نکته‌ای که باید به آن توجه شود این است که ۹۶.۶ درصد از تست‌های صورت گرفته، از بیماران بستری در مراکز درمانی به دست آمده که پس از ارزیابی‌های تشخیصی انجام‌شده، فقط ۱۲۶ مورد معادل ۲.۳ درصد از کل نمونه‌ها به ویروس آنفلوانزا آلوده شده‌اند.

افزایش شیوع ویروس کرونا در کشور

بر اساس جدیدترین اطلاعات منتشر شده از سوی مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت، تعداد مراجعین با نشانه‌های بیماری‌های تنفسی در هفته بیست‌وهفتم سال جاری، که تا تاریخ ۳ مهرماه ادامه داشته، نسبت به هفته قبلی افزایش یافته است. این روند صعودی در میان هم بیماران سرپایی و هم بیماران بستری مشاهده می‌شود؛ به‌گونه‌ای که ۸.۱ درصد از مراجعان بخش سرپایی نشانه‌های بیماری‌های شبه‌آنفلوانزا (ILI) را تجربه کرده و ۱۰.۵ درصد از بیماران بستری نیز با علائم شدید تنفسی (SARI) به بیمارستان‌ها پذیرش شده‌اند.

در حالی که در هفته پیش از آن، درصد مراجعین سرپایی ۶.۵ و درصد بیماران بستری ۷.۴ ثبت گردید. علاوه بر این، با بررسی ۲۳۳ نمونه تنفسی از بیماران دارای این علائم مشخص شد که ۱.۷ درصد آنان به آنفلوانزا مبتلا بوده‌اند، در حالی که در زمان مشابه سال گذشته این رقم حدود ۰.۹ درصد گزارش شده بود.

با این حال، وضعیت در مورد ویروس کرونا به مراتب نگران‌کننده‌تر است، زیرا ۱۷.۴ درصد از نمونه‌ها برای کووید-۱۹ مثبت تشخیص داده شده‌اند. این عدد نه تنها نسبت به هفته قبل افزایش نشان می‌دهد، بلکه در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته که معادل ۸.۹ درصد بود نیز افزایش قابل توجهی را به همراه دارد. به علت عبور وضعیت کووید-۱۹ از محدوده هشدار بالا، مقامات بهداشتی دوباره بر لزوم تقویت مراقبت‌ها و رعایت اصول پیشگیری از بیماری‌های حاد تنفسی تأکید کرده‌اند.

وضعیت ابتلای کودکان به آنفلوانزا

در بخش دیگر این گزارش و با اتکا به اطلاعات نظام مراقبت غیردیده‌وری آزمایشگاهی، در هفته بیست‌وهفتم امسال در مجموع ۵ هزار و ۵۷۲ نمونه تنفسی در آزمایشگاه‌های مولکولی دانشگاه‌های علوم پزشکی در سطح کشور مورد بررسی قرار گرفته است. بخش اعظمی از این تست‌ها، یعنی حدود ۹۶.۶ درصد آن‌ها از بیماران بستری در بخش‌های درمانی جمع‌آوری شده است.

از میان این نمونه‌ها، ۱۲۶ مورد به‌طور مثبت به آنفلوانزا شناسایی شدند که معادل ۲.۳ درصد از کل نمونه‌ها به این ویروس آلوده بوده‌اند. همچنین تعداد کل نمونه‌های آزمایش‌شده در این هفته نسبت به هفته پیشین ۱۳.۳ درصد افزایش یافته است. تجزیه و تحلیل نوع ویروس نشان می‌دهد که ۸۰.۷ درصد از موارد مثبت شناسایی‌شده به آنفلوانزای نوع B تعلق دارد که در حال حاضر نوع غالب این بیماری در کشور محسوب می‌شود؛ در حالی که در همین زمان در سال گذشته، آنفلوانزای نوع A بیشترین آمار ابتلا را به خود اختصاص داده بود.

از منظر گروه‌های سنی، کودکان سهم عمده‌ای از آمار ابتلا را به خود اختصاص داده‌اند؛ چرا که ۳۶.۵ درصد از کل موارد مثبت آنفلوانزا مربوط به رده‌های سنی کودکان بوده است. به‌طور خاص، ۷.۹ درصد از مبتلایان را کودکان زیر ۲ سال تشکیل می‌دهند و سهم رده‌های سنی ۲ تا ۵ سال و ۶ تا ۱۵ سال به ترتیب ۱۶.۶ و ۱۲ درصد ثبت شده است.

مقایسه روند انتشار ویروس‌های تنفسی در کشورهای مختلف

در طی یک ماه گذشته، ۷۸ نمونه مثبت از کرونا به منظور تعیین توالی ژنتیکی تحت بررسی قرار گرفتند که نتایج نشان‌دهنده تعلق تمامی آن‌ها به سویه اومیکرون و زیررده XFG است. بررسی‌های دقیق‌تر حاکی از آن است که تمام نمونه‌های مورد بررسی در شهریورماه و همچنین ۸۹ درصد از نمونه‌های ماه مرداد متعلق به زیررده RV.۱ بوده‌اند که یکی از زیرشاخه‌های ویروس XFG.۲۳.۱.۳ به حساب می‌آید.

تحلیل وضعیت جهانی در اواخر سپتامبر ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که الگوی انتشار ویروس‌های تنفسی در نواحی مختلف جهان به یکسان صورت نمی‌گیرد. به‌طور کلی، در سطح بین‌المللی، شیوع ویروس کووید-۱۹ در شرایط کم‌و‌ثابت قرار دارد و انتشار ویروس RSV نیز در سطح جهانی همچنان پایین گزارش می‌شود، در حالی که فعالیت بیماری آنفلوانزا در برخی مناطق نیمکره شمالی، به ویژه در شرق آسیا در حال افزایش است.

چشم‌انداز پایش بیماری‌ها در ایران و سهم جهانی سویه‌های مختلف

به‌دلیل این شرایط، برای حفظ سلامت عمومی در هفته‌های آتی ضروری است که روند ویروس‌های کرونا و آنفلوانزا به‌طور هم‌زمان مورد پیگیری قرار گیرد و در کنار آن، نوع دقیق آنفلوانزا و جهش‌های جدید ویروس کرونا شناسایی شوند، زیرا تکیه صرف بر یک نوع آمار نمی‌تواند تصویر کاملی از وضعیت به ما ارائه دهد.

افزایش موارد آنفلوانزا در شرق آسیا و افزایش بستری‌ها در کره جنوبی باید به عنوان زنگ خطر برای آمادگی بیشتر ایران در فصل زمستان تلقی شود؛ اما صرفاً اعتماد به این نشانه‌ها نمی‌توان زمان دقیق شروع موج جدید یا اوج بیماری را در کشور پیش‌بینی کرد. در سطح جهانی، براساس آخرین گزارش‌های سازمان جهانی بهداشت، زیررده XFG کماکان شایع‌ترین جهش ویروس کرونا در دنیا محسوب می‌شود.

این سازمان در حال حاضر چهار واریانت شامل BA.۳.۲، XFG، NB.۱.۸.۱ و PQ.۱۶.۱.۱ را تحت نظر دارد. آخرین آمارها نشان می‌دهد که تا ۱۶ اوت، ۴۱ درصد از کل موارد شناسایی‌شده در جهان مربوط به واریانت XFG بوده و پس از آن، NB.۱.۸.۱ با ۱۷ درصد و PQ.۱۶.۱.۱ با ۱۵ درصد در رده‌های بعدی قرار دارند.

آنفولانزا ویروس کرونا