وزارت حمل‌ونقل روسیه اعلام نموده است که از اول اکتبر ۲۰۲۶، ارسال هر نوع طرح پروازی برای پهپادهای غیرنظامی با وزن بیشتر از ۲۵۰ گرم تنها در صورتی ممکن خواهد بود که این پهپادها به پلتفرم تله‌ماتیک دولتی ERA-GLONASS (ای‌آر‌اِی-گلوناس) متصل گردند. این تصمیم در میان درگیری‌های جاری با اوکراین اتخاذ شده و به منظور تقویت امنیت ملی و نظارت بر وسایل پرنده بدون سرنشین طراحی شده است. سیستم ERA-GLONASS که به عنوان رقیبی برای جی‌پی‌اس جهانی در نظر گرفته می‌شود، قابلیت رصد همزمان تا یک میلیون پهپاد را دارد. پیش از این، این سیستم بیشتر در زمینه ارسال آمبولانس برای تصادفات خودرویی به کار می‌رفت، اما اکنون کاربرد آن به طرز چشمگیری توسعه یافته است.
الزام ERA-GLONASS برای پهپادهای غیرنظامی
وزارت حمل‌ونقل روسیه اعلام کرده است که از اول اکتبر ۲۰۲۶، طرح‌های پروازی برای پهپادهای غیرنظامی با وزن بیش از ۲۵۰ گرم که به سیستم ردیابی ERA-GLONASS متصل نباشند، دیگر پذیرفته نخواهند شد. این قانون جدید در شرایطی وضع می‌شود که این کشور در تقابل‌های روزافزون با اوکراین به سر می‌برد و این درگیری‌ها به طور عمده شامل استفاده از پهپادها در روش‌ها و مقیاس‌های مختلف هستند. ERA-GLONASS، که همانند سیستم تله‌ماتیک اضطراری eCall اتحادیه اروپا محسوب می‌شود، به عنوان مرکزی برای جمع‌آوری داده‌ها و ردیابی پهپادها عمل می‌کند. این سیستم پیش‌تر برای اعزام آمبولانس به صحنه‌های تصادف شناخته می‌شد. مسئولان این سیستم را به عنوان راهی برای کاهش ممنوعیت‌های پروازی در برخی مناطق معرفی کرده‌اند، هرچند که محدودیت‌ها در مسکو و سن پترزبورگ همچنان پابرجا است.
این الزامات جدید به هیچ عنوان بی‌سابقه نیستند. طبق مقرراتی که در اول مارس ۲۰۲۶ به اجرا درآمدند و فرمانی که در فوریه ۲۰۲۶ صادر شد، کلیه هواگردها ملزم به حمل سخت‌افزار شناسایی از راه دور خواهند بود که اطلاعاتی همچون نوع پهپاد، مالک آن، مختصات جغرافیایی، ارتفاع و مسیر پرواز را گزارش می‌کند. ERA-GLONASS که به طور رسمی از ژانویه ۲۰۱۵ به بهره‌برداری رسید و از ژانویه ۲۰۱۷ برای تمام وسایل نقلیه مسافربری و باری اجباری شد، اکنون به عنوان یک مرکز داده دولتی برای اطلاعات مربوط به پهپادها نقش بسزایی ایفا می‌کند. براساس اعلام Rosaviatsia (رُزاوایاتسیا)، این سیستم قابلیت دریافت دیتا از ردیاب‌های سلولی، ماهواره‌ای، هیبریدی و نیز ADS-B (ای‌دی‌اس-بی) را داراست و اطلاعات مختصات، ارتفاع، مسیر، شناسه و نوع هواگرد را به نهادهای نظارتی و سازمان‌های مجاز انتقال می‌دهد. الکسی رایکویچ، مدیرعامل JSC GLONASS، در نمایشگاه وسایل نقلیه بدون سرنشین مسکو، به خبرگزاری تاس (TASS) اعلام کرد که این سیستم قادر است تا یک میلیون وسیله نقلیه غیرنظامی بدون سرنشین را تحت نظارت قرار دهد.
توانایی‌های ردیابی و چالش‌های اجرایی
با این وجود، آمار خود وزارتخانه حقیقت‌های بیشتری را نشان می‌دهد: پس از گذشت هفت ماه، تعداد ۱٬۰۲۷ کاربر به این سیستم متصل شده‌اند که شامل ۷۵۲ سازمان و ۲۷۸ فرد حقیقی از جمله ۵۰ اپراتور حرفه‌ای پهپادها می‌شود و در مجموع ۱٬۲۰۵ پهپاد نیز به ثبت رسیده است. به منظور مقایسه، واسیلی اسپاک، معاون وزیر صنعت، اعلام کرده است که روسیه تنها در سال ۲۰۲۴، ۱۶٬۳۹۸ پهپاد غیرنظامی تولید کرده است. با در نظر گرفتن این که تمامی این پهپادها لزوماً وزن بیشتری از ۲۵۰ گرم ندارند و یا به طور اضطراری تحت مالکیت افراد غیرنظامی قرار نگرفته‌اند و همچنین پهپادهای مصرفی وارداتی در این آمار لحاظ نشده‌اند، فاصله میان پهپادهای فعال و ثبت‌شده بسیار قابل توجه می‌باشد.
یکی از ادعاهای قابل توجه و چالش‌برانگیز درباره این سیستم که به سادگی قابل پذیرش نیست، از سوی آندری نیکیتین، وزیر حمل‌ونقل، مطرح شده است که بیان داشته اگر لازم باشد، این سیستم می‌تواند به طور اجباری حرکت یک پهپاد را متوقف کند. همچنین، رایکویچ در انجمن اقتصادی بین‌المللی سن پترزبورگ در ژوئن ۲۰۲۵ خاطرنشان کرد که ناظران قادر خواهند بود با فشردن دکمه‌ای تمامی پهپادهای یک منطقه خاص را به زمین بیاورند. این ادعا با الزامات فرمان دولتی روسیه همخوانی ندارد، زیرا فرمان فقط یک جریان داده یک‌طرفه از پهپاد به سازمان‌های نظارتی را توصیف کرده و نه یک پیوند فرماندهی که چنین عملی را ممکن سازد.
ابعاد امنیتی و نظامی طرح روسیه
این اقدامات در شرایطی اجرا می‌شوند که بعد نظامی این موضوع نیز بسیار حائز اهمیت است؛ اوکراین توانسته با استفاده از پهپادهایی که از سرزمین خود به سمت آسمان روسیه پرتاب شده‌اند، اهداف مشخصی را هدف قرار دهد. نمونه بارز این موضوع، «عملیات تار عنکبوت» (Operation Spiderweb) است که هزینه‌های کلانی برای روسیه به همراه داشته است.
مشخص نیست که آیا ادعاهای مربوط به ردیابی یک میلیون پهپاد واقعی‌اند یا اینکه آیا قابلیت «کلید کشتار» (kill switch) در پهپادهای تولیدی روسیه (یا سایر مدل‌ها) واقعاً کارایی دارد یا خیر. با این حال، این موضوع روشنی از آگاهی فزاینده دولت روسیه نسبت به خطرات ناشی از حتی یک پهپاد غیرقابل رهگیری را نشان داده است، به ویژه در شرایطی که اوکراین و روسیه در جنگی طولانی‌مدت به سر می‌برند و در این مسیر زیرساخت‌های غیرنظامی و منابع انرژی یکدیگر را هدف قرار می‌دهند.
نظرات کاربران