این دستبند طلایی که به تازگی پیدا شده، ممکن است بخشی از معروف‌ترین گنج مکزیک باشد

با اشاره به گزارشی از هریتیج دیلی، بازگشت یک دستبند طلایی پیشاکلمبی از ایالات متحده به سرزمین مادری‌اش، مکزیک، نظریه‌ای جذاب را دوباره به چالش کشیده است؛ اینکه این اثر تاریخی می‌تواند یکی از اجزای گمشده مجموعه نامدار «جواهرات ماهیگیر» باشد. داستان این گنجینه از یک کشف تصادفی در عمق دریا آغاز شده و احتمالاً ریشه در غارت آرامگاه‌های زاپوتک‌ها در اوایل دوران استعمار اسپانیایی دارد.

براساس اطلاعات مؤسسه ملی انسان‌شناسی و تاریخ مکزیک (INAH)، این دستبند به لحاظ طراحی و ویژگی‌های ساخت، نشان‌دهنده باورهای زرگری زاپوتکی در اواخر دوره پساکلاسیک، یعنی از سال ۱۲۰۰ تا ۱۵۲۱ میلادی، می‌باشد.

این دستبند در اواخر سال ۲۰۲۵، پس از اینکه یک شهروند آمریکایی به‌طور داوطلبانه آن را به کنسولگری مکزیک در نیویورک تحویل داد، به وطنش بازگردانده شد و در نهایت به مؤسسه ملی انسان‌شناسی و تاریخ تحویل داده شد.

کارشناسان بر این باورند که ویژگی‌های این قطعه شباهت‌های فراوانی به تقریباً دوازده دستبند دیگر و مخروبه‌های مجموعه «جواهرات ماهیگیر» دارد؛ گنجینه‌ای که در حال حاضر در موزه قلعه سن‌خوان دِ اولوآ واقع در ایالت وراکروز نگهداری می‌شود.

کلودیا کوریل دِ ایکاسا، وزیر فرهنگ مکزیک، بیان می‌کند هر اثر هنری که به کشور بازگردد، فرصتی جدید برای بازسازی تاریخ و میراث فرهنگی مکزیک فراهم می‌آورد.

به گفته آلخاندرو باوتیستا والدسپینو، معاون ثبت آثار منقول باستانی در INAH، این شیء بخشی از یک دستبند فلزی منحنی به طول تقریبی هشت سانتی‌متر و عرض حدود دو سانتی‌متر است.

زرگران زاپوتک این اثر را با روش ریخته‌گری موم از دست رفته و مهارت دقیق فلزکاری تولید کرده‌اند؛ تکنیک‌هایی که از مشخصه‌های بارز فلزکاری این تمدن به شمار می‌روند. بر روی این دستبند، تصویر یک میمون عنکبوتی به‌صورت نیم‌رخ و دو برآمدگی مخروطی شبیه به گل به چشم می‌خورد.

پژوهشگران در حال حاضر تصمیم دارند ترکیب فلزی این اثر را با نمونه‌های شناخته‌شده مجموعه «جواهرات ماهیگیر» مقایسه کنند. اگر تنظیم طلا، نقره و مس در آن با آثار موجود مطابقت داشته باشد، احتمال پیوستگی آن به همان مجموعه افزایش می‌یابد.

داستان مجموعه «جواهرات ماهیگیر» حدود نیم‌قرن گذشته آغاز گردید؛ زمانی که رائول اورتادو هرناندس هنگام شکار اختاپوس در بین صخره‌های مرجانی نزدیک وراکروز، درخششی طلایی را در زیر آب مشاهده کرد.

او تعدادی از اجسام فلزی را از بستر دریا بیرون کشید؛ اما پیش از آنکه مقامات مربوطه از این ماجرا مطلع شوند، چند قطعه را به زرگران محلی فروخته و ذوب کردند. آثار باقی‌مانده در نهایت ضبط شدند و هسته اصلی مجموعه‌ای را رقم زدند که امروزه به «جواهرات ماهیگیر» شهرت دارد.

پژوهشگران بر این باورند که این دستبند تازه عودت‌یافته، ممکن است یکی از آن قطعات فروخته‌شده باشد که بعداً به‌طور غیرقانونی به آمریکا منتقل گردیده باشد؛ هرچند این نظریه هنوز تأیید نشده است.

شاید داستان این گنج حتی قدیم‌تر از زمان کشف آن در دریا باشد. تحقیقات قبلی ادیت اورتیس دیاس، پژوهشگر دانشگاه ملی خودمختار مکزیک، نشان می‌دهد که این آثار ممکن است از منطقه سیرا نورته اوآخاکا، یکی از مراکز کلیدی زاپوتک‌ها و معادن طلای آن، منشاء گرفته باشد.

او مجموعه مذکور را به دیه‌گو د فیگوئروآ، فاتح اسپانیایی فعال در حوالی دهه ۱۵۲۰ نسبت می‌دهد؛ فردی که پس از درگیری با مردم محلی به غارت آرامگاه‌های اشراف زاپوتک پرداخته و طلاهای آن‌ها را به اسپانیا منتقل نمود.

براساس اسناد تاریخی، کشتی حامل این گنج که بندر وراکروز را ترک کرد، غرق شده و بخش‌هایی از آن برای قرن‌ها در اعماق دریا گم شده است.

اینک محققان مشغول انجام همان آزمایش‌هایی هستند که پیشتر بر روی «جواهرات ماهیگیر» انجام شد، از جمله بررسی ترکیب فلزات و تحلیل فلورسانس، همچنین مطالعه میکروسکوپی در خصوص نحوه ساخت این شیء.

در صورت همخوانی نتایج این آزمایشات با آثار شناخته‌شده موجود در مجموعه، این دستبند ممکن است به عنوان یکی از آثار باقی‌مانده از گنجی که نزدیک به پنج قرن پیش غارت شده و در دریا ناپدید گشته، شناخته شود که نهایتاً بخشی از آن به‌طور تصادفی بار دیگر به تاریخ پیوسته است.