ماده معدنی استراتژیک از ۱۲۷ میلیون و ۳۷۶ هزار تن در سال ۱۴۰۳ به ۱۱۵ میلیون و ۵۳۷ هزار تن در سال ۱۴۰۴ کاهش داشته است. این کاهش ۹ درصدی، معادل کاهش خالص ۱۱ میلیون و ۸۳۹ هزار تن سنگ‌آهن خام می‌باشد که مسلماً تأثیر قابل توجهی بر زنجیره تأمین خوراک کارخانجات کنسانتره، گندله و احیای مستقیم خواهد گذاشت.

بررسی دقیق این آمارها حاکی از این است که افت نزدیک به ۱۲ میلیون تنی استخراج در سال ۱۴۰۴ به‌طور فراگیر و در تمامی استان‌ها مشاهده نشده، بلکه به‌نظر می‌رسد که کانون اصلی این مشکل در استان خراسان رضوی و ناحیه معدنی بزرگ سنگان قرار داشته باشد. به‌طوری‌که استخراج سنگ‌آهن در این استان از ۳۳ میلیون و ۳۴۴ هزار تن در سال ۱۴۰۳ به ۲۱ میلیون و ۹۳۲ هزار تن در سال ۱۴۰۴ با کاهشی چشمگیر ۳۴ درصدی رسیده است.

این افت بیش از ۱۱.۴ میلیون تنی در خراسان رضوی، به‌تنهایی بیش از ۹۰ درصد از کل کاهشی که در استخراج سنگ‌آهن کشور در سال ۱۴۰۴ مشاهده شده، رقم زده است؛ این وضعیت به ریشه مشکلات ساختاری برمی‌گردد که شامل محدودیت‌های شدید در تأمین انرژی (برق و گاز در فصول اوج مصرف)، فرسودگی وسایل سنگین معدنی و افت عیار در برخی بخش‌ها است و نیازمند بازنگری اساسی در مدل‌های لجستیک و توسعه‌ای شرق کشور می‌باشد.

کرمان و یزد در صدر استخراج سنگ‌آهن

با کاهش بی‌سابقه استخراج در خراسان رضوی، توازن تولید در صدر جدول تولیدکنندگان دستخوش تغییراتی شده و استان کرمان با ثبت رشدی ۲.۳ درصدی و افزایش حجم استخراج به ۳۹ میلیون و ۲۲۱ هزار و ۱۶۰ تن، بار دیگر مقام بزرگ‌ترین قطب استخراج سنگ‌آهن ایران را به خود اختصاص داده است و تقریباً ۳۴ درصد از کل تولید سنگ‌آهن کشور را به عهده دارد.

در مقام دوم، استان یزد با استخراج ۳۸ میلیون و ۵۲۹ هزار تن و سهم ۳۳.۳ درصدی، علی‌رغم کاهشی جزئی معادل دو درصد نسبت به سال گذشته، عملکردی شبیه به کرمان ارائه داده است؛ لذا، دو استان کرمان و یزد در مجموع بیش از ۶۷ درصد و با احتساب خراسان رضوی، این سه قطب سنتی بیش از ۸۷ درصد از کل استخراج سنگ‌آهن ایران را در سال ۱۴۰۴ به خود اختصاص داده‌اند.

از طرف دیگر، استان کردستان با صادرات چهار میلیون و ۴۷۵ هزار تن (سهم ۳.۸ درصد)، کاهش ۱۲ درصدی را نسبت به رکورد ۵.۱ میلیون تنی سال ۱۴۰۳ تجربه کرده که نشان‌دهنده لزوم تسریع در اجرای برنامه‌های اکتشافی و بهبود زیرساخت‌های بهره‌برداری در غرب کشور است.

همچنین، در میان استان‌های با ظرفیت متوسط، استان ساحلی هرمزگان با جهش ۳۱ درصدی از ۱.۹ میلیون تن به دو میلیون و ۵۷۲ هزار تن رشد یافته و سهم آن از کل تولید کشوری به ۲.۲ درصد رسیده که این موفقیت می‌تواند با هدف‌گذاری ملی در استقرار صنایع فولادی در حاشیه خلیج‌فارس و کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل مرتبط باشد.

استان مرکزی نیز با افزایش ظرفیت واحدهای فعال، رشدی ۱۱ درصدی داشته و حجم استخراج خود را به دو میلیون و ۲۲۳ هزار تن رسانده است. پس از آن، استان‌های اصفهان (با دو میلیون تن)، همدان (با ۱.۴ میلیون تن) و زنجان (با ۱.۱ میلیون تن) موفق شدند روند مثبتی را حفظ کرده و بخشی از نیاز کارخانجات فولادسازی منطقه‌ای را تأمین نمایند.

چشم‌انداز و الزامات سیاست‌گذاری در بخش بالادستی

با توجه به ظرفیت‌های ایجادشده در مراحل بعدی زنجیره فولاد جهت تحقق هدف‌گذاری ۵۵ میلیون تن فولاد خام، پایداری و افزایش متوسط استخراج سالانه سنگ‌آهن به مرزهای بالای ۱۳۰ تا ۱۴۰ میلیون تن، به‌عنوان پیش‌شرطی بحرانی و غیرقابل اجتناب مطرح است که بدون حل مشکلات انباشته در بخش معدن، محقق نخواهد شد.

برای مشاهده داده‌های مربوط به استخراج سالانه سنگ آهن کلیک کنید.

انتهای پیام