نظامهای ستارهای دوتایی به واسطه ارتباطات پیچیدهای که دارند، همواره منبعی از کنجکاویهای کیهانی بودهاند. یافتههای تازه از تلسکوپ فضایی XRISM پرده از اسرار ستارهای برداشتند که در فاصلهای معادل ۱۳ هزار سال نوری از ما قرار دارد و به دلیل یک پدیده شگفتانگیز، بهطور مکرر نورافشانی میکند. این کشف نه تنها آگاهی ما را از اجرام کیهانی فوقالعاده افزایش میدهد، بلکه دریچهای جدید به سمت مطالعه تعاملات بین پلاسمای بادی ستارهای در فضای بینهایت میگشاید.
رمزگشایی از ستاره زامبی «GX 301-2» و «آروغ کیهانی» همسایهاش
سیستم ستارهای دوتایی بیپی کروسیس (BP Crucis) در فاصله ۱۳ هزار سال نوری از کره زمین قرار دارد و شامل ستاره ابرغول آبی با نام Wray 977 است که وزن آن ۶۰ برابر خورشید است و در کنار آن، یک ستاره نوترونی به نام GX 301-2 وجود دارد. این ستاره زامبی، بقایای یک ستاره فوقمتراکم است که در پی انفجاری بزرگ به ابعاد ۲۰ کیلومتر و جرمی معادل یک خورشید به وجود آمده و به عنوان یک تپاختر (Pulsar) با میدان مغناطیسی قوی و چرخش سریع شناخته میشود. جیاکس ۳۰۱-۲ بهطور مداوم امواج پرتو اشعه ایکس را تولید میکند، اما همچنین نورافشانیهای درخشانتری از خود بروز میدهد که دلیل آن تا پیش از این ناشناخته بود.
تلسکوپ XRISM: الكشف عن تفاعل البلاسما النجمية
تحقیقی که در تاریخ ۱۸ سپتامبر در مجله Science Advances منتشر شد، با استفاده از تلسکوپ فضایی XRISM نشان داد که ستاره نوترونی این سیستم هر بار از توده بزرگی از پلاسمای بادی ستارهای که از ابرغول ری ۹۷۷ منتشر میشود، عبور کرده و در نتیجه نورافشانی میکند. این کشف، نخستین بار است که مشاهدهای از تعامل مواد ستارهای با یک جرم فشرده به ثبت میرسد. ابرغولها مانند ری ۹۷۷ بادهای ستارهای بسیار قدرتمندی شامل پلاسما (گاز یونیزه) را با سرعتی در حدود ۵۴۰ هزار کیلومتر در ساعت به اطراف میفرستند. جیاکس ۳۰۱-۲ هر ۴۱.۵ روز یک دور کامل به دور ری ۹۷۷ میچرخد و انفجارها در نزدیکترین و دورترین نقاط مداری رخ میدهند.
مکانیسم انفجارها و آینده پژوهش
در طی یک رصد ۱۶ ساعته، ایکسآرآیاسام توانست طیفهای دقیق اشعه ایکس را ثبت کند که جزئیات جریانات و واکنشهای پلاسما در اطراف ستاره نوترونی را به نمایش میگذارد. پژوهشگران با شبیهسازی دادهها متوجه شدند که انباشت مواد ستارهای بر سطح ستاره زامبی به وقوع «انفجارها» و تولید نورافشانیهای درخشان میانجامد. مطالعات آینده با ایکسآرآیاسام به درک هر چه عمیقتر این پدیدهها و تعاملات پیچیده کیهانی کمک خواهد کرد.
نظرات کاربران