طبق گزارش ایلنا به نقل از الجزیره، همکاریهای نظامی میان هند و روسیه در حال ورود به مرحلهای نوین است؛ مرحلهای که دیگر تنها به خرید و فروش تسلیحات محدود نمیشود و شامل انتقال فناوری، تولید مشترک و پیشبرد صنایع دفاعی هند میباشد. به گفته کارشناسان، این روند میتواند سبب بازتعریف مناسبات استراتژیک این دو کشور در سالهای پیش رو شود.
نهتنها فشارهای ایالات متحده و اروپا برای کاهش روابط دهلینو و مسکو به واسطه آغاز جنگ اوکراین تاکنون موفق نبوده است، بلکه هند به طور مستمر روسیه را بهعنوان یکی از شرکای کلیدی خود در عرصه امنیتی میشناسد. ادامه تنشها با پاکستان و تحولات امنیتی در منطقه نیز ضرورت حفظ این همکاری را برای هند تقویت کرده است.
نیکولا میکوویچ، تحلیلگر روس، در تحلیلی برای «جئوپولیتیکال مانیتور» بر این عقیده است که روابط دفاعی دو کشور دیگر به الگوی کلاسیک خرید تسلیحات محدود نمیشود و به سمت تولید مشترک و انتقال فناوری پیش میرود. بهطوری که فناوری بهزودی میتواند محوری اساسی در همکاریهای آینده دهلینو و مسکو باشد.
تحولات نظامی
یکی از نشانههای این تغییر، سفر رسمی ژنرال دیرج سِث، رئیس ستاد ارتش هند، به روسیه در تاریخ ۱۶ تا ۱۸ سپتامبر (۲۵ تا ۲۷ شهریور) بهشمار میرود. این سفر نخستین حضور رئیس ارتش هند در روسیه بعد از نزدیک به هشت سال به حساب میآید و در این سفر، دو طرف در مورد همکاریهای نظامی، آموزش و توسعه توانمندیهای دفاعی به تبادل نظر پرداختند.
پیش از این، ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، در ماه دسامبر (آذر ۱۴۰۴) به هند سفر کرده بود؛ سفری که بر ادامه روابط استراتژیک میان این دو کشور تأکید میکرد.
در راستای همین تحولات، روابط اقتصادی میان هند و روسیه نیز در حال گسترش است. هند در سالهای اخیر واردات نفت خام از روسیه را افزایش داده و به یکی از بزرگترین خریداران این منبع تبدیل گشته است؛ در مقابل، پالایشگاههای هندی نیز برآوردهکننده بخشی از نیازهای بازار روسیه در حوزه فرآوردههای نفتی هستند.
حرکت به سوی یک شراکت استراتژیک
مؤسسه کارنگی روسیه را همچنان بهعنوان یکی از ارکان کلیدی امنیتی هند میداند؛ به ویژه در شرایطی که دهلینو با تهدیدات منطقهای و ابهامهایی در روابطش با واشنگتن مواجه است.
هند بهطور همزمان با حفظ همکاریهای دفاعی با روسیه، به دنبال اجرای سیاست «تنوع شرکا» است تا وابستگیاش به یک تأمینکننده خاص کاهش یابد و استقلال در تصمیمگیریهای استراتژیک حفظ گردد.
مهمترین محورهای همکاری دفاعی هند و روسیه در سالهای اخیر شامل موارد زیر میباشد:
- خرید و توسعه سامانه پدافندی «اس-۴۰۰»؛
- تولید و ارتقای جنگندههای «سوخو-۳۰ امکیآی»؛
- توسعه موشکهای «براهموس»؛
- بررسی عرضه جنگنده «سوخو-۵۷» و انتقال بخشی از فناوری مرتبط با آن؛
- گسترش تولید مشترک و انتقال فناوری تجهیزات نظامی روسی در خاک هند.
با توجه به توافق همکاری نظامی-فنی میان دو کشور برای سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۳۱، همکاریها فراتر از مدل سنتی «خریدار و فروشنده» رفته و شامل تحقیق، توسعه و تولید مشترک سامانههای پیشرفته دفاعی نیز میشود.
نیاز هند به کاهش وابستگی
روابط دفاعی هند و روسیه که در گذشته عمدتاً بر خرید مستقیم تجهیزات نظامی روسی بنا شده بود، هماکنون با پیشرفت صنایع دفاعی هند دستخوش تغییراتی شده است.
بخش قابل توجهی از تجهیزات روسی که به کار ارتش هند میرود در داخل این کشور و تحت قراردادهای تولید تحت لیسانس یا در قالب پروژههای مشترک ساخته میشوند. تولید داخلی تانکهای «تی-۹۰» و جنگندههای «سوخو-۳۰ امکیآی» از جمله نمونههای این فرایند است.
با این وجود، تأخیر در تحویل برخی تجهیزات مانند سامانههای «اس-۴۰۰» و همچنین رویکرد «ساخت هند»، دهلینو را به سمت کاهش وابستگی به تسلیحات روسی و گسترش همکاری با کشورهای غربی سوق داده است.
در همین راستا، هند جنگندههای «رافال» از فرانسه، زیردریایی از آلمان و همچنین پهپادها و موتورهای هوایی از ایالات متحده خریداری کرده است؛ اقدامی که وابستگی انحصاری این کشور به مسکو را نسبت به دهههای پیشین کاهش داده است.
بازتعریف روابط دهلینو و مسکو
در شرایط جدید، روسیه برای حفظ موقعیت خود در بازار دفاعی هند ناچار است امتیازهای بیشتری در قراردادهای آتی به دهلینو اهدا کند. هند دیگر صرفاً بر اساس قراردادهای خرید تسلیحات عمل نمیکند و انتقال فناوری و مشارکت در پروسه تولید را به یکی از شروط اصلی همکاریهای دفاعی بدل کرده است.
بر اساس آمارهای ارائه شده از سوی دولت هند، حدود ۶۵ درصد تجهیزات نظامی این کشور در حال حاضر بهصورت داخلی تولید میشود؛ تغییری چشمگیر نسبت به یک دهه پیش که بخش عمده تسلیحات هند از طریق واردات تأمین میشد.
همزمان، دهلینو در حال تقویت صنایع دفاعی داخلی خود و گسترش همکاریها با ایالات متحده، فرانسه و ایتالیا میباشد؛ روندی که موجب تقویت قدرت چانهزنی هند در مذاکرات دفاعی با روسیه گردیده است.
بهطور کلی، رشد صنعت دفاعی هند، تلاش این کشور برای تنوعبخشی به منابع تسلیحاتی و پیچیدگیهای ناشی از جنگ اوکراین، فرصت بیشتری برای دهلینو به وجود آوردهاند تا رابطه دفاعی خود با مسکو را از یک رابطه مبتنی بر خرید تسلیحات به شراکتی مبتنی بر انتقال فناوری، تولید مشترک و توسعه توانمندیهای داخلی تغییر دهد.
نظرات کاربران