به نقل از ایسنا، درخواست اتحادیه سراسری مرغداران گوشتی مبنی بر اینکه مرغ زنده نباید با قیمتی کمتر از ۲۰۰ هزار تومان عرضه شود، بار دیگر توجهات را به اختلاف زیاد میان قیمت تولید و قیمت فروش مرغ معطوف کرده است؛ اختلافی که در یک سو به نگرانیهای مرغداران از زیانهای مالی و افزایش هزینههای تولید و در سوی دیگر به نارضایتی مصرفکنندگان از قیمتهای بالا در بازار خردهفروشی دامن میزند. اتحادیه مذکور در بیانیهای از مرغداران سراسر کشور خواهش کرده بود از روز شنبه ۲۸ شهریورماه به منظور «کمک به افزایش تدریجی نرخها»، از فروش مرغ زنده در قیمت کمتر از ۲۰۰ هزار تومان خودداری کنند.
در این بیانیه به زیانهایی که مرغداران در ماههای اخیر متحمل شدهاند اشاره شده و تصریح گردیده که قیمت مرغ زنده حدود ۶۰ تا ۷۰ هزار تومان پایینتر از قیمت واقعی بوده است. همچنین تأکید شده که شرکت پشتیبانی امور دام قادر به خرید و ذخیرهسازی ۳۰ هزار تن مرغ است تا بتواند مازاد تولید را جمعآوری کند و به تعادل بازار کمک نماید.
قیمت مرغ در بازار به چه صورت است؟
افزایش قیمت مرغ زنده به سادگی به قیمت خردهفروشی منتقل نمیشود، زیرا هزینههای مربوط به کشتار، افت وزنی، حملونقل، بستهبندی و توزیع نیز در قیمت نهایی تأثیرگذارند. با این وجود، بالا رفتن قیمت ماده اولیه در ابتدای زنجیره، مصارفی را برای حلقههای بعدی بیشتر میکند و بدون وجود سیاستهای تکمیلی، این افزایش میتواند بر بازار مصرف نیز اثر بگذارد. بررسی میدانی خبرنگار ایسنا از بازار نشان میدهد که قیمت مرغ کاملاً تازه هماکنون بین ۲۸۰ تا ۳۴۰ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم تعیین شده است.
در حوزه قطعهبندی، قیمت هر کیلوگرم سینه مرغ بدون استخوان ممتاز ۶۵۲ هزار و ۵۱۴ تومان، فیله مرغ تازه ۴۳۳ هزار و ۵۱۹ تومان، سینه مرغ با استخوان ۵۸۵ هزار تومان، سینه مرغ بدون استخوان ۷۴۰ هزار تومان و فیله مرغ ۷۹۰ هزار تومان است. همچنین قیمت سنگدان مرغ ۷۸۵ هزار تومان، بال و کتف مرغ ۵۰۰ هزار و ۵۵۹ تومان، سینه مرغ ممتاز ۷۰۸ هزار تومان، بال مرغ ساده در بسته ۵۰۰ گرمی ۳۲۵ هزار تومان و ساق مرغ بدون پوست ۴۷۹ هزار تومان گزارش شده است.
این قیمتها بر اساس مشاهدات میدانی از اقلام عرضهشده در بازار تعیین شده و بسته به برند، نوع بستهبندی، کیفیت و محل عرضه ممکن است متفاوت باشد.
مرغداران از چه مسائلی نگراناند؟
حبیب اسداللهنژاد - مدیرعامل اتحادیه سراسری مرغداران گوشتی کشور - در گفتوگو با ایسنا، اعلام کرد که علیرغم اینکه قیمت برخی نهادهها مانند سویا و جوجه یکروزه در ماههای گذشته کاهش یافته، هزینههای دیگر تولید همچنان بالاست و نمیتوان با اطمینان گفت که هزینههای تولید مرغ کاهش یافته است. به عنوان مثال، قیمت سویا از حدود ۱۰۰ هزار تومان به تقریباً ۸۰ هزار تومان رسیده، اما در همین دوران قیمت ذرت حدود ۱۰ هزار تومان افزایش یافته است. با توجه به اینکه مصرف ذرت در جیره غذایی طیور تقریبا دو برابر سویا است، کاهش قیمت سویا همپوشانی پیدا کرده و به معنای واقعی تأثیری بر هزینه تولید نداشته است.
اسداللهنژاد تصریح کرد، قیمت جوجه یکروزه از حدود ۸۰ هزار تومان که وزارت جهاد کشاورزی مشخص کرده بود، به ۳۰ تا ۴۰ هزار تومان کاهش یافته است، اما در مقابل هزینههایی مانند سوخت، برق، واکسن، دارو و سایر مؤلفههای تولید همچنان روندی افزایشی داشته است.
وی در خصوص افزایش تعرفه برق واحدهای تولیدی یادآوری کرد که تقریباً تمامی مؤلفههای دیگر تولید با افزایش قیمت برخوردار بودهاند و بر اساس آنالیزهای انجامشده، قیمت تمامشده هر کیلوگرم مرغ در شرایط کنونی حدود ۲۴۵ تا ۲۵۰ هزار تومان است. تولیدکنندگان در حال حاضر مرغ را با قیمتهایی در حدود ۱۷۰ تا ۱۸۰ هزار تومان عرضه میکنند و در بعضی استانها قیمت فروش در حدود ۱۶۰ تا ۱۸۰ هزار تومان قرار دارد.
بنابراین، بر اساس اطلاعات ارائهشده از سوی او، مرغداران بابت هر کیلوگرم مرغ حدود ۶۰ تا ۷۰ هزار تومان زیان میکنند و خسارت روزانه این بخش در دو تا سه ماه گذشته بیش از ۵۰۰ تا ۶۰۰ میلیارد تومان برآورد شده است.
آیا در ماههای آینده مرغ کمبود خواهد داشت؟
با وجود ضرر و زیان تولیدکنندگان، اتحادیه مرغداران بر این باور است که در شرایط فعلی مشکلی از بابت کمبود مرغ در بازار وجود ندارد. اسداللهنژاد در این راستا اعلام کرد: حجم جوجهریزی انجام شده از نیاز واقعی کشور بالاتر است. بر اساس ارزیابیهای کارشناسی، مقدار جوجهریزی مورد نیاز کشور حدود ۱۱۵ تا ۱۲۰ میلیون قطعه در ماه است، در حالی که در شهریورماه حدود ۱۳۹ میلیون قطعه جوجهریزی شدهاست. لذا نگرانی از بابت کمبود مرغ وجود ندارد، اما تداوم زیان تولیدکنندگان میتواند بر تداوم تولید در ماههای آتی تأثیر بگذارد.
مدیرعامل اتحادیه سراسری مرغداران گوشتی هشدار داد: اگر تناسب نداشتن میان قیمت تمامشده و قیمت فروش ادامه پیدا کند و مرغداران به خسارات سنگینی دچار شوند، ممکن است برخی از تولیدکنندگان از چرخه تولید خارج شوند و این امر میتواند به وجهه تولید کشور در دو تا سه ماه آینده آسیب برساند.
چرا افزایش قیمت مرغ زنده لزوماً به معنای افزایش مشابهی در بازار نیست؟
قیمت مرغ زنده تنها یکی از مولفهها در تعیین قیمت نهایی مرغ برای مصرفکننده است. پس از فروش مرغ زنده، هزینههایی چون کشتار، افت وزنی، حملونقل، بستهبندی، نگهداری و توزیع به آن افزوده میشود. لذا حتی اگر قیمت مرغ زنده نیز افزایش یابد، نمیتوان انتظار داشت که قیمت خردهفروشی به همان اندازه بالا برود. با این حال، هر گونه افزایش در ابتدای زنجیره میتواند هزینه تأمین برای حلقههای بعدی را زیاد کند و نهایتاً بر بازار مصرف اثرات افزایشی داشته باشد. این موضوع به خصوص در شرایطی حائز اهمیت است که مرغ به عنوان یکی از منابع اصلی تأمین پروتئین خانوار و جایگزینی برای گوشت قرمز تلقی میشود.
سهم پروتئین در هزینههای خانوار
اطلاعات آماری مرکز آمار ایران نشان میدهد که متوسط سرانه مصرف محصولات پروتئینی شامل گوشت قرمز، گوشت سفید و فرآوردههای پروتئینی از حدود ۸۹ کیلوگرم در سال ۱۳۹۵ به حدود ۷۰ کیلوگرم در سال ۱۴۰۱ کاهش یافته است. در سال ۱۴۰۲ این رقم به حدود ۷۵ کیلوگرم رسید که همچنان حدود ۱۴ کیلوگرم کمتر از سال ۱۳۹۵ میباشد. نتایج طرح هزینه و درآمد خانوار مرکز آمار برای سال ۱۴۰۳ نیز نشان میدهد که گروه گوشت حدود ۲۴ درصد از هزینههای خوراکی خانوار را به خود اختصاص داده است.
در چنین شرایطی، افزایش قیمت مرغ میتواند بر قدرت خرید خانوار و میزان مصرف محصولات پروتئینی تأثیر مثبتی بگذارد؛ امری که اهمیت سیاستگذاری همزمان برای تولید و مصرف را بیشتر میسازد.
آیا حمایت از تولید باید از جیب مصرفکننده باشد؟
ضرر تولیدکنندگان و فروش محصول با قیمتی زیر هزینه تمامشده، در بلندمدت میتواند بر تداوم تولید اثر بگذارد و بر این اساس، اصلاح وضعیت اقتصادی تولید امری حیاتی است. اما نحوه جبران این شکاف نیز حائز اهمیت است. اگر اصلاح قیمت تولید تنها از طریق افزایش قیمت مرغ زنده انجام شود و این افزایش به زنجیره تأمین منتقل گردد، بخشی از هزینههای حمایت از تولیدکننده در نهایت به دوش مصرفکننده خواهد افتاد. از سوی دیگر، نگهداشتن قیمت فروش در شرایطی که هزینه تولید بالاتر از قیمت بازار است نیز میتواند به تداوم زیان تولیدکنندگان و کاهش تمایل آنها به فعالیت منجر شود.
در نتیجه، مسأله بازار مرغ تنها به تعیین یک قیمت برای تولیدکننده یا مصرفکننده محدود نمیشود و سیاستگذاران باید توازن مناسبی میان استمرار تولید، کنترل هزینههای تولید و قدرت خرید خانوار ایجاد نمایند.
راهکار مرغداران برای کاهش هزینههای تولید چیست؟
اسداللهنژاد در اشاره به تأثیر سیاستهای دولتی بر هزینه تولید گفت: دولت نمیتواند از یک سو هزینههای تولید و تعرفه خدماتی مانند انرژی را افزایش دهد و از سوی دیگر انتظار داشته باشد که قیمت محصول نهایی ثابت بماند. مرغ هم کالایی استراتژیک و هم محصولی با حساسیت بالا در سبد خرید خانوار است؛ بنابراین سیاستگذاریها باید به گونهای تنظیم شود که هزینه تمامشده این محصول به حداقل برسد.
مدیرعامل اتحادیه سراسری مرغداران گوشتی همچنین به ارائه تسهیلات با نرخ پایین به عنوان یکی از روشهای حمایت از تولیداشاره کرد و افزود: دولت میتواند از محل درآمدهای حاصله از حذف ارز ترجیحی، تسهیلات ارزانقیمت برای تولیدکنندگان فراهم کند؛ به منظور تأمین سرمایه در گردش و همچنین نوسازی و بهبود واحدهای مرغداری. نوسازی واحدها میتواند به افزایش بهرهوری، بهبود شاخصهای تولید و کاهش ضریب تبدیل منجر شود و در نهایت به کاهش هزینه تمامشده تولید منجر گردد.
ظرفیت صادرات در مقابل نگرانی از کاهش تولید
اسداللهنژاد همچنین به ظرفیت تولید و صادرات مرغ در کشور اشاره کرد و گفت: ایران ظرفیت صادرات حدود یک میلیون تن مرغ در سال را دارد و باید اطمینان حاصل شود که وضعیت به گونهای پیش نرود که به جای بهرهبرداری از این ظرفیت، در آینده ناچار به واردات مرغ از کشورهای دیگر شویم.
وی همچنین در مورد قیمت جاری مرغ در بازار توضیح داد: با توجه به اینکه قیمت حال حاضر زیر هزینه تمامشده تولید است، پیشبینی میشود که قیمت مرغ در آینده نزدیک نسبت به ارقام کنونی افزایش یابد. به همین سبب مصرفکنندگان میتوانند در وضعیت کنونی خریدهای ضروری خود را انجام دهند.
مسألهای فراتر از قیمت مرغ
بازار مرغ هماکنون در وضعیتی قرار دارد که از یک طرف تولیدکنندگان از فروش محصولات با قیمتی پایینتر از هزینه تمامشده و ضرر مالی زیاد گلایهمندند و از سوی دیگر، افزایش قیمت در مبدا میتواند بار مالی بیشتری را بر دوش مصرفکننده بگذارد. در این زمان، کمبود مرغ در بازار مسئلهای مطرح نیست و میزان جوجهریزی نیز بالاتر از نیاز برآوردشده اعلام گردیده است؛ بنابراین چالش اصلی ایجاد تعادل میان قیمت اقتصادی تولید و قدرت خرید مصرفکننده است. راهکارهایی مانند خرید و ذخیرهسازی مازاد، کنترل هزینههای تولید، تثبیت هزینه خدمات، ارائه تسهیلات ارزانقیمت و افزایش بهرهوری میتواند در کنار سیاست قیمتگذاری و اقدامهای دیگر قرار گیرد. در غیر این صورت، پرداختن به یک حلقه از زنجیره تولید ممکن است فشاری بیشتر بر حلقههای دیگر وارد کند؛ فشارهایی که در نهایت ممکن است هم بر تولیدکننده و هم بر مصرفکننده تأثیر منفی بگذارد.
انتهای پیام
نظرات کاربران