فرارو- ویدئویی که شامگاه یکشنبه ۲۹ شهریور ۱۴۰۵ در شبکههای اجتماعی منتشر شد، بار دیگر مباحث پیرامون اشیاء ناشناخته در آسمان تهران را به یک موضوع داغ عمومی بدل کرده است. تصاویری که به ثبت رسیدهاند، دستکم دو جسم روشن و متفاوت را نشان میدهند؛ یکی از آنها شکل خمیده یا نیمدایرهای با مجموعهای از چراغهای رنگی و دیگری با نورهایی در آرایشی کاملاً متفاوت.
بر اساس گزارش فرارو، در حال حاضر اطلاعات مستقلی درباره ارتفاع، سرعت، مسیر پرواز یا ماهیت این اشیاء ارائه نشده و مقامهای نظامی یا هوانوردی نیز هیچ شناسایی رسمی برای آنها اعلام نکردهاند. بنابراین آنچه میتوان به طور قطع در مورد این تصاویر بیان کرد، فقط به مشاهدات محدود میشود و نه ماهیت واقعی این اجسام.
این نخستین باری نیست که آسمان ایران، با تصاویری از این دست، تبدیل به سوژهای خبرساز میشود. در حقیقت، ایران یکی از قدیمیترین پروندههای مستند مربوط به مشاهده یک شیء ناشناس پرنده را در اختیار دارد؛ پروندهای که حدود نیم قرن پیش به جنگندههای نیروی هوایی و حتی اسناد اطلاعاتی آمریکا مربوط میشود.
رویداد شهریور ۱۳۵۵؛ ماجرای فانتومهایی که به دنبال یک نور ناشناس رفتند
در بامداد ۱۹ سپتامبر ۱۹۷۶، معادل با ۲۸ شهریور ۱۳۵۵، چندین شهروند در منطقه شمیران تهران از مشاهده یک جسم نورانی غیرعادی خبر دادند. گزارشی رسمی از سوی آمریکا که در اسناد طبقهبندیزدایی شده وزارت دفاع این کشور منتشر گردید، بیان میکند که در ابتدا چهار تماس تلفنی درباره این مشاهده به مرکز فرماندهی نیروی هوایی ایران رسیده است.
یک افسر ارشد نیروی هوایی نیز شخصاً آن جسم را مشاهده کرده و در نهایت یک فروند F-4 فانتوم از پایگاه شاهرخی برای بررسی این موضوع به پرواز درآمد. در گزارش وزارت دفاع آمریکا آمده است که خدمه جنگنده هنگام نزدیک شدن به جسم، در فاصله حدود ۲۵ مایل دریایی، بخشی از تجهیزات و ارتباطات خود را از دست دادند و پس از دور شدن از آن، سامانهها دوباره به وضعیت عادی بازگشتند.
جنگنده دومی نیز برای رهگیری به پرواز درآمد. افسر تسلیحات این جنگنده موفق شد در فاصله حدود ۲۷ مایل دریایی روی جسم قفل راداری ایجاد کند. در گزارش رسمی، اندازه بازتاب راداری جسم تقریباً مشابه با یک هواپیمای تانکر مورد بررسی قرار گرفته و نور آن به صورت چراغهای چشمکزن با رنگهای آبی، سبز، قرمز و نارنجی توصیف شده است.
در ادامه، خدمه از مشاهدۀ یک جسم نورانی کوچکتر که از جسم اصلی جدا شده و با سرعت زیادی به سمت جنگنده حرکت میکرد، گزارش دادند. همچنین در گزارش رسمی به اختلال موقت در سامانه تسلیحات هنگام تلاش برای شلیک موشک AIM-9 اشاره شده است. بخش دیگری از گزارش به مشاهده یک نور دیگر نزدیک به سطح زمین اشاره دارد؛ اما بررسیهای بعدی هیچ نشانی از وجود یک جسم سقوط کرده در محل مورد نظر تأیید نکرد.
اهمیت این پرونده صرفاً به معنای اثبات منشأ فضایی آن نیست، بلکه به دلیل دقت مستندسازی آن جلوهگر میشود. گزارشی که در این مورد توسط دفتر وابسته نظامی آمریکا در تهران تهیه و به چند نهاد آمریکایی ارسال شده، در نهایت از طبقهبندی خارج گردید. این مدارک نشاندهنده این است که خلبانان و مقامات نظامی واقعا چنین مشاهداتی را گزارش کردهاند اما بهخودیخود توضیحی درباره ماهیت آن ارائه نمیدهند.
موج عجیب فروردین ۱۳۸۳؛ از اردبیل و مشگینشهر تا تبریز و گنبدکاووس
حدود ۲۸ سال پس از آن، در فروردین ۱۳۸۳، دوباره گزارشهای متعددی از مشاهده اجرام نورانی در نقاط مختلف ایران منتشر گردید. در روزهای ۲۵ و ۲۶ فروردین، اطلاعاتی از مشگینشهر و اردبیل به دست آمد و سپس خبرهای مشابهی از شهرهای دیگری در شمال و شمال غرب کشور به رسانهها رسید.
گزارشهای آن دوره به مشاهده نورهایی با رنگهای گوناگون اشاره داشتند. خبرگزاری فرانسه در گزارشی در ۱۶ آوریل ۲۰۰۴، به نقل از ایرنا، اعلام کرد که ساکنان چندین شهر شمال ایران از مشاهده اشیاء نورانی در ارتفاعی به نظر پایین خبر دادهاند. همچنین در تبریز، یک شاهد از مشاهده جسمی با نورهای قرمز، سبز و آبی خبر داد که به آرامی از شرق به غرب حرکت میکند. گزارشهای مشابهی نیز از گنبدکاووس ارائه شده بود.
چند روز بعد، این موضوع به یک موج رسانهای منجر شد و گزارشهای بیشتری از مشاهده نورهای رنگی در تبریز، اردبیل و استان گلستان به انتشار رسید. رویترز در ۲۸ آوریل ۲۰۰۴ از مشاهدات اجرام نورانی در چندین شهر ایران خبر داد و یادآور شد که تلویزیون دولتی تصاویری از یک جسم سفید و درخشان که در حال پرواز بر فراز تهران فیلمبرداری شده، پخش کرده است.
اما در همین زمان، توضیحات نجومی نیز مطرح گردید. سعدالله نصیریقیداری، رئیس انجمن نجوم ایران در آن زمان، به رویترز گفت آنچه توسط مردم مشاهده شده احتمالاً مربوط به سیاره زهره است؛ بهویژه اینکه نور شدید زهره هنگام نزدیک شدن به افق و عبور آن از لایههای مختلف جو میتواند سبب تغییر رنگ و ظاهر متفاوت آن گردد.
بنابراین نمیتوان گفت که همه مشاهدات موج سال ۱۳۸۳ به یک پدیده واحد یا شیء ناشناخته مربوط میشود. بخش از گزارشها میتواند با توضیح زهره تطابق داشته باشد، اما این توضیح به معنای حل قاطع تکتک گزارشهای آن زمان نیست.
در نهایت، ویدئوی جدیدی که در تهران منتشر شده نیز فعلاً باید در همین چارچوب مورد بررسی قرار گیرد: یک مشاهده تصویری که ماهیت آن تاکنون واضح نشده است. شباهت این تصاویر با پروندههای سالهای ۱۳۵۵ یا ۱۳۸۳ بهتنهایی دلیلی برای ارتباط میان آنها محسوب نمیشود. تفاوت بارز این است که پرونده ۱۳۵۵ علاوه بر مشاهده مردمی، شامل گزارش نظامی و دادههای راداری نیز میشد؛ در حالی که در مورد ویدئوی اخیر تهران، عمدهترین دادههای موجود همان تصاویر منتشر شده در شبکههای اجتماعی هستند.
نظرات کاربران