باشگاه خبرنگاران جوان؛ محبوبه‌کباری - سهیل معمارباشی در میز اقتصاد اعلام کرد: در سال ۱۳۹۳ تعداد ۳۴۲ هزار دستگاه خودرو از چرخه خارج شدند که به‌عنوان یک رکورد در آن زمان محسوب می‌شد، اما اکنون این رکورد در سال ۱۴۰۳ شکسته شده و تعداد خودروهای اسقاطی به حدود ۳۴۹ هزار دستگاه افزایش یافته است.
معمارباشی خاطرنشان کرد: نکته حائز اهمیت این است که تعداد خودروهای اسقاط‌شده با درخواست برای دریافت گواهی اسقاط برابر نیست؛ مراکز در زمان خروج خودروهای قدیمی از چرخه، گواهی اسقاط دریافت می‌کنند که به‌طور رسمی در سیستم نوسازی ناوگان ثبت می‌گردد، همچنین تقاضا برای استفاده از این گواهی‌ها نیز باید در بازار وجود داشته باشد.
او ادامه داد: طبق قوانین موجود، گواهی‌های اسقاط عمدتاً در فرایند تولید یا واردات خودرو به کار گرفته می‌شوند. در سال ۱۴۰۳، مجموع تولید و واردات خودرو توانست حدود ۲۱۰ هزار گواهی اسقاط را شامل شود، در حالی که برای نزدیک به ۳۴۰ هزار خودروی اسقاط شده، گواهی تولید شده بود؛ بنابراین تقریباً ۱۳۰ هزار گواهی اسقاط به سال ۱۴۰۴ منتقل شد.
اختصاص سه گواهی اسقاط برای هر خودروی فرسوده
معاون حمل‌ونقل ایدرو در مورد نحوه تخصیص گواهی اسقاط به خودروهای فرسوده توضیح داد: هم‌اکنون به‌واسطه اصلاح در آیین‌نامه، به ازای هر خودروی فرسوده، سه گواهی اسقاط به آن اختصاص می‌یابد، در حالی که پیش از این تغییر، تعداد گواهی‌ها بر اساس سال تولید خودرو متفاوت بود.
او ارزش هر گواهی اسقاط را حدود ۶۰ میلیون تومان مطرح کرد و گفت: بنابراین، ارزش سه گواهی برای یک خودروی فرسوده تقریباً به ۱۸۰ میلیون تومان می‌رسد.
معمارباشی افزود: مالکان خودروهای فرسوده می‌توانند در طرح‌های جایگزینی که توسط خودروسازان ارائه می‌شود، شرکت کنند یا خودرو را به‌صورت نقدی اسقاط نمایند. در طرح‌های جایگزینی، مالک با ثبت‌نام در طرح‌های اعلام‌شده از سوی خودروساز، گواهی‌های اسقاط خود را در حساب خودروساز ذخیره می‌کند و این موضوع در فرآیند شماره‌گذاری لحاظ می‌شود.
تغییر نسبت اسقاط به شماره‌گذاری خودرو
وی در خصوص میزان گواهی اسقاط لازم برای شماره‌گذاری خودروها نیز توضیح داد: این میزان تحت تأثیر نوع، درصد تولید داخل، وارداتی بودن و مشخصات دیگر خودرو قرار دارد.
معاون حمل‌ونقل ایدرو تأکید کرد: در آیین‌نامه قبلی به ازای شماره‌گذاری هر ۱۲ خودروی سواری، یک خودروی فرسوده از چرخه خارج می‌شد، اما با تغییرات جدید، این نسبت به یک خودروی فرسوده به ازای هر چهار خودروی شماره‌گذاری‌شده تغییر یافت.
وی افزود: این نسبت میان انواع خودروها متفاوت است و در خودروهای وارداتی نیز عواملی همچون قیمت خودرو، به‌خصوص کمتر یا بیشتر بودن آن از ۱۵ هزار دلار، و مصرف سوخت بر میزان گواهی اسقاط نیازمند برای شماره‌گذاری اثرگذار است.
فعالیت ۲۲۶ مرکز اسقاط با ۲۰ درصد ظرفیت
در ادامه برنامه، حسین کریمیان رئیس انجمن مراکز اسقاط خودرو به شرایط موجود در این بخش اشاره کرد و گفت: در حال حاضر ۲۲۶ مرکز اسقاط در تمامی نقاط کشور مشغول به فعالیت هستند که تحت نظارت وزارت صمت و به‌خصوص سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران فعالیت می‌کنند.
او افزود: مجموع ظرفیت این مراکز به‌صورت سالانه حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار دستگاه خودرو است، با این حال، در شرایط کنونی، این مراکز تنها با حدود ۲۰ درصد ظرفیت خود در حال کار هستند.
کریمیان یکی از چالش‌های اصلی این صنعت را کمبود تقاضا برای گواهی‌های اسقاط دانست و توضیح داد: در حالی که سرمایه‌گذاری‌های لازم در مراکز اسقاط انجام شده، بخشی از این سرمایه به دلیل عدم وجود بازار مصرف کافی برای گواهی‌های اسقاط، عملاً بدون استفاده باقی مانده است.
این فعال حوزه اسقاط خودرو به صدور مجوزهای جدید برای مراکز اشاره و خاطرنشان کرد: در شرایطی که ظرفیت فعلی کشور به‌طور کامل استفاده نمی‌شود، صدور مجوزهای جدید ممکن است به افزایش سرمایه‌های دپو شده و کاهش سطح بهره‌وری سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده منجر شود.
وی همچنین به قانون ساماندهی صنعت خودرو اشاره کرد و گفت: این قانون در سال ۱۴۰۰ به تصویب رسید، اما آیین‌نامه اجرایی آن در سال ۱۴۰۲ تصویب و در سال ۱۴۰۳ ابلاغ گردید. افزایش قابل توجه تعداد خودروهای اسقاط در سال ۱۴۰۳ نیز تا حد زیادی به دلیل اجرای این آیین‌نامه بوده است.
مراجعه محدود مردم برای اسقاط خودروهای فرسوده
نماینده مراکز اسقاط درباره تعداد مراجعه مالکان خودروهای فرسوده توضیح داد: به خاطر پایین بودن قیمت خودروهای فرسوده، مراجعه مالکان برای اسقاط در سطح انتظار قرار ندارد و مراکز هم در حال حاضر ظرفیت کافی برای خرید خودروهای بیشتر را ندارند.
او اظهار داشت: مراکز اسقاط آمادگی خرید خودروهای فرسوده را دارند، با این حال مشکل اصلی، نبود بازار مصرف کافی برای گواهی‌های اسقاط و خواب سرمایه است؛ لذا مراکز تنها به میزان نیاز موجود کشور اقدام به خرید و اسقاط خودرو می‌کنند.
وی در مورد مبلغی که به مالکان خودروهای فرسوده پرداخت می‌شود گفت: ارزش سه گواهی اسقاط حدود ۱۸۰ میلیون تومان است و مراکز باید حداقل ۱۷۰ میلیون تومان برای یک خودروی فرسوده پرداخت کنند. در برخی موارد نیز با توجه به کیفیت و وضعیت خودرو، مبلغ پرداختی ممکن است بیشتر از ۱۸۰ میلیون تومان باشد.
وی تأکید کرد: در صورتی که مبلغ پرداختی برای خودرویی که سه گواهی اسقاط دریافت می‌کند، کمتر از ۱۷۰ میلیون تومان باشد، این عمل تخلف به حساب می‌آید.
قیمت گواهی اسقاط بر اساس عرضه و تقاضا تعیین می‌شود
معمارباشی درباره شیوه تعیین قیمت گواهی‌های اسقاط گفت: بر مبنای وظایف برنامه هفتم توسعه، وزارت صمت در روند قیمت‌گذاری گواهی‌های اسقاط نقشی ندارد.
او افزود: قیمت گواهی اسقاط توسط انجمن مربوطه و بر اساس شرایط موجود در بازار عرضه و تقاضا تعیین و به‌عنوان مبنای قیمت‌گذاری مورد استفاده قرار می‌گیرد.
معاون حمل‌ونقل ایدرو تأکید کرد: سازمان حمایت نیز در تعیین قیمت گواهی اسقاط دخالتی ندارد و فقط در مواقع نیاز به طرح شکایات، مستندات و مدارک معامله و قیمت را مورد بررسی قرار خواهد داد.