به نقل از خبرگزاری مهر، در حوزه اقتصاد کلاسیک، معمولاً انتظار میرود که شوکهای شدید اقتصادی با افت قدرت خرید و کاهش تقاضا، به افزایش نکول و تأخیر در تسویه بدهیهای خرد منجر شود. اما تجزیه و تحلیل دادههای مرتبط با سرویس خرید اعتباری (BNPL) دیجیپی در سال ۱۴۰۴، تصویری متفاوت را به نمایش میگذارد. بر اساس اطلاعات ارائه شده در گزارش سالانه ۱۴۰۴ گروه دیجیکالا، در زمانهایی که حجم خرید اعتباری به خاطر شرایط نامساعد خارج افت کرده است، نرخ عدم پرداخت در دوره مورد نظر تغییر قابل توجهی را نشان نمیدهد. به عبارت دیگر، کاهش خریدهای جدید الزماً به معنای افزایش عدم پرداختی در ناشی از تعهدات قبلی نیست.
این فرق آشکار، سوالی مهمتر را به ذهن میآورد: آیا در شرایط بیثبات، تصمیم به «خرید نکردن» با تصمیم به «پرداخت نکردن» متمایز است؟ بررسی روند خرید اعتباری و تسویه حساب کاربران دیجیپی میتواند نشانههایی برای دستیابی به این پرسش ارائه دهد.
انقباض آگاهانه؛ بحرانها فقط بر تقاضا تاثیر نمیگذارند
بحرانهای اقتصادی، اجتماعی و سیاسی به طور معمول نخستین تأثیرات خود را بر رفتار مصرفکنندگان نمایان میکنند. در دورههای عدم قطعیت، مصرفکنندگان به طور غریزی را به استراتژی «صبر و انتظار» روی میآورند. در این زمانها، اولویت تخصیص منابع مالی در خانوادهها به سمت محصولات اساسی و ذخیره نقدی تغییر میکند و خرید کالاهای بادوام یا غیرضروری که معمولاً از طریق سرویسهای BNPL تأمین مالی میشوند، به تعویق میافتند.
با توجه به دادههای موجود در نمودار «رشد خالص فروش (NMV)»، در اوایل سال ۱۴۰۴، روند خرید اعتباری دچار تغییراتی میشود و در دورانی که جنگ ۱۲ روزه رخ میدهد، شاهد کاهش قابل توجهی هستیم. پس از این برهه، خرید اعتباری دوباره به مسیر صعودی برمیگردد و در ماههای بعد به سطوح بالاتری دست مییابد.
اما در ادامه سال، همزمان با دورهای مشخص با نام «اثرات وقایع دیماه»، تغییر مجددی در روند خرید مشاهده میشود. پس از این مرحله، رشد خالص فروش دوباره افزایش یافته و در ماههای آتی به یکی از بالاترین نقاط نمودار رسیده است. در نهایت، در بازه مشخص شده بهعنوان «اثر جنگ ۴۰ روزه» نیز کاهش دگرگونی در حجم خرید اعتباری قابل مشاهده است. بنابراین با استناد به این نمودار، خرید اعتباری نسبت به تغییرات محیطی و وضعیت حاکم در جامعه، نوسانات بیشتری را تجربه کرده است.
این تغییرات چندان غیرمنتظره نیستند. خرید، بهویژه خریدهای غیرضروری، یکی از بخشهایی است که مصرفکننده میتواند به آسانی در زمان افزایش بیاطلاعی آن را تغییر دهد. فرد ممکن است خریدی را که قرار بوده امروز انجام دهد، برای ماه آینده به تأخیر بیندازد یا اصلاً آن را لغو کند.
آزمون اعتبارسنجی و مدیریت ریسک؛ بررسی ثبات نرخ عدم پرداخت
نقطه عطف اطلاعات سال ۱۴۰۴ دیجیپی، در رفتار کاربران پس از دریافت اعتبار و در مرحله بازپرداخت مشاهده میشود. بر اساس نمودار «نرخ عدم پرداخت BNPL تا روز پنجم ماه»، بهرغم سایه سنگین ریسکهای محیطی و کاهش شدید تمایل به خریدهای جدید، ساختار پرداختهای معوقات بر هم نخورد. اگرچه در شرایط بحرانی، نوسانات اندکی در تسویههای روزهای ابتدایی ماه قابل مشاهده است، اما این تأخیرهای کوچک هرگز منجر به نکول قطعی و افزایش معنادار مطالبات سوخته نشدهاند.
تجزیه و تحلیل این ثبات آماری از منظر کارشناسی، کارایی مدلهای ارزیابی ریسک در صنعت لندتک را به وضوح نمایان میسازد. حفظ روند باثبات بازپرداختها در شرایط پرنوسان اقتصادی، نشاندهنده این است که الگوریتمهای اعتبارسنجی مبتنی بر داده توانستهاند تناسب دقیقی میان سقف تسهیلات اعطا شده و توان مالی واقعی کاربران برقرار سازند. در حقیقت، عدم تغییر قابل توجه در نرخ نکول بیانگر این است که فرآیند تخصیص اعتبار بر مبنای شناخت واقعی از ظرفیتهای اقتصادی متقاضیان صورت گرفته است؛ به گونهای که کاربران حتی در زمان ابراز تورم، قابلیت انعطاف مورد نیاز برای مدیریت جریان نقدینگی و ایفای تعهدات خود را حفظ کردهاند.
این دادهها همچنین از منظر رفتار مصرفکننده قابل تحلیلاند. خرید جدید تصمیمی است که میتوان به تأخیر انداخت. فرد میتواند خرید غیرضروری را به هفته یا ماه بعد موکول کند و در شرایط نامطمئن، منابع مالی خود را برای هزینههای ضروریتر پیشبینی کند. اما تعهدی که پیشتر ایجاد شده، نوع دیگری از تصمیمگیری است؛ پرداخت آن بخشی از برنامه مالی فرد را تشکیل میدهد و لزوماً با تصمیم او برای کاهش خریدهای جدید تداخل نخواهد داشت.
اعتباری که بر پایه اعتماد متقابل شکل گرفته است
برای یک سرویس BNPL، رشد حجم خرید اعتباری بیتردید یکی از شاخصهای کلیدی محسوب میشود. اما افزایش به تنهایی تصویری جامع از عملکرد سرویس ارائه نمیدهد. در کنار اینکه کاربران چقدر از اعتبار خود استفاده میکنند، باید به رفتار آنها نسبت به تعهدات مالی نیز توجه شود.
سال ۱۴۰۴ در این راستا نمونهای قابل توجه به شمار میآید. تغییرات ناپایدار سال در مقاطع مختلف بر میزان خرید اعتباری تأثیر گذاشت؛ اما این تغییر در حجم خرید نتوانست به افزایش پایدار نرخ عدمپرداخت منجر شود. در واقع، این نمودارها بیش از هر چیز ثابت میکند که مشتریان دیجیپی، خدمات BNPL را نه به عنوان یک راهکار موقت برای فرار از هزینهها، بلکه به عنوان یک شریک مالی با دوام و تسهیلکننده مستمر مینگرند.
دادههای تحلیلی سال ۱۴۰۴ دیجیپی، فراتر از یک گزارش عملکرد شرکتی، گویای روند تحول صنعت لندتک ایران است. کاهش موقتی خریدهای اعتباری تحت تأثیر عوامل کلان اقتصادی، واکنشی طبیعی و اجتنابناپذیر در بازار بود؛ اما آنچه ضامن بقا و تابآوری یک نهاد مالی محسوب میشود، توانایی آن در بازگرداندن سرمایه و مدیریت نکول است. ثبات نرخ عدم پرداخت در یکی از پرنوسانترین سالهای اقتصادی نشاندهنده این است که تمرکز بر توسعه سیستمهای هوشمند مدیریت ریسک و جذب کاربرانی با رفتار مالی مسئولانه، توانسته است ارکان این پلتفرم را در برابر تکانههای شدید بیرونی حفظ کند و الگوی پایداری از تأمین مالی خرد را به نمایش بگذارد.
نظرات کاربران