به نقل از ایسنا، در حالی که افزایش مصرف بنزین در سالهای گذشته به یکی از مشکلات اساسی در حوزه انرژی کشور تبدیل گردیده، شبکه توزیع سیانجی همچنان از ظرفیت بالایی برخوردار است. در حال حاضر، بیش از ۲۳۶۵ جایگاه سیانجی در کشور فعال هستند که مجموع ظرفیت عرضه آنها به حدود ۴۰ میلیون مترمکعب در روز میرسد، در حالی که میزان مصرف فعلی این سوخت تقریباً ۱۶ میلیون مترمکعب در روز است.
با وجود این ظرفیت بالا، شکاف قابل توجهی میان ظرفیت ارائه و مصرف سیانجی وجود دارد؛ نکتهای که مسئولان بر این باورند بخشی از آن ناشی از کاهش جذابیت اقتصادی این سوخت برای مصرفکنندگان میباشد.
در این چارچوب، امیرحسین هاشمیجاوید- کارشناس حوزه انرژی- در گفتوگو با ایسنا با اشاره به افزایش مصرف بنزین و ظرفیت بلااستفاده شبکه سیانجی در کشور، بیان کرد: در شرایطی که بحرانهای جدی به پیش آمده، تأمین بنزین به مسئلهای کلیدی در بحث امنیت انرژی تبدیل شده است. در این حال، یک ظرفیت مهم در کشور وجود دارد که میتواند بخشی از بار مصرف بنزین را کاهش دهد و آن شبکه سیانجی است.
۴۰ میلیون مترمکعب ظرفیت سیانجی؛ نیمی در خواب
این کارشناس حوزه انرژی با اشاره به ظرفیت موجود در شبکه سیانجی کشور گفت: ایران اکنون بیش از ۲۳۶۵ جایگاه فعال سیانجی دارد؛ یک شبکه با توان اسمی عرضه حدود ۴۰ میلیون مترمکعب در روز، اما مصرف این سوخت تا پیش از تغییر اخیر نرخ بنزین، در حدود ۱۶ میلیون مترمکعب میچرخید. به عبارت دیگر، تقریباً ۲۴ میلیون مترمکعب از ظرفیت فیزیکی شبکهای که با میلیاردها دلار سرمایهگذاری ایجاد شده، عملاً بدون مشتری مانده بود.
هاشمیجاوید ادامه داد: حالا این عدد را باید در کنار مصرف روزانه حدود ۱۴۰ میلیون لیتر بنزین قرار دهیم. ظرفیت کامل شبکه سیانجی، در محاسبه معادل سوخت، میتواند تا حدود ۴۰ میلیون لیتر از مصرف روزانه بنزین را جایگزین کند؛ به عبارتی، ظرفیتی نزدیک به ۳۰ درصد از مصرف کنونی بنزین در کشور. حتی اگر تنها همین ظرفیت خالی امروز فعال شود، فشار معادل بیش از ۲۰ میلیون لیتر بنزین در روز کاهش خواهد یافت.
او با تأکید بر اینکه نباید در این زمینه با آمار بازی کرد، اظهار کرد: ظرفیت خالی جایگاه، برابر با ۲۴ میلیون مترمکعب گاز مازاد در شبکه ملی نیست. ایران خود دچار ناترازی گاز است و در زمستان نمیتوان بیمحابا دستوری برای مصرف ۴۰ میلیون مترمکعب صادر کرد، اما این محدودیت به معنای تعطیلی سیانجی نیست؛ بلکه نیاز به مدیریت فصلی، تخصیص هوشمند و اولویتبخشی به ناوگان پرپیمایش دارد.
به گفته این کارشناس حوزه انرژی، سیانجی قصد ندارد بهطور ناگهانی جایگزین بنزین شود، اما میتواند به عنوان یکی از سریعترین راهکارهای موجود برای کاهش فشار ناشی از ناترازی بنزین مطرح گردد.
اصلاح قیمت بنزین و رشد ۱۱ درصدی مصرف سیانجی
هاشمیجاوید ادامه داد: آزمایش بازار همین چند روز پیش انجام شد. فقط یک هفته پس از آن، مصرف سیانجی حدود ۱۱ درصد افزایش یافت؛ تقریباً نزدیک به ۲ میلیون مترمکعب در روز. این موضوع چندان عجیب نیست؛ مصرفکننده با یک ماشینحساب ساده میتواند مستحضر شود که وقتی مزیت اقتصادی سیانجی مشهود گردد، مجدداً به استفاده از آن روی میآورد. از ۲۸ شهریور تبدیل رایگان خودروهای پرپیمایش تاکسیهای اینترنتی در سرتاسر کشور آغاز شد و ظرف چند روز حدود پنجهزار متقاضی ثبتنام کردند. این هنوز موج بزرگی نیست، اما یک نشانه روشن است؛ تقاضا ناپدید نشده بلکه انگیزه برای آن کاهش یافته است.
این کارشناس حوزه انرژی ادامه داد: سالها قیمتگذاری سوخت به گونهای انجام شد که تفاوت هزینه بین بنزین و سیانجی، برای بسیاری از رانندگان صرفه اقتصادی تبدیل، اشغال بخشی از صندوق عقب، مراجعه به جایگاه و نگهداری سیستم دوگانهسوز را نداشت. بعد از آنکه از صنعتی که مزیت اقتصادیاش را از دست داده بود، پرسیدیم که چرا مردم استقبال نمیکنند، متوجه شدیم که اقتصاد را نمیتوان با بخشنامه و دستور قانع کرد.
تأکید بر رعایت الزامات ایمنی در تبدیل خودروها
هاشمیجاوید بر اهمیت توجه به ایمنی در فرآیند تبدیل خودروها به دوگانهسوز تأکید کرد و گفت: تنها با اضافه کردن چند قطعه و یک مخزن، نمیتوان هر خودروی بنزینی را به دوگانهسوز تبدیل کرد. سیانجی در فشار بالا ذخیره میشود و کوچکترین بیاحتیاطی میتواند عواقب خطرناکی به همراه داشته باشد.
او ادامه داد: تبدیل حتماً باید در کارگاههای مجاز و با قطعات استاندارد، کیتهای تأییدشده، آزمایش نشتی، شیرها و تجهیزات ایمنی استاندارد و صدور گواهی سلامت انجام گیرد. مخازن دارای تاریخ انقضا هستند و باید به طور دورهای بازرسی شوند و هیچ گونه مماشاتی در مورد مخزن منقضی یا آسیبدیده جایز نیست. همچنین استانداردهای بینالمللی نیز برای تجهیزات خودروهای سیانجی و سیستمهای تبدیل الزامات سختگیرانهای تعیین کردهاند.
این کارشناس حوزه انرژی با اشاره به اهمیت تولید کارخانهای خودروهای دوگانهسوز تأکید کرد: مسیر منطقیتر برای دوگانهسوزسازی، تولید کارخانهای است؛ جایی که موتور، جانمایی مخزن، سیستم کنترل سوخت و کالیبراسیون از ابتدا بهطور یکپارچه طراحی و مهندسی میشود. قرارداد تولید ۵۵ هزار خودروی دوگانهسوز با خودروسازان داخلی نیز باید به همین نحو جدی گرفته گردد. هرچند تبدیل کارگاهی ضروری است، اما نباید جای تولید صنعتی خودروهای استاندارد را بگیرد.
توسعه جایگاهها در کنار ضرورت نوسازی تجهیزات
هاشمیجاوید در اشاره به توسعه زیرساختهای سیانجی تصریح کرد: ساخت زیرساخت در حال حاضر متوقف نشده است. به عنوان نمونه، در همین شهریورماه، ۹ جایگاه جدید در پنج استان به بهرهبرداری رسیدهاند. توسعه شبکه در مناطق کمبرخوردار، محورها و شهرهایی که هنوز با مشکلات صف و کمبود دسترسی مواجه هستند، از اهمیت بالایی برخوردار است.
او ادامه داد: با وجود حدود ۴۰ میلیون مترمکعب ظرفیت نصبشده و استفاده از کمتر از نصف آن، افزایش تعداد جایگاهها به تنهایی دیگر راهکار منطقی به حساب نمیآید. مسئله کنونی فراتر از تکمیل حلقههای مفقوده شبکه، نوسازی کمپرسورها، تأمین قطعات، افزایش قابلیت اطمینان تجهیزات و اصلاح ساختار اقتصادی جایگاهداری است.
این کارشناس حوزه انرژی افزود: فعالان این صنعت از افزایش هزینههای تعمیر و نگهداری، فرسودگی تجهیزات، تعرفهها و تأخیر در اصلاح کارمزدها گلایه دارند. جایگاهی که درآمدش کفاف تعمیر کمپرسورش را نمیدهد، به ظاهر فعال است، اما در واقع به مشکل بر میخورد.
تبدیل رایگان؛ از تابلو تا تأمین منابع مالی
هاشمیجاوید درباره طرح تبدیل رایگان خودروها نیز اشاره کرد: این طرح تنها وقتی معنا پیدا میکند که زنجیره مالی آن بهواقع عملیاتی باشد. مبنای حقوقی حمایت از تولید و تبدیل خودروهای دوگانهسوز و توسعه جایگاهها، سالهاست در چارچوب مصوبههای شورای اقتصاد و ماده ۱۲ قانون رفع موانع تولید مورد پیشبینی قرار گرفته است؛ یعنی هزینههای سرمایهگذاری از محل صرفهجویی انرژی بازپرداخت میشود. این سازوکار از لحاظ نظری منطقی به نظر میرسد.
او اضافه کرد: مدیر طرح سیانجی در همین سال اعلام کرده است که روند تبدیل رایگان بهدلیل مشکلات تأمین منابع مالی متوقف شده و کارگاهها تنها بخشی از خودروهای معطل در صف را پذیرش میکنند. علاوه بر این، در شهریورماه نیز از مطالبات حدود چهار هزار میلیارد تومانی پیمانکاران دوگانهسوزسازی گزارش شده است. اگر قرار است رانندگان را به تبدیل رایگان تشویق کنیم اما کارگاهها ماهها به دنبال تأمین منابع مالی خود باشند، این سیاست را نمیتوان توسعه اصولی نامید؛ بلکه به معنای انتقال ناترازی از باک خودرو به ترازنامه پیمانکار است.
زنجیرهای از عوامل سیانجی را از مسیر اصلی دور کرد
هاشمیجاوید در توضیح دلایل کاهش استفاده از ظرفیت سیانجی تصریح کرد: پاسخ این مسئله یک عامل واحد نیست؛ یک زنجیره از خطاها در این راستا وجود دارد. مزیت قیمتی آن در سالهای اخیر از بین رفته است. تولید کارخانهای خودروهای دوگانهسوز به حد کافی پیشرفت نکرده است. بخش زیادی از ناوگان موجود قدیمی شدهاند. مخازن به زمان تعویض خود نزدیک شدهاند. خاطرات نامطلوب ناشی از تبدیلهای گذشته و افت قدرت موتور، نگرانیهایی در ذهن برخی مصرفکنندگان ایجاد کرده است. همچنین وضعیت اقتصادی جایگاهداری نیز ضعیف شده است. برنامههای تبدیل در بازههای زمانی مختلف روشن و خاموش شدهاند. ناترازی در زمستان با مسائل برنامهریزی تداخل کرده است.
او همچنین افزود: صنعت خودروسازی همچنان خودروهایی به بازار عرضه میکند که مصرف سوخت آنها فشار مضاعفی بر شبکه انرژی وارد میکند. در نهایت، بهجای توجه به این مسائل، با تعجب به افزایش مصرف بنزین نگاه میکنیم. این بحران ناگهانی نتیجه یک پروسه مستمر و تدریجی بوده است.
این کارشناس حوزه انرژی بر این نکته تأکید کرد که راهحل قضیه بازگشت شعاری یکباره به سیانجی نیست، اظهار داشت: سیانجی نمیتواند بهعنوان درمان تمامی مشکلات انرژی ایران تلقی شود؛ بلکه این جای نوسازی ناوگان، ارتقای استاندارد مصرف خودرو، توسعه حملونقل عمومی، برقیسازی و اصلاح صنعت پالایش باید بررسی و بهبود یابد.
هاشمیجاوید با اشاره به اهمیت تعیین هدف برای ناوگان پرپیمایش ادامه داد: باید ناوگان پرپیمایش، اعم از تاکسیها، تاکسیهای اینترنتی، وانتها، ونها و خودروهای خدماتی، در صدر برنامه دوگانهسوزسازی قرار گیرند؛ منابع طرحهای ماده ۱۲ باید با سازوکاری پایدار و قابل پیشبینی تسویه شوند؛ تولید کارخانهای خودروهای دوگانهسوز باید احیا گردد؛ مخازن منقضی باید با حمایت مالی تعویض شوند؛ کارمزد جایگاهها باید با هزینه واقعی نگهداری متناسبسازی شود؛ باید بهجای مسابقه برای آمارسازی در ایجاد جایگاه، تجهیزات فرسوده بازسازی و نقاط کور شبکه تکمیل شوند و مزیت اقتصادی سیانجی نیز باید با سیاستهای تدریجی، قابل پیشبینی و بدون تکانهای ناگهانی حفظ گردد.
هاشمیجاوید در پایان گفت: مهمتر از همه، وزارت نفت، شبکه گاز، خودروسازان، سازمان استاندارد و نهادهای مسئول در بهینهسازی مصرف انرژی باید در نهایت یک نقشه واحد در اختیار داشته باشند، نه پنج فرمان متناقض برای یک باک. ایران شبکهای دارد که ساخته شده است. مخازن، کارگاهها، فناوری و گاز در دسترس است؛ هرچند نه به صورت نامحدود، و حالا دوباره مشتریهایی نیز وجود دارند. چیزی که کم داریم، ثبات در تصمیمگیری است.
این کارشناس حوزه انرژی در پایان تصریح کرد: وقتی روزانه حدود ۱۴۰ میلیون لیتر بنزین در کشور مصرف میشود و بیش از ۲۰ میلیون مترمکعب ظرفیت بالقوه جایگزینی در شبکه سیانجی بلااستفاده باقی مانده، دیگر نمیتوان تمام مسئولیت را بر دوش واژه محترمانه «ناترازی» انداخت. بخشی از این ناترازی به عدم تدبیر مربوط میشود.
انتهای پیام
نظرات کاربران