طبق گزارشات منتشر شده از خبرگزاری خبرآنلاین، این پرها که به طرز شگفت‌انگیزی حفظ شده‌اند، در یک توده مدفوع فسیل‌شده یا «کوپرولیت» در سازند هل کریک واقع در ایالت مونتانا آمریکا کشف گردیدند.

پرهایی با شباهت به پرندگان کنونی

تحقیق بر روی نمونه‌های به دست آمده نشان دهنده این است که برخی از این پرها دارای الیاف فشرده و متراکم‌تری هستند که احتمالاً در دفع آب به آن‌ها کمک می‌کرده است. این ویژگی را می‌توان با پرهای پرندگان آبزی کنونی، از جمله پلیکان‌ها، مقایسه نمود. از سوی دیگر، قسمت مرکزی پرها حاوی حباب‌های هوایی بود. چنین خصوصیاتی در پرندگان کنونی باعث می‌شود که پرها ضمن داشتن وزن سبک، استحکام لازم برای پرواز را داشته باشند.

«جینگمای اوکانر»، دیرینه‌شناس مهره‌داران از موزه فیلد تاریخ طبیعی شیکاگو و یکی از محققان این مطالعه، اظهار می‌دارد که این سازه خاص برای نخستین بار در پرهای مربوط به دوران دایناسورها شناسایی شده است.

چگونه مدفوع فسیل‌شده به دانشمندان یاری رساند؟

این قطعه مدفوع فسیل‌شده در سال ۲۰۱۶ در سازند هل کریک کشف شد. یک شکاف طبیعی بر روی سطح آن موجب شد که یکی از پرهای فسیل‌شده از بیرون نمایان شود. این مساله به محققان کمک کرد تا به احتمال وجود بقایای بیشتری درون این قطعه پی ببرند. سپس با بهره‌گیری از سی‌تی‌اسکن میکروسکوپی که امکان تصویربرداری سه‌بعدی ورودی به نمونه را بدون تخریب آن فراهم می‌کند، محتوای درونی کوپرولیت مورد بررسی قرار گرفت.

تصاویر سه‌بعدی نشان‌دهنده چندین پر دیگر، استخوان‌های پرنده و همچنین فلس‌های موجود درون نمونه بودند. وجود استخوان‌های پا و آثار ماهی حاکی از آن است که این پرنده احتمالاً آبزی بوده و تقریباً در آستانه مرگ، تغذیه از ماهی داشته است.

شکاف ایجاد شده بر روی سطح این مدفوع فسیل‌شده، یکی از پرهای فسیل‌شده را نمایان ساخت. تحلیل‌های میکروسکوپی نیز نشان‌دهنده وجود چندین پر دیگر، استخوان‌های پرنده و فلس‌های ماهی در این نمونه است؛ احتمالاً بقایای ماهی به آخرین وعده غذایی پرنده مربوط می‌شود.

پرنده‌ای که در انتهای عصر دایناسورها محو شد

پژوهشگران بر این عقیده‌اند که این پرنده به گروهی از پرندگان باستانی به نام هسپِرورنیثی‌فرم‌ها تعلق دارد.

هسپِرورنیثی‌فرم‌ها

این گروه به همراه سایر گونه‌های پرنده در واقعه انقراض گسترده‌ای که حدود ۶۶ میلیون سال پیش رخ داد، از بین رفتند. در آن زمان، برخورد یک سیارک عظیم با زمین باعث بروز تغییرات شدید در محیط و اقلیم شد و بسیاری از گونه‌های جانوری، از جمله دایناسورهای غیرپرنده، منقرض گشتند. اما تعدادی از پرندگان، که اجداد پرندگان امروزی به حساب می‌آیند، توانستند از این بحران جان سالم به در ببرند.

آیا پرها در سرما پس از برخورد سیارک نقش داشته‌اند؟

تحلیل پرهای کشف‌شده یک فرضیه جالب را به نمایش می‌گذارد. برخی از این پرها شباهت زیادی به پرهای پرندگان کنونی دارند، اما برخی دیگر فاقد ساختار پیچیده بوده و رشته‌ای‌تر هستند. پژوهشگران بر این باورند که ساختار ساده‌تر ممکن است موجب ایجاد عایق حرارتی ناکارآمد شده باشد؛ به این معنی که پرنده قادر به حفظ گرمای بدن خود به خوبی نبود.

پس از برخورد سیارک، زمین برای مدتی با سرما و تغییرات آب و هوایی شدیدی مواجه گردید. پژوهشگران بر این عقیده‌اند که ضعف در عایق‌بندی بدن یکی از عواملی بوده که موجب نابودی هسپِرورنیثی‌فرم‌ها و نزدیک‌ترین خویشاوندان آن‌ها در این دوره سرد شده است. البته این مسئله همچنان یک فرضیه باقی مانده و برای تأیید آن نیاز است تا نمونه‌های بیشتری از پرهای فسیل‌شده گونه‌های مختلف در این دوره بررسی شود.

مدفوع؛ گنجینه‌ای برای محققان دیرینه‌‌شناسی

پرهای فسیل‌شده به ندرت یافت می‌شوند و معمولاً بخش‌های زیادی از ساختار حساس آن‌ها در روند فسیل‌شدن از بین می‌رود. این مطالعه نشان می‌دهد که مدفوع فسیل‌شده می‌تواند به طور غیرمنتظره، یک بستر مناسب برای نگهداری این نوع بقایای حساس باشد. پژوهشگران اکنون امیدوارند با مطالعه نمونه‌های بیشتر از کوپرولیت‌های دوره دایناسورها، اطلاعات بیشتری درباره رژیم غذایی، ویژگی‌های بدنی و حتی دلایل انقراض برخی از پرندگان باستانی به دست آورند.

در واقع، یک تکه مدفوع سنگ‌شده موفق شده است دریچه‌ای نادر به زندگی پرندگان میلیون‌ها سال پیش بگشاید؛ پرندگانی که در نهایت در یکی از بزرگ‌ترین وقایع انقراض تاریخ زمین محو شدند.

پژوهشگران نتایج پژوهش خود را در تاریخ ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۶ در مجله علمی Current Biology منتشر کردند.

227227