مرتضی افقه در گفتگو با ایسنا در خصوص دلایل منجر به رشد منفی اقتصاد در سه‌ماهه نخست سال بیان کرد: واقعیت این است که اقتصاد کشور همچنان بسیار آسیب‌پذیر است. من همواره بر این باور بوده‌ام که اگر تحلیل‌های نادرست انجام شود، راهکارها نیز نادرست خواهد بود. اگر تصور کنیم که مشکلات ناشی از عوامل خارجی هستند، به سمت درگیری با آنها خواهیم رفت و این تصور می‌تواند منجر به نادیده گرفتن ضعف‌های داخلی شود؛ هرچند که در صورت شناسایی ناکارآمدی‌های ساختاری داخلی، باید بر روی آن‌ها متمرکز شویم.

افقه ادامه داد: متاسفانه در طول دوره‌های اخیر، حتی بسیاری از دانشگاهیان رشته اقتصاد نیز به اشکالات خارجی اشاره کردند، در حالی که همین عوامل داخلی موجب وابستگی ما به فروش نفت و تأمین نیازهایمان از خارج در سال‌های پس از انقلاب گردیده است.

وابستگی تولید به واردات، آسیب‌پذیری اقتصاد را افزایش داده است

این استاد اکونومیک با تأکید بر وابستگی صنعت به تأمین منابع خارجی گفت: به ویژه در بخش تولید، حدود ۸۰ درصد از نیازهای خود را از خارج تأمین می‌کند، اعم از ماشین‌آلات یا مواد اولیه. لذا از سال ۱۳۹۷ به این سو، به دلیل این وابستگی و تشدید تحریم‌ها، مشکلات خارجی نیز تشدید یافته است. طی سه سال اخیر، به راحتی می‌توان گفت که حتی در صورت عدم وقوع جنگ، به وضعیتی مشابه وضعیت کنونی دچار می‌شدیم.

افقه همچنین اذعان کرد: جنگ به‌ویژه پس از جنگ ۱۲ روزه سال گذشته، هم از جنبه روانی و هم از جنبه واقعی تأثیراتی بر اقتصاد داشته است؛ به‌خصوص این جنگ اخیر که حدود ۴۰ روز به طول انجامیده است. اکنون ما با مشکلات ناشی از جنگ روبرو هستیم و ادعای داشتن بی‌سابقه‌ترین آمارها در شاخص‌های مختلف جهانی دقیق و صحیح است.

اصلاح اقتصادی نباید قیمتی باشد

وی در ادامه نظرات برخی کارشناسان در خصوص انجام اصلاحات اقتصادی در زمینه انرژی و نرخ ارز را مطرح کرد و گفت: نظریه این که اگر در مورد آزادسازی نرخ ارز اقدامی نمی‌کردید، با قحطی روبرو می‌شدیم، نادرست است. چه تفاوتی دارد که کالا در فروشگاه‌ها نایاب باشد یا موجود باشد اما قیمتش آن‌قدر بالا باشد که عملاً مردم نتوانند آن را بخرند؟ این طرز تفکر توجیهی اشتباه برای اقدامات نادرست است. متاسفانه برخی معتقدند در شرایط بحرانی باید این اصلاحات صورت گیرد.

افقه تصریح کرد: در شرایط کنونی، اصلاحات اقتصادی نباید بر پایه افزایش قیمت‌ها بنا شود. از دید برخی، اصلاح اقتصادی صرفاً به معنای افزایش قیمت‌ها است؛ گویی تنها متغیر مورد توجه در اقتصاد، قیمت‌ها هستند. خطرناک‌ترین اقدام در حال حاضر، انجام اصلاحات اقتصادی به روش‌هایی است که می‌تواند اوضاع را بدتر کند، مانند آزادسازی نرخ ارز سال گذشته.

نرخ ارز در شرایط فعلی یکسان نمی‌شود

این استاد اقتصاد پیرامون سیاست یکسان‌سازی نرخ ارز توضیح داد: صریحاً در همانی جلسه که رئیس بانک مرکزی حضور داشتند، اعلام کردم که در شرایط فعلی نمی‌توان نرخ ارز را یکسان کرد. هیچ‌گاه چنین چیزی محقق نشده است. آنها تصور می‌کردند می‌توانند نرخ ارز را یکسان کنند، اما در عمل دولت و بانک مرکزی ناچارند دنباله‌رو بازار آزاد باشند؛ اما به خاطر محدودیت‌ها و مشکلات اجتماعی ناشی از افزایش قیمت‌ها، همیشه حداقل دو نرخ باقی خواهند ماند، همان‌طور که اکنون شاهد هستیم.

در شرایط فعلی، دولت باید کنترل‌ها را افزایش دهد

افقه در خصوص اصلاحات غیرقیمتی که می‌توان در این شرایط اجرا کرد، خاطرنشان کرد: در حال حاضر در شرایطی نیستیم که بتوان اقداماتی اصلاحی انجام داد. حتی اصلاح غیرقیمتی نیز در این وضعیت ممکن نیست، زیرا شرایط بسیار حساس شده است. تنها راهی که در حال حاضر در دست دولت است این است که به همین شکل که تا کنون عمل کرده، بیشتر اقدام کند. باید کنترل‌ها را افزایش دهد. جیره‌بندی مشابه آنچه در جنگ‌ها صورت می‌گیرد، حتی در کشورهای توسعه‌یافته و لیبرال نیز در زمان بحران و جنگ، دولت به‌طور کامل مداخله می‌کند؛ کنترل سرمایه، جلوگیری از خروج سرمایه، نظارت بر قیمت‌ها، جیره‌بندی، کوپن و تمام اقداماتی که اکنون در حال انجام است.

این کارشناس اقتصادی با قاطعیت اعلام کرد: هیچ نوع اقدام اصلاحی، چه از نوع قیمتی و چه غیرقیمتی، در این شرایط نمی‌تواند محقق شود. دولت اکنون باید تنها بر این موضوع تمرکز کند که چطور تولید فعلی به دست تمام مردم برسد تا آسیب‌های اقتصادی و دیگر آسیب‌ها ایجاد نشود.

پایان جنگ و تحریم، تنها راه حل کوتاه‌مدت مشکلات اقتصادی است

وی در پایان در مورد تأثیر مذاکرات ایران و آمریکا بر وضعیت اقتصادی کشور اظهار داشت: دو نکته باید مطرح شود؛ یکی اینکه مردم چگونه واکنش نشان می‌دهند و دیگری اینکه در این وضعیت جنگی، کار سیاست‌گذاران چیست. در صورتی که شرایط جنگی ادامه یابد، سیاست‌های دوران جنگ و بحران باید حفظ شود. اما مردم، چه بخواهیم و چه نخواهیم، از مذاکرات پیام‌های مثبتی دریافت می‌کنند. به محض اینکه بحث مذاکره به میان آید، چه مثبت باشد و چه منفی، نرخ ارز و طلا کاهش می‌یابد.

این استاد اقتصاد در پایان گفت: دولت در حال حاضر باید به همین مسیر ادامه دهد، اما برای حل مشکلات در کوتاه‌مدت، غیر از پایان جنگ و رفع تحریم‌ها و به‌عبارتی خاتمه این وضعیت، هیچ گزینه دیگری وجود ندارد.

بیشتر بخوانید:

بهار متفاوت برای اقتصاد ایران

انتهای پیام