بر اساس گزارش‌های ایسنا، رویکرد برقی‌سازی در صنعت و بازار خودرو در ایران در سال‌های اخیر با وعده‌های متعددی از سوی سیاستگذاران همراه بوده است. این وعده‌ها از سال‌های گذشته و حتی دوران دولت‌های قبلی آغاز شده و شامل ورود ده‌ها هزار تاکسی برقی به ناوگان حمل‌ونقل عمومی و معرفی پلتفرم‌های تولید داخلی بوده است. با این وجود، شواهد نمایانگر آنند که این سیاست به دلیل عدم برنامه‌ریزی ساختاری و اشتباهات استراتژیک در حوزه واردات و تولید، نتوانسته به اهداف تعیین شده دست یابد.

در این راستا، بابک صدرایی - کارشناس و تحلیل‌گر صنعت خودرو - در گفت‌وگویی با ایسنا، در خصوص علل ناکامی سیاست برقی‌سازی در کشور توضیح داد: "برقی‌سازی یک فرآیند طولانی‌مدت و ساختاری است و نه یک پروژه مقطعی یا فردی که بتوان آن را با دستورات ساده به جلو برد." وی افزود که سیاستگذاری‌های احساسی، نامنسجم و غیرمنطقی مانع از ایجاد یک استراتژی جامع در این حوزه شده و در نهایت این بازار را به بن‌بست رسانده است.

ورود خودروهای برقی برای لوکس‌ سوارها

صدرایی همچنین به اشتباه انجام شده در اولویت‌بندی واردات خودروهای برقی اشاره کرد و تأکید نمود: "یکی از بزرگ‌ترین خطاها، هدایت این خودروها به سمت بازار لوکس و گران‌قیمت بود." وی توضیح داد که تنها زمانی این خودروها در بازار با استقبال نسبی مواجه شدند که از برندهای معتبر جهانی بودند و علت اصلی خرید آن‌ها نیز تفاوت قیمت چشمگیر و چند میلیارد تومانی با نسخه‌های بنزینی مشابه بود. در واقع، اگرچه برندهایی مانند فولکس‌واگن با قیمت‌گذاری مناسب توانسته بودند بخشی از خریداران را ترغیب به پذیرش این ریسک کنند، اما خودروهای برقی به جای آنکه به عنوان محصولات اقتصادی شناخته شوند، به خودروهای دوم یا سوم اقشار مرفه تبدیل گردیدند.

ابهام در تضمین خدمات پس از فروش

این کارشناس صنعت خودرو، تنوع بی‌قاعده در برندها و مدل‌های وارداتی را به عنوان یکی از چالش‌های کلیدی معرفی نمود و خاطرنشان کرد: "واردات مدل‌های متعدد بدون فراهم کردن زیرساخت‌های لازم، سبب پراکندگی در خدمات پس از فروش و کمبود قطعات یدکی شده است." به گفته وی، استراتژی منطقی می‌بایست بر واردات انبوه تنها چند مدل مشخص متمرکز می‌شد تا علاوه بر کاهش هزینه‌ها، پشتیبانی فنی و زنجیره تأمین قطعات نیز به خوبی تضمین گردد.

وعده‌های برزمین‌مانده در پلتفرم ملی و تولید داخل

صدرایی هم‌چنین بر شکاف عمیق میان ادعاها و واقعیت‌های تولید داخلی تأکید کرد و گفت: "در سال‌های اخیر تبلیغات و وعده‌های فراوانی در مورد طراحی پلتفرم‌های برقی ملی برای عرضه در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ مطرح شد، اما در عمل هیچ خروجی ملموسی مشاهده نشد و تا به امروز هیچ خودروی برقی داخلی عرضه نشده است."

وی افزود: "حتی اکنون، خودروسازان خصوصی نیز حاضر به پذیرش ریسک مونتاژ خودروهای برقی به شکل CKD نیستند و این موضوع تنها به واردات خودروهای آماده CBU محدود شده است. از سوی دیگر، نبود مشوق‌های مالیاتی و عوارضی کارآمد برای تولیدکنندگان و خریداران، فراتر از تعرفه ۴ درصدی واردات، مانع از ایجاد انگیزه واقعی برای سرمایه‌گذاری در این بخش شده است."

فرصت‌سوزی در برقی‌سازی ناوگان تاکسیرانی

او همچنین نوسازی حمل‌ونقل عمومی را به عنوان نقطه عطف و مسیر صحیح ورود فناوری برقی به کشور مطرح کرد و اظهار داشت: "وعده ورود ۸۰ هزار تاکسی برقی می‌توانست محرک اصلی این جریان باشد. اگر تنها ۵۰ تا ۶۰ هزار دستگاه تاکسی برقی از دو یا سه مدل خاص وارد ناوگان می‌شدند، شبکه ایستگاه‌های شارژ به سرعت توسعه می‌یافت، زنجیره خدمات اقتصادی شکل می‌گرفت و اعتماد عمومی برای خرید مدل‌های شخصی نیز ایجاد می‌شد؛ اما متأسفانه این فرصت استراتژیک نیز به دلیل تعلل و عدم برنامه‌ریزی منسجم از دست رفت."

ناترازی انرژی و افزایش ریسک خرید برای مصرف‌کننده

این کارشناس صنعت خودرو نهایتاً بحران انرژی را مانع جدی در مسیر توسعه این صنعت دانست و تأکید کرد: "کمبود برق و ناترازی انرژی، به همراه عدم توسعه ایستگاه‌های شارژ شهری و بین‌شهری، ریسک خرید این خودروها را برای مصرف‌کنندگان به شدت افزایش داده است. تا وقتی که مسائلی همچون تأمین پایدار انرژی، توسعه زیرساخت‌ها و تمرکز بر خودروهای اقتصادی و عمومی حل نشود، نمی‌توان به تحقق اهداف برقی‌سازی در کشور امید داشت."

انتهای پیام