به نقل از ایلنا و به گزارش روسیا الیوم، در تاریخ ۲۴ سپتامبر ۱۹۹۶ (۲ مهر ۱۳۷۵)، درهای امضای «معاهده منع جامع آزمایشهای هستهای» در محل دفتر مرکزی سازمان ملل واقع در نیویورک گشوده شد. این توافق به هدف منع کامل تجربههای آزمایشی هستهای، اعم از نظامی و غیرنظامی، در هر نقطه از جهان طراحی شده بود.
پنج کشور هستهای در آن زمان شامل روسیه، ایالات متحده، چین، فرانسه و بریتانیا، این معاهده را در روز نخست ورود امضا کردند. با این حال، به دلیل عدم تصویب آن از سوی برخی کشورهای کلیدی، این توافق تا به حال اجرایی نشده است.
طبق مفاد معاهده، لازم است که ۴۴ کشور مشخص شده در پیوست دوم که در زمان مذاکرات دارای ظرفیت و فناوری هستهای بودهاند، آن را تصویب کنند. از آنجایی که تاکنون ۳۶ کشور از این فهرست معاهده را تأیید کردهاند، اما ایالات متحده، چین، مصر، رژیم صهیونیستی، ایران، هند، کره شمالی و پاکستان همچنان به عنوان کشورهای فاقد تصویب نهایی باقی ماندهاند.
سنای ایالات متحده در سال ۱۹۹۹ (۱۳۷۸) از تأیید این معاهده اجتناب ورزید و نگرانى ها درباره اعتماد به زرادخانه هستهای این کشور و نیز روشهای راستیآزمایی از جمله دلایل اصلی این تصمیم ذکر شد.
با وجود اینکه معاهده به مرحله اجرایی نرسیده، اکثر قدرتهای هستهای در طی دهههای اخیر به طور داوطلبانه آزمایشهای هستهای خود را به حالت تعلیق درآوردهاند. کره شمالی تنها کشوری است که در قرن بیستویکم اقدام به انجام آزمایشهای هستهای کرده و در سالهای ۲۰۰۶، ۲۰۰۹، ۲۰۱۳، ۲۰۱۶ و ۲۰۱۷ چندین تجربه انجام داده است. همچنین هند و پاکستان نیز آخرین آزمایشهای هستهای خود را در سال ۱۹۹۸ به انجام رساندند.
با این حال، در سالهای اخیر نشانههایی از تغییر این وضعیت مشاهده شده است. دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در اکتبر ۲۰۲۵ (مهر ۱۴۰۴) به وزارت دفاع کشورش فرمان داد تا شرایط از سرگیری آزمایشهای تسلیحات هستهای را فراهم کند؛ این اقدام را در راستای رقابت با روسیه و چین توجیه کرد.
دولت واشنگتن همچنین روسیه و چین را به انجام آزمایشهایی در تضاد با معیار «بازده صفر» متهم نموده است؛ ادعایی که مسکو و پکن آن را رد کرده و سازمان معاهده منع جامع آزمایشهای هستهای نیز وقوع هرگونه نقض را تأیید نکرده است.
ایالات متحده در فوریه ۲۰۲۶ (بهمن ۱۴۰۴) نیز اعلام کرد که چین در ژوئن ۲۰۲۰ (خرداد ۱۳۹۹) در محل «لوب نور» یک آزمایش هستهای به وقوع رسانده است؛ ادعایی که از سوی پکن رد و به عنوان بهانهای برای توجیه از سرگیری آزمایشهای هستهای آمریکا قلمداد شده است.
در سال ۲۰۲۳ نیز روسیه تصمیم به لغو تأیید خود بر این معاهده گرفت، ولی ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، در تاریخ پنجم نوامبر ۲۰۲۵ (۱۴ آبان ۱۴۰۴) اعلام نمود که مسکو کماکان به مفاد این معاهده پایبند است و قصد خروج از آن را ندارد. پوتین همچنین اعلام کرد که در صورت از سرگیری آزمایشهای هستهای از سوی ایالات متحده یا دیگر کشورها، روسیه نیز اقداماتی متناسب انجام خواهد داد.
حال، نزدیک به سه دهه از امضای این معاهده سپری میشود، توافقی که قرار بود به عنوان پایانی بر آزمایشهای هستهای عمل کند، هنوز به مرحله اجرایی نرسیده و با افزایش رقابتها میان قدرتهای هستهای، این سؤال دوباره مطرح است: چه کشوری سکوت هستهای را خواهد شکست؟
نظرات کاربران