بر اساس گزارش خبرنگار مهر، با اتمام رقابت‌های والیبال قهرمانی مردان قاره‌ای در سال ۲۰۲۶، شش تیم از مجموع ۱۲ تیم حاضر در مسابقات والیبال المپیک ۲۰۲۸ لس‌آنجلس مشخص شدند و تیم ملی والیبال ایران، پس از کسب مقام دوم در قاره آسیا، هنوز برای گرفتن سهمیه المپیک فرصت دارد. بر اساس نظام انتخاب رسمی تیم‌های شرکت‌کننده در المپیک ۲۰۲۸، مسابقات والیبال مردان در لس‌آنجلس شامل ۱2 تیم خواهد بود که یک سهمیه به کشور میزبان یعنی آمریکا اختصاص یافته و ۱۱ سهمیه باقی‌مانده از طریق سه مسیر به تیم‌ها اعطا می‌شود؛ این مسیرها شامل قهرمانی‌های قاره‌ای، جام جهانی ۲۰۲۷ و رنکینگ جهانی فدراسیون بین‌المللی والیبال است.

شش تیمی که تاکنون سهمیه را کسب کرده‌اند

تا به این لحظه، شش تیم حضورشان در مسابقات والیبال المپیک ۲۰۲۸ لس‌آنجلس قطعی شده است. کشور میزبان، آمریکا، به عنوان یکی از تیم‌ها، و همچنین ژاپن به عنوان قهرمان آسیا، کوبا به عنوان قهرمان رقابت‌های قهرمانی نورسکا، برزیل به عنوان قهرمان آمریکای جنوبی، تونس به عنوان قهرمان آفریقا و لهستان به عنوان قهرمان اروپا، موفق به کسب مجوز حضور در این مسابقات شده‌اند. با مشخص شدن این شش تیم، نیمی از ظرفیت ۱۲ تیمی این رقابت‌ها پر شده و تنها شش سهمیه دیگر باقی مانده است برای تعیین سایر تیم‌های حاضر در المپیک ۲۰۲۸.

ژاپن با پیروزی ۳ بر صفر برابر ایران در فینال قهرمانی آسیا موفق به کسب سهمیه قاره‌ای شد. همچنین کوبا با پیروزی مقابل کانادا در آخرین دیدار رقابت‌های قهرمانی نورسکا به المپیک راه یافت. برزیل و تونس نیز با قهرمانی در مسابقات قاره‌ای خود موفق به دریافت سهمیه شدند و در نهایت لهستان نیز با پیروزی ۳ بر یک برابر فرانسه در فینال قهرمانی اروپا، سهمیه قاره اروپا را کسب کرد. به این ترتیب، فقط شش سهمیه دیگر برای تکمیل فهرست ۱۲ تیم المپیک باقی مانده است.

سه مسیر باقی‌مانده برای کسب سهمیه

پس از تعیین قهرمانان قاره‌ای، سه سهمیه باقی‌مانده از طریق جام جهانی ۲۰۲۷ و سه سهمیه دیگر از طریق رنکینگ جهانی تعیین خواهند شد. در واقع، مسیرهای کسب سهمیه برای تیم‌هایی که هنوز مجوز حضور در لس‌آنجلس را دریافت نکرده‌اند، به این شکل است:

۱. قهرمانی‌های قاره‌ای؛ فرصتی از دست رفته برای ایران

پنج سهمیه اولیه المپیک از طریق قهرمانی‌های قاره‌ای سال ۲۰۲۶ تقسیم شدند و هر قهرمان قاره به صورت مستقیم سهمیه را دریافت کرد. ایران تا آستانه کسب سهمیه پیش رفت اما در فینال قهرمانی آسیا به ژاپن باخت و مدال نقره را به دست آورد. ژاپن با پیروزی در این فینال، سهمیه قاره آسیا را گرفت و ایران از این مسیر نتوانست به لس‌آنجلس دست یابد. اما نایب‌قهرمانی ایران بی‌نتیجه نبود، زیرا این کشور به همراه ژاپن و کره‌جنوبی سهمیه حضور در جام جهانی ۲۰۲۷ را از طریق قاره آسیا کسب کرد.

۲. جام جهانی ۲۰۲۷؛ نخستین فرصت باقی‌مانده ایران

جام جهانی ۲۰۲۷ که در لهستان برگزار خواهد شد، دومین مسیر کسب سهمیه المپیک محسوب می‌شود. در پایان این رقابت‌ها، سه تیم برتر که پیش از آن سهمیه‌ای برای المپیک نگرفته باشند، مجوز حضور در لس‌آنجلس را به دست می‌آورند. ایران در این مسابقات حاضر خواهد بود و بنابراین این یکی از مهم‌ترین فرصت‌ها برای رسیدن به المپیک به شمار می‌رود. نکته قابل توجه این است که ایران برای صعود مستقیم از این مسیر باید در جمع سه تیم برتر قرار بگیرد. بنابراین در حالی که در مسیر قاره‌ای، ایران با نایب‌قهرمانی از دستش داد، در جام جهانی ۲۰۲۷ در صورت عملکرد مطلوب می‌تواند به سهمیه المپیک دست یابد.

۳. رنکینگ جهانی؛ آخرین شانس ایران

اگر ایران نتواند در جام جهانی ۲۰۲۷ سهمیه المپیک را به دست آورد، سومین و آخرین مسیر برای او، رنکینگ جهانی فدراسیون بین‌المللی والیبال خواهد بود. طبق قوانین، در پایان مرحله مقدماتی لیگ ملت‌های والیبال ۲۰۲۸، سه تیم برتر رنکینگ جهانی که تا آن زمان سهمیه‌ای برای المپیک نگرفته‌اند، به لس‌آنجلس راه پیدا خواهند کرد. در تعیین این سه سهمیه، اولویت با تیم‌هایی از قاره‌هایی است که هنوز سهمیه‌ای در المپیک نداشته‌اند و پس از آن، سایر تیم‌های فاقد سهمیه در رده‌بندی جهانی مورد توجه قرار خواهند گرفت.

وضعیت ایران؛ از نایب‌قهرمانی آسیا تا رتبه نوزدهم جهان

تیم ملی والیبال ایران پس از عدم موفقیت مقابل ژاپن در فینال قهرمانی آسیا، در حال حاضر در رتبه نوزدهم جهان قرار دارد. ایران پیش از شروع مسابقات قهرمانی آسیا نیز در همین سطح از رده‌بندی جهانی قرار داشت و با توجه به نتایج رقابت‌های قاره‌ای، هنوز یکی از مدعیان اصلی صعود از مسیرهای آتی به شمار می‌آید. البته این رتبه نوزدهم به معنای دستیابی ایران به سهمیه المپیک نیست، زیرا ملاک نهایی، رنکینگ جهانی در پایان مرحله مقدماتی لیگ ملت‌ها ۲۰۲۸ خواهد بود و در آن زمان وضعیت بسیاری از تیم‌ها با توجه به نتایج دو سال آینده دستخوش تغییر خواهد شد. بنابراین، مسیر ایران به سوی لس‌آنجلس وارد مرحله‌ای شده است که هر مسابقه بین‌المللی می‌تواند اهمیت بسیاری داشته باشد.

به دنبال از دست رفتن سهمیه مستقیم از طریق قهرمانی آسیا، می‌توان مسیر ایران برای دستیابی به المپیک را به دو مرحله اصلی تقسیم کرد: نخست، جام جهانی ۲۰۲۷ که می‌تواند یک مسیر مستقیم و در دسترس باشد؛ در این حالت، ایران باید خود را برای این مسابقات آماده کرده و برای کسب یکی از سه مقام برتر واجد شرایط بجنگد. اگر ایران بتواند از این مسیر سهمیه را کسب کند، بدون نیاز به انتظار برای آخرین رده‌بندی جهانی، بلیت حضورش در لس‌آنجلس را قطعی خواهد کرد.

دومین مسیر برای بلندقامتان ایرانی، رنکینگ جهانی است. در صورتی که ایران در جام جهانی موفق به کسب یکی از سهمیه‌های المپیک نشود، رقابت برای قرار گرفتن در جمع تیم‌های برتر رنکینگ تا پایان مرحله مقدماتی لیگ ملت‌های ۲۰۲۸ اهمیت بتدریج بیشتری خواهد یافت. در این فاصله، نتایج ایران در لیگ ملت‌ها و سایر رقابت‌های رسمی فدراسیون جهانی می‌تواند تأثیری ملموس بر جایگاه نهایی تیم ملی در رنکینگ داشته باشد. بنابراین نایب‌قهرمانی آسیا پایان راه ایران برای المپیک ۲۰۲۸ نبوده است; چرا که با کسب سهمیه از جام جهانی ۲۰۲۷، تیم ملی همچنان دو فرصت دیگر برای دستیابی به لس‌آنجلس دارد؛ نخست، جام جهانی و در صورت ناکامی در این مسیر، رنکینگ جهانی.

پیاتزا زیر ذره‌بین فدراسیون؛ احتمال ادامه همکاری یا پایان راه؟

از سوی دیگر، یکی از جنبه‌های مهم و مبهم والیبال ایران پس از بازی‌های آسیایی، وضعیت ادامه همکاری با روبرتو پیاتزا خواهد بود. سرمربی ایتالیایی از شهریور ۱۴۰۳ هدایت تیم ملی ایران را آغاز کرد و با قراردادی چهار ساله شامل ۲+۲ سال، فعالیتش را با هدف آماده‌سازی تیم برای المپیک ۲۰۲۸ لس‌آنجلس آغاز کرد. پیاتزا از ابتدا بر ایجاد یک تیم جوان و برگرداندن ایران به جمع هشت تیم برتر جهان تأکید داشت و در این دو سال تغییرات قابل توجهی در ترکیب تیم ملی صورت داده است؛ رویکردی که در برخی مواقع با انتقاداتی مواجه شده، به ویژه به دلیل کنار گذاشتن یا دعوت نشدن برخی بازیکنان باتجربه و شناخته‌شده همچون میلاد عبادی‌پور و تأکید بر بازیکنان جوان‌تر.

پیاتزا نیز در مواقع مختلف از تصمیمش برای استفاده از بازیکنان جوان حمایت کرده و بر این نکته تأکید داشته که انتخاب نفرات بر اساس ارزیابی فنی و نیازهای تیم انجام می‌شود. در همین حال، فدراسیون والیبال در طول این مدت از سرمربی ایتالیایی حمایت کرده و میلاد تقوی در خلال لیگ ملت‌های ۲۰۲۶ عملکرد او و روند جوانگرایی تیم را قابل دفاع دانسته است.

با این وجود، نمایش ایران در لیگ ملت‌های ۲۰۲۶ با انتقادات زیادی مواجه شد و موضوع ادامه همکاری با پیاتزا دوباره به یکی از مسائل اصلی والیبال ایران تبدیل گشت. در روزهای اخیر نیز برخی کارشناسان و چهره‌های این رشته بر حفظ پیاتزا تأکید کرده‌اند و معتقدند تغییر سرمربی پس از این مدت می‌تواند روند ساخت تیم جدید را دوباره به مرحله آزمون و خطا وارد کند. حال با توجه به ساختار قرارداد ۲+۲، بازی‌های آسیایی می‌تواند نقطه عطفی برای ارزیابی عملکرد تیم ملی و تصمیم‌گیری فدراسیون باشد و باید مشاهده کرد که پس از پایان این رقابت‌ها، فدراسیون والیبال چه تصمیمی برای ادامه همکاری با پیاتزا خواهد گرفت؛ تصمیمی که ممکن است بر مسیر تیم ملی ایران در ادامه تلاش برای کسب سهمیه المپیک لس‌آنجلس تأثیرگذار باشد.